Het Romershovens Paradijsvogel-effect

Bij mijn allereerste stappen in Romershoven (34 jaar geleden) werd ik al vlug ingeschakeld als “regieassistent” bij de plaatselijke toneelvereniging.
En toen daar “De Paradijsvogels” van Gaston Martens werd opgevoerd, werd mij gevraagd echte wolken te maken, die bij de hemel-scène in het stuk de zaal zouden instromen.
Mijn chemiehart jubelde!
Ik was onmiddellijk mee in de wolken met zo’n uitdagende opdracht.
Ik wist wel dat dit met droogijs (= vast CO₂ ) kon en ook met propyleenglycol (= 1,2 propaandiol), maar ik moest naar een goedkope en niet schadelijke methode zoeken die bovendien voor een paar opvoeringen bruikbaar was.

Ik trok naar Air Liquide in Genk en ik kon daar onmiddellijk een grote thermos vol vloeibare lucht (= vloeibare stikstof) en een fles perslucht ter beschikking krijgen.
En nog gratis ook!
Op en achter de scène bouwde ik een opstelling waarmee de vloeibare lucht door een aantal geperforeerde PVC-buizen op het toneel kon stromen.
Mijn opstelling zag er ongeveer als volgt uit:

Onder de buizen legde ik natte doeken. De vochtige lucht en de verdampende stikstof zorgden voor een prachtig wolkenspektakel, al zeg ik het zelf, .
Dit is voor mij onvergetelijk en in Romershoven en daarbuiten zijn er nog velen die zich die Paradijsvogelwolken van 1977 blijven herinneren. Maar niet alleen voor de wolken. Ook en vooral om het plezierige gebeuren en de samenwerking waar een groot deel van het dorp intens bij betrokken was.

Wat gebeurde er eigenlijk bij die "wolkenmakerij"?
De vloeibare stikstof verdampte als het uit de gaatjes in de PVC-buis stroomde.
Daardoor koelde de vochtige lucht in de buurt sterk af en de waterdamp condenseerde tot een fijne nevel, een bloem van een wolk.
Bedenk dat 28 g vloeibare stikstof ongeveer 25 liter gasvormig stikstof oplevert (chemici weten waarom...). Daardoor krijg je snel een massale condensatie van de waterdamp en…een prachtige romige nevel.
In volgend filmpje kan je zien hoe massaal die wolkvorming wel kan zijn met vrij weinig vloeibare stikstof in aanwezigheid van vochtige lucht.
Een kom vloeibare stikstof (-195 °C !) wordt in een zwemkom gekieperd, met zichtbare gevolgen: het Romershovens Paradijsvogel-effect!

Op het einde zie je een paar “waaghalzen” in het water duikelen.
Maar zoveel waaghalzerij is daar niet aan: de temperatuur van de zeer grote hoeveelheid water zal nauwelijks gedaald zijn.
En stikstofgas en waterdamp zijn uiteraard niet giftig: ze maken deel uit van de lucht die we dag-in-dag-uit inademen.

Het Paradijsvogel-effect

Nog een kleine anekdote over de Romershovense Paradijsvogels.
Bij één van de opvoeringen kwam een straaltje vloeibare lucht op de tenen terecht van een blootvoets engeltje dat bij de hemel-scène moest figureren.
Gevolg: een pijnlijk rood bevroren klein teentje.
Het engeltje van toen is intussen een vrouw van in de veertig geworden.
Maar als we elkaar bij gelegenheid nog eens tegen het lijf lopen, wordt er telkens aan haar winterteentje, aan haar “frostbite” van weleer gedacht. Ook dat is een Romershovens Paradijsvogel-effect…

De Rommelaar op pad?

