Nog iets voor een regen(zon)dag

Gisteren liet ik jullie van zomerse stranden dromen.
Vandaag toon ik jullie een filmpje van Richard Wiseman, één van mijn favoriete goochelaars en illusionisten.
Hij leert ons een paar trucjes waarmee we altijd weddingschappen kunnen winnen.
Misschien leuk voor als je eens met een paar vrienden en/of vriendinnen samenzit.
Of gewoon om je thuis wat te amuseren als het weer eens regent en je TV je voetbalzat maakt.

YouTube voorziet hier nog geen ondertitels. Misschien vind je dat overbodig, maar ik vat de essentie van elk van de 10 weddenschappen kort samen:

1. belangrijk is dat je je wijsvinger met wat speeksel nat maakt vóór je op het briefje van €20 (of meer, of minder…) slaat
2. daar valt weinig over te zeggen, maar ik heb zelf ondervonden dat dit met geplastificeerde paperclips beter gaat dan met blank metalen exemplaren. Dit zal wel met de waterafstotende werking van het plastic te maken hebben
3. dit is een klassieker die de meesten wel zullen kennen
4. dit een Engels trucje en dus niet van toepassing tenzij je Engels sprekende vrienden hebt
5. uw slachtoffer moet je in alles nadoen, maar jij mag niet vergeten dat je je slok limonade niet mag doorslikken. Leuke weddenschap vind ik
6. dit is eigenlijk pure fysica: als je het wijnglas snel genoeg draait wordt middelpuntzoekende op het tomaatje voldoende groot zodat te wrijvingskracht  tussen het glas en het tomaatje, het gewicht kan opheffen. Kan je nog volgen?
7. is evenals 4. een Engels trucje
8. raar! Zal wel te maken hebben dat beide kanten niet precies even ver doorgescheurd zijn denk ik. Of kent iemand een betere verklaring?
9. dat is een kwestie van oefenen
10. dit geen echt eerlijke truc vind ik. Dit ruikt een beetje naar diefstal.

Feest-truukjes

De feestdagen komen nu wel heel dicht bij.
Wil je bij die gelegenheid je gasten of disgenoten wat opvrolijken of uitdagen met een aantal truukjes?
Dan moet je het volgende filmpje van Richard Wiseman maar eens grondig bestuderen.
En vooral: oefenen!
Ik geef verderop een beknopte omschrijving van elke truuk.

