Ken je grenzen

Misschien wil je wel eens weten hoever de grenzen van je gemeente, provincie, landsgedeelte,… reiken?
Dan biedt MapIt daartoe alle mogelijkheden.

Het enige wat je te doen staat is de breedte- en lengtegraad in te vullen van een locatie binnen het gebied waarvan je de grensafbakening wil kennen.
Als je eens zou willen weten hoever je stad of gemeente zich uitstrekt, dan kan je bijvoorbeeld de coördinaten van je eigen adres gebruiken.

Ken je de breedte- en lengtegraad van je huis niet?
Geen nood: internet helpt je snel verder.
Via Google Maps bijvoorbeeld: klik links onderaan in het Google Maps-scherm op “Lab-functies voor Maps”:

En schakel dan in het venster dat open gaat, de markering voor lengte- en breedtegraad in:

Typ nu een je adres in de zoekbalk van Google Maps. Als je dan met de muis over de marker beweegt zie je de gevraagde coördinaten.

Maar het kan ook sneller met de coördinatenkaart van leraar aardrijkskunde Bart Van Bossuyt

En met deze gegevens kan je nu terug naar MapIt.
Je zal zien dat je dan de afbakening van het land, het landsgedeelte, de provincie en de gemeente kan bekijken. Aan u de keuze!

Hieronder toon ik het resultaat van voor de gemeente Hoeselt.
Je kan het resultaat onder onder de meest courante geografische dataformaten  (JSON, WKT, KML) opslaan om het eventueel verder in eigen kaarten te verwerken.
Je kan het resultaat ook onmiddellijk in Google Maps bekijken.
Wil je eventueel aanpalende gebieden enz. bekijken, dan kan dit ook.
En voor programmeurs staat een gedocumenteerde MapIt-API (Apllication Programming Interface) ter beschikking.
Een interessante kaarttoepassing dus, met uitgebreide mogelijkheden.

Vaar mee door de Noorse fjorden

Een paar jaar geleden heb ik samen met Mia, mijn zus en schoonbroer en een paar vrienden een onvergetelijke cruise gemaakt door de Noorse fjorden: een uniek landschap.
En nu krijgen we door toedoen van het Noorse TV-station NRK, de kans om een fjordenreis aan boord van het cruiseschip Hurtigruten live mee te maken.
Voor ons en wie er ook al was: met glimlach mijmeren over toen.
Voor anderen misschien een smaakmaker, want “in het echt” is het uiteraard nog allemaal veel indrukwekkender dan virtueel. 

Op de site waar de live-reportage van de cruise te volgen is, krijg je niet alleen het ongeëvenaard landschap voorgeschoteld, je kan ook in realtime de positie van het schip volgen op een Google Map.
Je kan zelfs door klikken op de Google Map-icoontjes, foto’s en video’s van de cruise bekijken.
Zoals je hieronder ziet, moet je daarvoor bovenaan de kaart een aantal vinkjes plaatsen.

En dan nog iets wat niet mag gemist worden: in de periode van de reis kunnen we midzomernacht mee beleven.
Als alles goed gaat zullen we dus de middernachtszon kunnen bewonderen. Maar dan mag je wel niet te vroeg in je nest kruipen.

We kunnen nog tot morgenvroeg (woensdag 22 juni – 08.00u.) meevaren.
Doen dus. Dit is zondermeer een echte aanrader!

Wat weet je er nog van?

Een kleine verstrooiing  tussendoor.
 
Of we daar nu gelukkig mee zijn of niet, de landsgrenzen binnen Europa zijn aan het vervagen en we zijn allemaal meer en meer echte Euroburgers aan het worden.
Maar wat weten we over Europa?

Op de site Toporama vond ik een reeks leuke quizjes waarmee we onze kennis over ons continent kunnen testen.
Al die quizjes zijn “kaart-georiënteerd”.
En als je het niet meer weet kan je het via deze site weer leren.

Weet jij bijvoorbeeld nog wat de hoofdstad van Liechtenstein is? Vaduz!
Ik heb dat eigenlijk nooit geweten…

Mozes spleet de wilde wateren en de woeste baren

Je wist waarschijnlijk wel dat de heer Dewilde en mevrouw Dewoeste tot de volgelingen van Mozes behoorden toen hij met zijn volk uit Egypte wegvluchtte? Want Mozes “zag Dewilde wateren en Dewoeste baren”…
Mopje met een baard, bijna zo oud als Mozes zelf.