Heel binnenkort, op woensdag 24 november, houdt onze Romershovense wandelclub haar laatste wandeltocht van dit wandeljaar.
Meer informatie over die schitterende Wintertocht kan je vinden op de website van de Rommelaar.
Trouwe bloglezer Roger en lid van onze wandelclub, stelt voor om in de toekomst voor onze clubleden eens een wandelreis te organiseren naar het Spaanse Malaga.
Daar zouden we dan de fameuze Camino del Rey eens kunnen uitproberen.
Meer info over dat “wandelingetje” vind je op Danger.
Die naam laat al iets vermoeden.
Hieronder een voorsmaakje, met dank aan Roger voor de tip.
Bekijk dat filmpje bij voorkeur in HD en full-screen.

Wie dat durft mag gratis naar het clubsouper op 10 december in De Pastorij te Romershoven

Het zal jullie wel niet verwonderen dat “mede- Rommelaar” Jos en uw dienaar, een cursus EHBO aan het volgen zijn.
Het zou wel eens kunnen van pas komen in Andalusië…

Onze Wintertocht op 24 november verloopt gegarandeerd veel rustiger.
Misschien zien we mekaar dan?

5 mei: wandelen in Romershoven

Sedert eind vorig jaar ben ik bestuurslid van de Romershovense wandelclub De Rommelaar. Deze kleine club organiseert jaarlijks 4 wandelingen in de omgeving van ons dorp.
Heel binnenkort, op woensdag 5 mei a.s., houden we onze Lentetocht.
Wandelaars kunnen dan kiezen uit een wandelparcours van 4, 8 of 13 km.
Om je op een ideetje te brengen mocht je zin hebben in een schitterende wandeling, geef ik je hieronder een omschrijving van wat je op die Lentetocht kan verwachten.

Wandelen in Romershoven en omgeving is wandelen in vochtig Haspengouw, maar toch al dicht bij het Kempens-Haspengouws overgangsgebied.
Het zacht golvend reliëf biedt je een unieke natuur: bosheuvels, houtkanten, weilanden, akkers, fruitplantages.
Romershoven is een echt straatdorp: een langgerekte rij bebouwing langs de Winterbeek.


Onze lentetocht laat je de keuze om twee typische landschapskenmerken te ontdekken.
Trek je naar het noorden (tocht 8 km - A) dan wandel je door weidse velden en langs de rand van het Jongenbos dat hoort bij het gelijknamig kasteel dat achter de bomen verscholen ligt.
 

Kies je voor het zuiden (tocht 8 km - B) dan trek je grotendeels door de uitgestrekte laagstamplantages die ons dorp rijk is.
De lange winter heeft dit jaar voor een late lente gezorgd.
De plantages waar we doorheen wandelen, bieden ons daardoor begin mei nog een buitenkansje: de appelbomen tonen nog volop hun late fleurige roze bloei. Uitzonderlijk zo laat op het jaar en…de laatste kans om er nu nog van te genieten.
  
De poterijen (zo noemt men hier de fruitboomaanplant) liggen grotendeels op de flanken van de Hel, de vallei van de Winterbeek. Hogerop ligt de Hemel, die de Hel omzoomt met zijn bomenrijen waarin de maretak welig tiert.
In de vochtigste Hellelaagten zie je hier en daar ook een poel.
En met wat geluk ook soms een schichtige reiger…


We naderen nu het Kruis, een oude Hoeseltse wijk, indertijd gelegen op een kruispunt van wegen naar Bilzen,Tongeren, Alden-Biezen, Maastricht.
Maar we laten de bebouwing links liggen en draaien langs nog meer appel- en peerpiramides richting startplaats.
De dorpskern, met de kerk en de parochiezaal komt weldra weer in zicht.
We kunnen er na onze fikse wandeling gezellig en goedkoop genieten van een lekkere pint of een koffie met een ferm stuk heerlijke Limburgse fruitvlaai.

De wandeltochten vertrekken aan de parochiezaal te Romershoven.
Meer informatie en de wandelkaart kan je vinden op de site van De Rommelaar.
Zorg dat je dit festijn niet mist, volgende week woensdag 5 mei!