Oefening baart kunst…

Truuk 1:kan je een plastic rietje doen bewegen op en cola-flesje zonder het aan te raken?
Geef het een statische lading door het te wrijven met een lapje stof. Je vinger zorgt voor de elektrostatische aantrekking en de beweging.
Truuk 2: kan je een raketje maken met een theezakje?
Snij het theezakje open zoals getoond en plaats het verticaal op een schaaltje.
Steek het bovenaan aan en klaar is Kees.
Hou ook maar een brandblusser klaar…
Truuk 3: kan je een worstje laten zweven?
Breng de toppen van je wijsvingers tegen elkaar op een 15-tal cm vóór je neus.
Focus nu op een voorwerp in de verte. Je wijsvingers worden net worstjes en als je ze uiteen haalt, zweeft er warempel een worstje tussen beide in!
Truuk 4: neem een koord van geschikte (!) lengte. Knoop er aan één uiteinde een mooi vaasje (van je gastheer) aan vast en aan het andere een pluim (van de hoed van je gastvrouw). Trek het touw met het vaasje omhoog langs een potlood zoals het filmpje het toont. Laat het “geveerde” uiteinde los. Als je geluk hebt (of als je het goed doet…) zal de het geveerde uiteinde er voor zorgen dat de vaas intact blijft.
Truuk 5: vertel aan je disgenoten dat je een muntstuk van 1 € op zijn kant gaat plaatsen tegen een stapeltje muntstukken van 1 €. Laat ze schatten hoeveel muntstukken hoog dat stapeltje zal moeten zijn? 5 of 6 of… Ze zullen meestal veel te weinig schatten.
Truuk 6: laat je vriend of vriendin in een deuropening staan en ongeveer 30 sec. met de arm hard tegen de deurstijl aanduwen. Laat ze dan op je commando een stap voorwaarts maken. De arm waarmee ze tegen de stijl duwden gaat onwillekeurig de hoogte in!
Truuk 7: kan je door een postkaart kruipen?
Vraag aan je gastvrouw haar mooiste postkaart en verknip ze zoals in het filmpje is getoond. Nu kan je er gerust door stappen. Op voorwaarde dat de postkaart groot genoeg was en/of jij geen last hebt van obesitas…
Truuk 8: kan je een muntstuk uit een vloeistof nemen zonder je vingers nat te maken?
Dat truukje heeft mijn nonkel Cyriel mij al geleerd toen nog een “klein manneke” was. Hier moet ik geen vertaling bij geven denk ik.
Truuk 9: kan je peper doen schrikken?
Dat truukje heb ik, in een variante vorm, dikwijls in de chemieles toegepast om mijn leerlingen de afmetingen van een oliezuurmolecule te laten berekenen. Daar ga ik niet verder op in. Terug naar de truuk.
Sprenkel een dun laagje peper op water water in een kommetje. Duw je wijsvinger even in wat Dreft en breng hem in het midden van de peperlaag. Je zal de peper naar de kant zien stuiven.
Truuk 10: kan je een opgeblazen ballon tegen een brandende kaars houden zonder dat hij stuk springt?
Vul de ballon eerst met wat water vóór je hem opblaast en tegen de kaarsvlam houdt.

Dat was het. Veel “truukgenot”
En bedenk: noch ik, noch Richard Wiseman zijn verantwoordelijk voor gebeurlijke ongevallen.
Ook niet voor het feit dat je vrienden je vanaf volgend jaar misschien met de nek zullen aankijken…

Mathemagic

Al zeg ik het zelf: in mijn goede jaren kon ik behoorlijk goed hoofdrekenen.
Ik heb nog de tijd meegemaakt dat de rekenmachientjes niet ingeburgerd waren in het middelbaar onderwijs en zelfs niet mochten gebruikt worden.
In de beginperiode van die zakjanpannertjes maakte ik er in mijn fysicalessen een spelletje van om sneller te rekenen dan de jongens en meisjes met hun nieuwe speeltjes.
Intussen is heel veel van die vaardigheid bij mij verloren gegaan.
Het is met die mentale fitheid precies zoals met fysieke fitheid: rust roest!

Wie daar helemaal geen last van heeft is Arthur Benjamin, een Amerikaans wiskundige, die overal rondtrekt met een “mathemagics-show”. 
Goochelen met wiskunde dus.
Alhoewel: veel wiskunde komt daar niet bij te pas.
Het gaat om een opeenstapeling van (soms indrukwekkende) rekentrucs.
Ik heb me vorige week via Kindle for PC voor €9 een digitaal boekje (304 blz.) van de man gekocht.
(Tussen haakjes: binnenkort stel ik Kindle for PC hier wat meer in detail voor).

In “Secrets of Mental Math” doet Benjamin een aantal snelrekentrucs uit de doeken.
Alle basisbewerkingen passeren de revue.
Een aantal van die rekenhulpjes zijn algemeen bekend.
Zoals een getal vermenigvuldigen met 11.
16 x 11?
Som van de cijfers tussen beide cijfers in schrijven: 16 x 11 = 176.
Dat kennen we nog van de lagere school denk ik.
Maar weet je nog hoe je dat snel kan doen als de som van de cijfers van het getal dat je met 11 moet vermenigvuldigen groter is dan 10?
Dus b.v. 57 x 11?
- tel de cijfers op: 5 + 7 = 12
- plaats de eenheden van die som vóór het laatste cijfer: 27
- tel het tiental van de som bij het eerste cijfer op: 6
- resultaat: 57 x 11 = 627.
En 314 x 11 dan?
Op een analoge wijze, maar dubbel uitvoeren.
- tel 1+4 = 5 en schrijf dat vóór de 4: 54
- tel 3+1 = 4 en schrijf dat na de 3: 34
- plak beide stukken aan elkaar: 3454
- resultaat: 314 x 11 = 3454
Je voelt het al: wat als die “tussensommetjes” groter zijn dan 10?
Ik laat het even aan de liefhebbers over om uit te vinden hoe dat moet. Laat me maar iets weten.