Misschien weet je ook nog dat de bijbel vertelt hoe Mozes op die tocht de Rode Zee moest splijten om met zijn volk het Beloofde Land te kunnen bereiken en om aan de legers van de farao te ontkomen.
Ik herinner me nog zeer goed die scène uit De Tien Geboden. Een spektakelfilm van Cecil B. DeMille, met Charlton Heston in de rol van Mozes.
We mochten er met ons ma naartoe in cinema Regi, op een paar honderd meter van ons huis. 1960 denk ik. Een heel gebeuren toen. En de trucage was voor die tijd indrukwekkend, overweldigend en onvergetelijk. Ik zie nog altijd voor me hoe het water in twee steile muren uiteen trok en een doorgang gaf aan de Israëlieten, om nadien met volle geweld de valse farao-troepen te verzwelgen.


Goed.
Maar alles bij elkaar: iets onmogelijks, een sprookje, een legende, een verhaaltje.
Of toch niet?
Op 30 augustus publiceerde een groep wetenschappers onder leiding van Carl Drews in de Public Library of Science (PLoS One) een artikel waarin ze aantonen dat “het splijten à la Mozes” wel degelijk tot de mogelijkheden behoort!
Drews construeerde een computermodel en ging na of een aanhoudende oostenwind zeewater op de geschikte wijze in beweging zou kunnen krijgen.
Zijn keuze voor oostenwind steunde op details die in het Bijbelverhaal Exodus 14 te vinden zijn.
De Rode zee kwam evenwel niet in aanmerking voor de plaats van het gebeuren, want die ligt noord-zuid georiënteerd.
Maar Drew vond in de buurt van Port Said een meer in de Nijldelta, het meer van Tanis, dat wel de goede ligging had en dat wel eens zou kunnen overeenkomen met de plaats die in de bijbel beschreven staat. Er wordt immers nergens over de Rode zee gesproken, maar wel over de “zee van Riet”. En dit is volgens Drews perfect te koppelen aan het meer van Tanis!
Drews berekende dat een aanhoudende oostenwind van 28 m/s (100,8 km/u) in het meer een landbrug van 3 à 4 km lang en 5 km breed kan vrijmaken gedurende 4 uur.
Genoeg om aan de overkant te geraken tegen de tijd dat vijand kwam opdagen.

Hieronder een YouTube-filmpje dat het hele verhaal verduidelijkt. En je kan ook op de website van UCAR terecht voor nog meer uitleg en illustratie door Carl Webster zelf.

”Zie je wel” zal Mozes zeggen, ”als ge maar lang genoeg wacht, moeten die ongelovige Thomassen je toch nog geloven”.

Jonger dan je dacht

Neen het gaat hier niet over mijzelf…
Op 31 juli doe ik er weer een jaartje bij. En daar kan geen fout op zitten. Mijn geboortejaar is in 1945 onherroepelijk correct geregistreerd in de Gentse geboorteregisters.
Maar met onze oude Moeder Aarde ligt dat anders.
En oud is relatief, want ze is nu zelfs plots 70 miljoen jaar jonger geworden!
Dit is toch de mening van een groep geologen van de Cambridge University onder leiding van de nog veel jongere Dr. John Rudge.



Onze aarde is volgens hun onderzoek 4,467 miljard jaar oud en dus een jongske vergeleken met de 4,537 miljard jaar die we haar tot nu toe toebedeelden.
Hoe komen die geologen daar nu bij?
In het juninummer van het tijdschrift Nature Geosciences leggen ze dat uit.
Het is een moeilijk verhaal dat ik hier kort samenvat.

Via een ingewikkelde isotopenstudie konden ze aantonen dat de vorming van de aarde uit het samenklonteren (accretie is de wetenschappelijke naam) van kleinere brokstukken, niet 30 miljoen jaar heeft geduurd, maar 100 miljoen jaar.
Pas na die periode had onze aarde haar grootte en geologische vorm (gesmolten metaalkern met mantel errond) die haar nu kenmerkt.
Met andere woorden: de barensweeën hebben 70 miljoen jaar langer geduurd dan we tot nu toe dachten.
En aangezien de leeftijdstelling maar begint bij de definitieve geboorte, is onze blauwe planeet 70 miljoen jaar jonger dan we dachten!

