Astronomie online: Star Viewer

Zo nu en dan besteed ik in mijn blogje wat aandacht aan astronomie.
Sterrenkunde heeft me altijd al geboeid.

40 jaar geleden al, kocht ik mij fotograaf Vandendriesche in Merelbeke een kleine Newtonkijker.
Fotozaak Vandendriesche is er al lang niet meer. Mijn kijkertje is nog altijd springlevend.

Voor waarnemingen van de maan en de grootste planeten was dit ding voldoende.
En toen ik in de zeventiger jaren les gaf aan het St.-Janscollege te Hoegaarden-Meldert, ik heb hem ooit gebruikt om met mijn leerlingen een fotoreportage te maken van een zonsverduistering. Ik denk er nog met heimwee en plezier aan terug.
 
Een tiental jaar geleden, kocht ik mij een moderner toestel: een Meade ETX 70A.
De ETX 70 A is geen Newtonkijker maar een refractortelescoop(je).
Dit telescoopje is uitgerust met een volgcomputertje met motor, zodat je een object tijdens de waarnemingen automatisch kan blijven volgen.
Naast de maan, kan je er de ringen van Saturnus goed mee waarnemen. Ook de wolkenbanden op Jupiter en de grootste manen van deze reuzeplaneet zijn er mee te zien. En als de omstandigheden een beetje gunstig zijn, kan je een glimp van de poolkappen van Mars opvangen en… de Orionnevel bewonderen.
Een groot voordeel van de ETX is dat er op internet zeer veel gebruikersgroepen actief zijn, waar je massa's informatie over gebruik, toe- en aanpassingen kan vinden.

Maar de indrukwekkendste beelden en de beste informatie is voor een amateur met beperkte middelen toch te halen uit virtuele waarnemingen.
Daarvoor zijn er een aantal degelijke PC-programma’s beschikbaar.
De Nederlandse versie van het gratis, maar zeer degelijke planetarium-programma Stellarium bijvoorbeeld.
Of nog completer, maar niet gratis: Starry Night. 

Maar als je er tegenop ziet om extra software op je PC te installeren, dan kan je tegenwoordig ook via internet je astronomie-hartje ophalen.
Eén van de betere sites daarvoor vind ik Star Viewer.

Op de startpagina van Star Viewer zie je een massa kleine witte vierkantjes tussen de sterren. Klik je erop dan krijg onmiddellijk een YouTube-filmpje over het object, soms met audio-informatie.
En links op de pagina vind je een lijst van de opmerkelijkste astronomische constellaties.
Klik je op een item uit die lijst dan reis je er naar toe.
Je komt in een Google Sky-kaart terecht met alle mogelijke zoom- en schuifmogelijkheden van dien.

Een eenvoudige maar schitterende kennismaking met de fascinerende wereld van de astronomie vind ik.
Misschien krijg je zo wel appetijt om bijvoorbeeld Stellarium toch eens te installeren.
Probeer Star Viewer maar eens uit door op onderstaand beeld te klikken.

Een spectaculaire ringvormige verduistering

Gisteren vond er één van de spectaculairste ringvormige zonsverduisteringen van de laatste tijden plaats.
In Europa was er niets van te zien. Om ze te kunnen waarnemen moest je in centraal Afrika zijn, in Indië of in China.

Een ringvormige verduistering is waarneembaar als zon, maan en aarde op één lijn liggen en men zich op aarde bevindt in het bijschaduwgebied waar de slagschaduw van de maan het aardoppervlak niet raakt. Het gebied van het kleine rode driehoekje op het beeld hieronder:


Hoe en waar die ringvormige eclips over de aarde trok is in onderstaande animatie goed te zien.
De grijze vlek die je over de aardbol ziet bewegen is het bijschaduwgebied van de tekening hierboven. In dat gebied is een gedeeltelijke zonsverduistering waar te nemen.
Het rode vlekje is het gedeelte van de bijschaduw waar de gedeeltelijke verduistering ringvormig is. Ook op de tekening hierboven is dit gebied rood aangeduid.
Dat gebied wordt de antumbra genoemd.
Je merkt dat dit rode vlekje snel over Afrika beweegt en dan boven de Indische oceaan vertraagt om nadien weer sneller door Zuid-Azië en China te trekken.
In het gebied waar de antumbra het traagst beweegt is de ringvormige verduistering uiteraard het langst te zien: 11 min 08 s in dit geval in de buurt van de Maladiven.


Wil je een animatie zien van die verduistering op de Maladiven, dan moet je hier even klikken.

Maar wil je die eclips eens veel rustiger en op een interactieve wijze bestuderen, dan kan je op de fantastische site HeyWhatsThat terecht. Maar dan moet je wel zorgen dat je de Google Earth Plugin voor je browser geïnstalleerd hebt.
 
HeyWhatsThat heeft twee Google kaarten naast elkaar geplakt.
Op de linkse Google Earth-kaart is de baan van de eclips te zien. De rechtse toont de zon en de maan in een Google Sky-kaart.
Onderaan de kaarten is een tijdsbalk geplaatst waarlangs je een pijltje kan verschuiven. Je krijgt onmiddellijk op beide kaarten te zien waar de eclips zich bevindt (linkse kaart) en hoe ze er uit ziet (rechtse kaart).
Maar je kan ook gewoon in de linkse kaart ergens langs de eclipsbaan of er buiten klikken en zien wat het effect is op de positie van aarde en maan t.o.v. elkaar.
Zeer knap werk.
En wat een luxe voor leraren die met dergelijk materiaal zo’n merkwaardig natuurfenomeen mogen uitleggen!