Indrukwekkend vind ik ook de tips voor het kwadrateren van getallen.
Ik beperk het hier tot eenvoudige gevallen. Maar in het boek worden hoofdrekenmethodes uitgelegd voor kwadrateren van getallen met 4 cijfers!
Eerst iets over kwadrateren van getallen met twee cijfers die eindigen op 5.
35²?
- het resultaat eindigt altijd op 25
- vermenigvuldig het eerste cijfer met één hoger: 3 x 4 = 12
- plak beide stukken aan elkaar: 1225
- resultaat: 35² = 1125
Oefen maar even met 95² = 9025. Klopt het?

Nog even iets over kwadraten van getallen met twee cijfers die niet op 5 eindigen.
41² bijvoorbeeld.
Daarvoor wordt gebruik gemaakt van de merkwaardige producten die we in de eerste jaren van ons middelbaar leren kennen hebben:
(z + d)² = z² + 2zd + d² = z(z + 2d) + d²
en
(z - d)² = z² - 2zd + d² = z(z - 2d) + d²
Beide formules kunnen gebruikt worden. Je kiest zelf wat je best uitkomt. En je kiest voor z best een veelvoud van 10 dichtst bij het getal dat je moet kwadrateren. En voor d het kleinste verschil tussen het getal en z.
Dus voor 41² kies je z = 40 en d=1
41² =  z(z + 2d) + d² = 40 x (40 + 2) + 1² = 40x42+1= 1681
Voor 77² kies je z = 80 en d=3
77² =  z(z - 2d) + d² = 80 x (80 - 6) + 3² = 80x74+9= 5929

In het (nogal lange) filmpje hieronder kan je de rekentrucjesbaas zelf aan het werk zien

Rust roest.
Dus oefen maar een beetje en bereken uit het hoofd (niet foetelen!):
83 x 11
234 x 11
45 x 45
67 x 67
Maar vergeet ook niet je 10.000 stappen te zetten vandaag: een gezonde geest in een gezond lichaam.
We gaan er werk van maken in 2010!

Eindejaarsamusementjes

Het internet kan soms ingrijpende gevolgen hebben op de manier waarop we met de dingen omgaan.
Zo heb ik er onlangs geleerd hoe ik een banaan moet pellen!
Ik voel me nu een veel gelukkiger mens.
Maar omwille van mijn buikje mag ik, spijtig genoeg, niet veel van die gele lekkernijen smullen…

En in deze dagen van familiefeesten kan volgend filmpje van Robert Wiseman je misschien op een paar ideetjes brengen om de show te stelen.
Dus: oefenen maar.
Maar voor sommige van die trucjes moet je indachtig zijn wat mijn grootmoederke altijd zei: “wie met vuur speelt zal er door vergaan!”
En ze zei ook: "voorzichtigheid is de moeder van de porceleinwinkel!"

Ook nog even dit: om de vlammetjes uit te gieten doe je dus wat azijn in een beker en voeg je wat bakpoeder (bicarbonaat) toe. Zo maak je CO₂ en dat gas is zwaarder dan lucht. Daarmee kan je dus de zuurstof rond de vlammetjes wegduwen en ze doven.
En heb maar geen Kopenhagen-wroeging: je maakt wel CO₂ maar je dooft tegelijkertijd de CO₂-producerende kaarsvlammen. De aardtemperatuur zal dus niet met 0,000000001 °C toenemen. Oef!