Laat ons dus maar voldoende respect opbrengen voor deze schitterende jonge dame…

Mocht je even het noorden kwijt zijn

Mocht je met dit hete weer even het noorden kwijt zijn, geen nood.
Met de Magnetic Declination Calculator van de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), weet je het snel terug te vinden.



Wat je te doen staat is eenvoudig.
Vul de lengteligging (longitude) en de breedteligging (lattitude) van je locatie in en klaar is Kees.
Het resultaat van de berekening wordt in een Google Map getoond met een kompasroos bovenop de kaart.
 
Uiteraard moet je de lengte- en breedteligging van de locatie kennen.
Maar dat kan ook geen probleem zijn, want met Google Maps Labs kan je er voor zorgen dat je op een Google Map de lengte- en breedteligging onder de muiscursor ziet.

 
Maar ook via de site Find Lattitude and Longitude kom je aan de nodige gegevens.

Nog iets.
De NOAA-site toont je niet alleen het noorden op de kaart.
Je krijgt ook de waarde van de magnetische declinatie.
Dit is de hoek waarover het magnetische noorden afwijkt van het aardrijkskundige noorden.
Die hoek varieert in de loop van de tijden en soms meer dan je zou denken.
Je kan op de NOAA-site data ingeven van 1750 tot nu.
Leuk spelletje om eens na te gaan in welke richting je overgrootvader moest lopen als hij met de noorderzon wou vertrekken.

Mooi Haspengouw

Lente in Haspengouw is adembenemend mooi.
De fleurige bloesemtooi, de deugddoende zon, het heuvelend landschap, het lekkere eten, de fluwelen wijn, het gouden bier.
Dit is beter dan leven als God in Frankrijk!
Maar haast je als je de boomgaarden in bloei wil zien staan.

Een paar dagen geleden hebben we er met enkele vrienden weer van genoten.
Ik presenteer jullie een aantal beelden van de prachtige streek rond het kasteel van Rullingen.
Wil je dit in een grotere versie bekijken, klik dan op de diareeks.
En spoed je naar Limburg, ons natuurparadijs!

Uren daglicht

Nu we in zonnige tijden gaan leven (dat hopen we toch), kunnen we best zo zoveel mogelijk genieten van lange dagen.
En vooral lange avonden.
De lengte van de dag is afhankelijk van de tijd van het jaar, maar ook van de breedteligging van de plaats waar je woont of bent.
Als je precies wil weten hoe lang je van het daglicht kan genieten, dan moet je maar eens op volgend beeld klikken en de gewenst parameters ingeven: datum en breedteligging.
Ook de moeite waard als je ergens ver op reis gaat en je wil weten hoe lang je daar de tijd krijgt om in het zonnetje te zitten.
Als het daar niet regent tenminste…
Nog iets: ken je de breedteligging niet van de plaats?
Ga naar even naar de Get Lat Lon-site en uw probleem is van de baan.

Hoe klein zijn we eigenlijk?

Wil je nu eindelijk eens wil weten hoeveel keer groter Nederland is dan dan België?
Of wat het grootste is: Vlaanderen of Wallonië?
En is het waar wat ze ons leerden, dat Congo 80 keer groter is dan ons Belgenlandje?
Dat kan je nu online zelf allemaal controleren met Mapfrappe.

Deze leuke én leerzame Google mashup laat je toe om op een zogenaamde “reference map”(referentiekaart) met opeenvolgende muisklikken een gesloten gebied te tekenen.
Ik heb dat hieronder eens gedaan met de grenslijn van België.


Onmiddellijk wordt wat je in de referentiekaart getekend hebt, centraal weergegeven op een “comparison map”(vergelijkingskaart).
De omlijning die je gemaakt hebt op de referentiekaart blijft  centraal vast staan op de vergelijkingskaart.
Maar je kan de vergelijkingskaart verschuiven naar believen, zodat je de oppervlakte van uw omlijning kan vergelijken met grootte van andere delen van het aardoppervlak.
Als je in- of uitzoomt, zoomt je omlijning uiteraard mee.