Gestrand door de IJslandse as

Donderdagmiddag kwamen een paar mensen in restaurant Ter Beuke in Romershoven, samen voor een zakenlunch.
Eén van de aanwezigen was niet met zijn Mercedes, niet met zijn Jaguar, zelfs niet met zijn BMW gekomen, maar met zijn persoonlijke helikopter…
Helaas!
Na het copieuze middagmaal kwam de rare mare: het Belgisch luchtruim werd voor alle vliegverkeer gesloten omwille van de aswolk die vanuit het IJslandse noorden ons land binnendreef en alle luchtverkeer onveilig maakte.
Gedaan met vliegen dus, ook voor helikopters in Romershoven.
De sierlijke vogel moest een paar nachtjes buiten slapen op het grasveld van mijn schoonbroer. Zoiets gebeurt ook niet dagelijks in ons lieflijk dorpje! Zaterdagvoormiddag mocht hij dan toch opnieuw de lucht in.

Mooi zwart ding toch wel.

Ik begrijp niet goed waarom zo’n helikopter, die toch op lage hoogten vliegt, vliegverbod krijgt als de aswolken zich op een hoogte van meer dan 10.000 m bevinden.
Voor jets die wel boven de 10 km vliegen is er uiteraard een groot gevaar.
De vulkaanas bestaat uit minuscule harde glasachtige deeltjes die de cockpitramen van de vliegtuigen als het ware zandstralen als ze door zo’n wolk vliegen. Gevolg: zichtbaarheid nul.
De asdeeltjes, die door de straalmotoren worden opgezogen, smelten in de hete verbrandingskamer. De gesmolten glasdeeltjes klonteren samen, zetten zich af op de turbinebladen (zie beeld hieronder) en ze verstoppen de brandstoftoevoer.
Uiteindelijk kunnen de motoren uitvallen met alle gevolgen vandien.

Het is dus te begrijpen dat men geen risico’s wil nemen en het vliegen van jets op de hoogte van de aswolken verbiedt.
Maar zo’n helikoptertje in Romershoven op maximaal een paar km boven de grond? Kom nou!

Geloof je dat?

Mia heeft mijn gouden trouwring laten herstellen.
Hij was na die 32 jaar trouwe dienst op een plek erg dun geworden. Een paar weken geleden is hij daar gewoon doorgebroken.


In tegenstelling tot die van zijn drager, is de massa van de ring dus in de voorbije tijd duidelijk afgenomen.
Ik maak een voorzichtige schatting: – 1 gram.
Het zal wellicht meer zijn, want goud heeft een hoge dichtheid. D.w.z. dat per volume dat verdwijnt, de massa redelijk wat vermindert.

Laat ons nu eens even rekenen.
32 jaar = 32 x 365 x 24 x 3600 seconden = 1.009.152.000 seconden.
Amaai, ben ik al meer dan 1 miljard seconden getrouwd. Pfew voorbij gevlogen!
Maar nu komt het.
Ondanks het feit dat goud een redelijk zwaar metaal is, is een atoom goud is een erg licht ding.
Scheikundigen weten sedert Avogadro (1776-1856), dat er in 197 gram goud maar liefst 6,02.10²³ atomen goud zitten. Ook als je geen chemist bent moet je dit voor waar aannemen. 
In 1 gram goud zitten er dus:
  
Die 3.10²¹ atomen goud zijn dus in de 1.009.152.000 seconden van mijn trouw ring “weggevlogen”!
Dat zijn er per seconde: 
 
Natuurlijk is mijn ring geen 24 karaat goud, maar zoals de meeste gouden trouwringen een ring van 18 karaat.
Dat betekent dat ik van het rekenresultaat slechts 75% mag nemen.
Maar levert toch nog het onvoorstelbaar groot aantal van gemiddeld
2.250.000.000.000 (tweeduizend tweehonderdvijftig miljard!) atomen goud die per seconde van mijn trouwring verdwenen zijn en nog verdwijnen!
Ik zie ze (gelukkig) niet vliegen.

Geloven jullie mij? Of heb ik ergens een rekenfout gemaakt?
Laat het mij dan weten.