Ik heb “de Zwitsers” eens onder ons landje geschoven.
Veel moeten we voor die jodelaars niet onderdoen zoals je ziet.
Dat Congoverhaal moet je maar zelf eens uittesten door op de kaart hierboven of hieronder te klikken.
Je zult dan zelf eerst weer in de vergelijkingskaart aan het werk moeten.
Maar ik neem aan dat je daar in dit weekend wel even tijd voor hebt.

De zon boven je woonplaats en elders

Een aardrijkskundig aardigheidje vandaag: Suncalc.
Deze Google Maps mashup toont de beweging van de zon op een te kiezen dag boven uw woonplaats of boven een andere plaats. Die plaats kan je vrij kiezen op een kaart.



De positie van de zon bij zonsopgang is te zien als het snijpunt van een gele straal met de cirkel die de gekozen locatie als middelpunt heeft.
Zonsondergang is het snijpunt van een rode straal met die cirkel.
De gele boog is de zonnebaan gedurende de gekozen dag.
Het snijpunt van een oranje straal met de zonnebaan geeft de positie van de zon op een bepaald moment.
Het geel gearceerde cirkeldeel stelt de variatie voor van de zonnebaan gedurende één jaar: hoe dichter de zonnebaan tegen het midden van de cirkel komt, hoe hoger de zon boven de horizon staat.
De gekleurde balk die je bovenaan ziet is een tijdsbalk waarop de hoeveelheid zonlicht op een bepaald moment is weergegeven.
Die balk is voorzien van een glijder waarmee je de positie van de zon op een bepaald moment kan bekijken.
De kaart is ook voorzien van een link naar Wofram Alfa waar je onmiddellijk een plaatselijke weersvoorspelling voor de volgende week gepresenteerd krijgt!

Al bij al geen superspectaculaire dingen, maar toch een toepassing met mogelijkheden.
Je kan bijvoorbeeld eens gaan kijken hoe de zon zich gedraagt aan de noordpool of aan de zuidpool.
Of hoe de zonnebaan, zonsop- en ondergang evolueren in de loop van een jaar op de plaats waar je woont. Of elders.
Of welke verschillen er zijn in de beweging van de zon op het noordelijk en het zuidelijk halfrond, enz.
Leraren aardrijkskunde zie ik al likkebaarden.
Maar we kunnen best wel allemaal een beetje experimenteren én iets bijleren met SunCalc.

Groenland smelt, de zeespiegel stijgt langzaam

In het verlengde van mijn blogbericht van vorige donderdag heb ik dit keer een veel dramatischere mededeling te doen: het landijs op Groenland smelt langzaam weg!
Donderdag legde ik al uit waarom het afsmelten van de ijspoolkappen op de poolzeeën geen stijging van de zeespiegel veroorzaakt.
Maar het wegsmelten van landijs op Groenland, dat is andere koek.
Dat betekent meer water bij de zeeën en dus stijgt globaal de zeespiegel!


In Science van 13 november publiceren een groep geologen van de universiteit van Utrecht onder leiding van Michiel van den Broeke, een artikel waarin ze uit de doeken doen hoe snel het smelten van het Groenslands landijs vordert en het effect op de daarvan op de zeespiegel.
Hier vind je het pdf-bestand van deze publicatie.

Uit hun metingen blijkt dat tussen 2000 en 2008, Groenland 1500 kubieke kilometer aan ijs verloren heeft. Dit verlies is een gevolg van het meer afsmelten van sneeuwmassa’s, maar ook van het afschuiven van gletsjers in zee.
De wetenschappers stellen ook vast dat de afname versnelt.
Door die afname steeg de globale zeespiegel in die periode een gemiddeld met 0,46 millimeter per jaar.
Die stijging, veroorzaakt door het Groenlands smeltwater, is door de warme zomers in Groenland sinds 2006, toegenomen tot 0,75 mm per jaar.
Het afsmelten van het Groenlandijs draagt daarmee voor ongeveer 1/6 bij tot de totale globale zeespiegel stijging die gemiddeld 3 mm per jaar bedraagt.
De overige 5/6 worden veroorzaakt door onder andere het afsmelten van gletsjers elders ter wereld en het uitzetten van de watermassa van de oceanen ten gevolge van de toenemende aardtemperatuur.

Bron: IPCC ( Intergovernmental Panel of Climate Change) - door mij vertaald.

Ik hoop dat de deelnemers aan de klimaattop van Kopenhagen (7-18 december) bereid zijn om efficiënte maatregelen te treffen.
Ik hoop dat ze voor 3 mm stijging per jaar hun schouders niet ophalen.

Nog eens: rankings

Ik heb het in mijn blogje een goede maand geleden al eens gehad over een ranking van de beste universiteiten ter wereld.
Die ranking was afkomstig van de The Times for Higher Education van oktober 2009.
Ik vind die rangschikking niet meer op de site van The Times verdwenen (misschien heb ik niet goed genoeg gezocht), maar het Amerikaanse weekblad US News heeft hem nu overgenomen.

Zoals Jean-Pierre me toen in een reactie liet weten zijn rankings relatief.
Het resultaat hangt af van de normen die gebruikt worden om een rangschikking te bekomen.
The Times houdt geen rekening met het succes van afgestudeerden in het internationale bedrijfsleven.
Door de Times-ranking werden zes criteria gehanteerd:

• beoordeling door andere universiteiten
• beoordeling door eigen studenten
• beoordeling van afgestudeerden door werkgevers
• beoordeling van faculteiten door internationale collega’s van dezelfde faculteiten
• beoordeling door internationale studenten
• publicaties per faculteit

De eigenlijke reden waarom ik daar nu op terugkom heeft met Google Maps te maken.
De Indische blogger Mibazaar heeft namelijk een interessante toepassing van Google Maps gemaakt (een mashup in het vakjargon) waarin de 100 best gerangschikte universiteiten op de kaart worden gesitueerd.
Voor mij een nuttig hulpmiddel bij mijn blogberichten waarin ik het zeer dikwijls heb over artikels van wetenschappers van een bepaalde universiteit. Ik kan die univ’s nu onmiddellijk situeren op de kaart en er naar linken.
In de toepassing zie je daarenboven rechts van de kaart een tabel met de rangschikking en de globale score van elke universiteit.
Bij aanklikken van een ballontje op de kaart of van de naam in de tabel krijg je ook de deelscores op elk criterium.

Los van het (relatief) belang van de rangschikking, biedt die Google Map je een uitstekende kans om je aardrijkskunde wat bij te spijkeren.
Maak die wereldreis maar eens!

Een schitterend beeld

Een van mijn favoriete blogs is Bad Astronomy.
De auteur, Phil Plait, is een astronoom die misvattingen over astronomie wil rechtzetten.
 Maar soms gaan zijn berichten ook over waarnemingen en sterrenkundige studies.
Recent werd er aandacht geschonken aan een foto die in 2003 werd genomen door de Mars Global Surveyor, een satelliet die van 1997 tot 2006 de rode planeet observeerde.
Die satelliet onderzocht niet alleen Mars, maar hij nam ook schitterende foto’s van andere planeten in ons zonnestelsel.

Over lengte- en breedteligging en de Notenwandeling

Als je precies wil weten wat de lengte- en breedteligging (longitude and lattitude) van een bepaalde plaats op aarde is, dan heb ik een interessante site voor jullie: Get Lat Lon


Ik weet wel dat je via internet nog op een andere manier ook hetzelfde resultaat kan krijgen.
Maar hier gebeurt het wel zeer eenvoudig en zeer snel.
In de adresbalk typ je het adres en op de kaart eronder krijg je onmiddellijk de “juiste” ligging aangeduid met een kruisje.
Klopt die ligging niet helemaal?
Geen nood. Je kan de kaart verschuiven tot het kruisje precies de plaats aanduidt waarvan je de coördinaten zoekt.
Op de foto hieronder zie je mijn zoektocht naar de coördinaten van De Pastorij in Romershoven.


Het resultaat zie je hieronder


Meteen weet je heel precies waar zondag a.s. 11 oktober de vierde editie van de Notenwandeling start om 13.45u. – 14.15u. en 14.45u.
Het thema van deze wandeling is… sprookjes.
Geen gewone sprookjes zoals je die vindt bij de Grimms of Andersen. Neen, Romershovense sprookjes die op verschillende plaatsen langs het 4,5 km lang parcours worden verteld en uitgebeeld.
De wandeling is begeleid en… gratis.
Misschien zien we elkaar daar zondag wel?

Place Pages: weer een nieuwigheid in Google Maps

Het houdt maar niet op bij Google.
Google Maps is alweer uitgebreid met een nieuwigheid: Place Pages.

Wat zijn dat, die Place Pages?
Het zijn een soort overzichtspagina’s waarop voor elke plaats op aarde (!!!) wordt aangegeven wat er te zien is en wat er te beleven valt.
Als er al iets te zien is of te beleven valt natuurlijk…
De informatie op de Place Page bevat foto’s, video’s, links naar musea enz., afhankelijk van wat beschikbaar is.

Een voorbeeld ter verduidelijking: Barcelona. Je kan desolatere plaatsen kiezen natuurlijk.
Ik maak die keuze niet per toeval.

Twee handige tips

Tijdens mijn speurtocht op internet stootte ik een paar dagen geleden op twee interessante dingetjes.

Het eerste kan erg nuttig zijn als je een adres op de kaart wil localiseren.


Je zal al wel gemerkt hebben dat ik in mijn blogberichtjes zeer dikwijls een link opneem naar de Google Map met de kaart van bijvoorbeeld het instituut of de universiteit waar de auteurs van een bepaald wetenschappelijk artikel gehuisvest zijn.
Dat kost mij wel wat extra zoek- en surfwerk.
Maar met Bookmaplet kan dit van nu af sneller.
Bookmaplet is een klein programmaatje dat toelaat om van elk adres op een webpagina, onmiddellijk de kaart in Google Maps te voorschijn te toveren!
Om Bookmaplet te installeren moet je alleen maar de website van de makers bezoeken en daar het groene kadertje op de webpagina naar de bladwijzerbalk van je browser slepen:

 
Zo eenvoudig is het als je Firefox als browser gebruikt.
Ben je een adept van Internet Explorer dan kan dat niet met slepen. Maar ingewikkeld is het ook niet. Lees er de FAQ maar eens op na.
Eénmaal Bookmaplet geïnstalleerd, is het gebruik super simpel.
Markeer met de muis een adres op een webpagina, klik op de “Map that adress”-knop op je bladwijzerbalk en floep de kaart met de locatie komt te voorschijn!
Hieronder zie je een voorbeeld.
Ik heb op een webpagina het adres Damse steenweg 96 met de muis gemarkeerd en daarnaast zie je de kaart die onmiddellijk de ligging aangeeft van hotel Bloemenhof in Dudzele.
Een zeer gezellig hotel trouwens, met een super-vriendelijke gastvrouw en een lekkere keuken. Een aanrader.

 

Als je wil kan je die kaart groot openen in Google Maps.
Mooie toepassing en voor mij erg nuttig!
Klikken op alle beelden hierboven stuurt je naar de Bookmaplet-site.


Het tweede handigheidje is lekkere kost voor filmliefhebbers.
Het gaat om een link naar de website van Dominiek Leenknecht.
Die website laat je in één oogopslag alle films zien die vandaag (en de volgende zes dagen) op de voornaamste Nederlandstalige TV-zenders te zien zijn.
Klik je op een filmtitel krijg je er zelfs een filmscore van IMDb (Internet Movie Database), een korte inhoud van Moviemeter.nl en als het even kan een trailer van YouTube!
Prachtig informatief werk van Dominiek en een echte aanrader dus voor wie (zoals ik) vind dat film op TV nog één van de weinige dingen is waarvoor ik mijn kijkkastje aanzet.
Klik maar op het beeld hieronder.

Wandel door Parijs van achter je PC

Google Maps heeft nu een zeer sterke integratie gerealiseerd van Panoramio-foto's in streetview.
Hieronder zie je een staaltje van het embedden van een streetview van een stuk van Parijs rechtstreeks in mijn blog.
Vergeet niet om zo nu en dan eens op de “User Photos” te klikken in de rechter bovenhoek.
Je kan op het beeld hieronder echt door Parijs wandelen van in je luie zetel. Als zoiets achter je PC staat tenminste.



Nog sterker is wat de mensen van Google Maps Mania gedaan hebben.
Die hebben een pagina gemaakt waar de kaart naast de streetview te zien is.
Je kan dan je cursor op de blauw omrande delen van de kaart plaatsen en dat zie je onmiddellijk de beelden van die locatie in de streetview ernaast.
Magnifiek!

Klik maar eens op het beeld om dit uit te testen.

Zoals het ytterbiumklokje tikt

Tijd is een moeilijk begrip.
We ervaren tijd als de opeenvolging van momenten.
Tijdsduur is meetbaar. En voor al wat meetbaar is hebben we een meet-eenheid.
Voor lengte is dat de meter, voor massa is dat de kilogram.
Voor tijd is dat de seconde.
Eén meter en één kilogram kunnen we ons nog tamelijk gemakkelijk voorstellen.
Maar wat is een seconde eigenlijk?

Oorspronkelijk was een seconde het 86.400ste deel van een zonnedag.
En een zonnedag is de tijdsduur die de aarde nodig heeft om éénmaal om haar as te draaien, gezien vanaf de zon.
Maar die zonnedag is om allerlei redenen niet constant.
O.a. omdat de rotatie van de aarde om haar as niet constant is.
Toen men dat besefte, is men allerlei trucs gaan bedenken om te corrigeren. Maar het was eigenlijk allemaal wat lapwerk.
De seconde was dus een slecht omschreven eenheid van tijdsduur.

Tot men in 1955 resoluut een andere richting uitging.
Men liet voorgoed de koppeling varen tussen de eenheid van tijdsduur en de aardrotatie. M.a.w. de seconde was niet langer een deeltje van de duur van een dag.
Van toen af aan werd wat er in het inwendige van atomen gebeurt de basis voor de bepaling van de seconde.
Om het niet te ingewikkeld te maken: in een atoom kan men de deeltjes die erin aanwezig zijn zeer snel aan het trillen brengen.
Die trillingen verlopen met een zeer constant ritme en ze zijn zeer precies te tellen. Ik laat hier in het midden hoe men dat doet.

In 1969 heeft men besloten om de seconde een nieuwe definitie mee te geven op basis van zo’n trillingsaantal.
Van toen af aan was 1 seconde = de tijd nodig om in een atoom cesium 9.192.631.770 trillingen te tellen.
De nauwkeurigheid van die telling werd meer en meer verbeterd.
Daardoor werd de fout op de seconde van langs om kleiner.
Een cesium-atoomklok die op die telling gebaseerd is, vertoond tegenwoordig maar een fout van 1 seconde op 100 miljoen jaar!

En toch is men nog niet tevreden.
Men vindt dat nog altijd niet nauwkeurig genoeg.
Een nieuwe studie van wetenschappers aan het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology (NIST) te Gaithersburg stellen nu voor om niet langer de atoomsoort cesium te gebruiken.
Ze tonen in hun studie aan dat met de atoomsoort ytterbium nog veel nauwkeuriger kan gewerkt worden.
Wellicht zit er dus een aanpassing van de definitie van de seconde aan te komen op basis een trillingsaantal in een atoom ytterbium.

Waarom moet de tijdsduur nu zo nauwkeurig kunnen gemeten worden?
Natuurlijk heeft dit geen nut voor onze dagelijkse bezigheden?
Hola, niet te vlug.
Een paar voorbeelden maar.
Wat dacht je van je radiogestuurd klokje of wekkertje?
Dat haalt zijn juiste tijd uit een radiogolf afkomstig van de DCF77-zender in Mainlingen en op zijn beurt is dat radiosignaal gekalibreerd op een atoomklok in Braunschweig. Ik heb het daar daar al eens in een vorig berichtje over gehad.
Maar niet alleen je wekkertjes, ook je computerklok en de juiste tijd op je radio en TV b.v. zijn geijkt op de Braunschweig atoomklok
En gebruik je nu ook een GPS om de weg naar huis of naar elders te vinden?
Welnu het de nauwkeurigheid van het hele GPS-systeem hangt af van de nauwkeurigheid van de atoomklokken die de 24 GPS-satellieten aan boord hebben.

Laat ons dus maar blij zijn dat die klokjes nauwkeurig werken.
Nu moeten we teminste aan ons vrouwke (of manneke) niet vragen om de kaart te lezen als we ergens naar toe willen.
Was dat bij jullie ook zo’n ramp?

De aarde beefde in Romershoven. Drie keer zelfs.

Gisterenavond rond 23.20u. heb ik het duidelijk gehoord en gevoeld.
Een zwaar gerommel en dan een korte hevige trilling door ons huis.
Alles bijeen hooguit een paar seconden.
”Wat is dat?” zie Mia. Een aardbeving dacht ik, maar ik zei het niet.
”Een vliegtuig zeker dat door de geluidsmuur gaat. Ik zal buiten eens gaan kijken”.
Maar buiten was er niets te zien. Geen mens op straat ook. Romershoven lag niet wakker van zo’n petieterige daver. Alleen een paar honden blaften in de verte.

Maar deze morgen hoorden we het op de radio. De aarde had gebeefd in Bilzen. Over Romershoven sprak men niet…
En toen zei Mia “Ik had het eigenlijk wel onmiddellijk gedacht.”
”Ik ook” zei ik.

Op de website van de Koninklijke Sterrenwacht van België – afdeling Seismologie, vond ik snel meer informatie.
Daaruit blijkt dat het epicentrum eigenlijk in Zutendaal lag.
Zoek maar eens met Google Maps naar de coördinaten: 50.910° N 5.553° O.
Hola, niet in Bilzen! Weer Bilzerse stoef...

De "kracht" van de beving had een waarde van 2,7 op de schaal van Richter.
Dat is als zeer licht te klasseren. Te vergelijken met een bom van een paar ton TNT.
Zo’n bevinkskes doen zich naar ‘t schijnt wel 1000-maal per dag voor op onze aardbol.
Op de kaart hieronder vind je meer geografische en seismologische gegevens.
Je zal ook zien dat er zich in onze regio kort na elkaar drie bevingen voordeden!
De tijdstippen zijn op de site in U.T. aangegeven. Denk er aan dat we in onze zomertijd 2 uur vóórlopen op deze universele tijd.
De beving die we hier gevoeld hebben gebeurde om U.T. 21:18:36.(= 23.18u.)
De volgende, die maar een sterkte van 1,2 had, was er een kleine 9 minuten later, om U.T. 21:27:19 (= 23.27u.). En een minuutje later, om U.T. 21:28:27 (= 23.28u.) nog eentje van 1,2. Van die tweede en derde hebben we ( = Mia en ik) niets gemerkt.

Klik maar op de kaart, dan kom je op de site van de Koninklijke Sterrenwacht uit voor een grotere weergave.
Je zal daar ook zien dat er in de grensregio met Duitsland bijna dagelijks zeer lichte bevingen zijn.
Maar magnitude 2,7 is toch al iets aan de hogere kant.
Dat hebben we dan ook nog net kunnen voelen.
Niets meer. Gelukkig.

Eclips 2009 was er – 2010 komt er aan

De langste eclips van de eeuw is achter de rug.
We konden er normaal gesproken bij geweest zijn in China.
Maar door omstandigheden is dit in het water gevallen.
Voor de Chinareizigers van het Genkse Europlanetarium is de zonsverduistering ook niet 100% vlekkeloos verlopen. Zware bewolking kwam roet in het eten gooien, maar gelukkig zijn een aantal van de belangrijke fases behoorlijk zichtbaar gebleven: het eerste contact, de totaliteit met de fonkelende diamant en de corona.


Zo’n natuurfenomeen laat nog altijd een diepe indruk na bij mensen die het echt mogen beleven.
Ook in de 21ste eeuw spelen angst en bijgeloof daarbij nog steeds een rol.

De BBC heeft op haar nieuwssite een mooi filmpje beschikbaar gesteld met de reactie van mensen uit het gebied waarin de verduistering zichtbaar was: India, Nepal, Burma, Bangladesh, Bhutan, China, Japan en de Stille Oceaan:



Voor de liefhebbers: de eerstvolgende totale eclips is te zien op
11 juli 2010. Maar dan moet je wel naar de Paaseilanden of Frans Polynesië.
Mooi reisje…