Ik kon natuurlijk ook berekend hebben hoeveel atomen er per seconde gemiddeld bij mijzelf bijgekomen zijn de voorbije 32 jaar.
Maar dat zou iets moeilijker te becijferen geweest zijn…

Een goed gevoel

Gerda nam het initiatief.
Sonja, Ria en Mia waren onmiddellijk bereid om mee te doen.
Om onze dorpsgenoten uit te nodigen voor een boetetocht naar het H. Paterke in Hasselt.
Als steun voor de zwaar zieke mensen van ons dorpje Romershoven en hun families.
15 km te voet naar Hasselt en daar samen eucharistie vieren. Samen met de mensen die de tocht niet meededen, maar met de fiets of de auto naar de Minderbroederskerk kwamen.
Zou dat nog aanslaan? Zouden we daar nog mensen warm voor krijgen in deze tijden waar het individualisme hoogtij schijnt te vieren?
Met 70 voetgangers waren we!
Dorpsgenoten grotendeels, maar ook familie, vrienden, oud-collega’s van de zieken en kennissen van buiten het dorp.

 Bezinnings- en gebedsmoment onderweg

En in Hasselt waren het er nog eens dubbel zoveel!
Of je nu gelooft in de kracht van het gebed en de invloed van het geloof op genezing of niet, dit gebeuren was een enorm sterk moment van samenhorigheid en betrokken zijn.
Voor de families van de zieken een louterende riem onder het gekwetste hart.
Voor mij een onvergetelijk blije, deugddoende dag.
Romershoven gaf me weer eens een goed gevoel.
Dank je Gerda! Dank je, iedereen die er bij wilde zijn!

Over lengte- en breedteligging en de Notenwandeling

Als je precies wil weten wat de lengte- en breedteligging (longitude and lattitude) van een bepaalde plaats op aarde is, dan heb ik een interessante site voor jullie: Get Lat Lon


Ik weet wel dat je via internet nog op een andere manier ook hetzelfde resultaat kan krijgen.
Maar hier gebeurt het wel zeer eenvoudig en zeer snel.
In de adresbalk typ je het adres en op de kaart eronder krijg je onmiddellijk de “juiste” ligging aangeduid met een kruisje.
Klopt die ligging niet helemaal?
Geen nood. Je kan de kaart verschuiven tot het kruisje precies de plaats aanduidt waarvan je de coördinaten zoekt.
Op de foto hieronder zie je mijn zoektocht naar de coördinaten van De Pastorij in Romershoven.


Het resultaat zie je hieronder


Meteen weet je heel precies waar zondag a.s. 11 oktober de vierde editie van de Notenwandeling start om 13.45u. – 14.15u. en 14.45u.
Het thema van deze wandeling is… sprookjes.
Geen gewone sprookjes zoals je die vindt bij de Grimms of Andersen. Neen, Romershovense sprookjes die op verschillende plaatsen langs het 4,5 km lang parcours worden verteld en uitgebeeld.
De wandeling is begeleid en… gratis.
Misschien zien we elkaar daar zondag wel?

Er is weer nieuws van het muggenfront!

Nog niet zo lang geleden had ik het hier over het bestrijden van de muggenplaag.
Welnu er is weer nieuws van het front.
Door wat muggen naar een mensenvel gelokt worden is nog niet 100% zeker. Melkzuurafscheiding door de zwetende huid, verhoogde ademhaling met meer CO₂-productie, lichaamswarmte.
Wellicht speelt het allemaal mee.

Maar Anandasankar Ray, een entomoloog van de University of California, Riverside, publiceerde onlangs een studie in Nature, waarin hij aangeeft dat hij voor het CO₂-spoor gekozen heeft.
De reden voor die keuze is een mooi verhaal.

Ray was samen met één van zijn doctoraatstudenten, Stephanie Lynn Turner, bezig aan een studie over de reactie van fruitvliegjes op CO₂.


Fruitvliegjes stoten extra CO₂ uit als ze in gevaar zijn. De andere vliegjes in de omgeving worden op die wijze gewaarschuwd.
Maar de wetenschappers ontdekten dat fruitvliegjes die zich juist aan rottend fruit tegoed gedaan hadden, niet meer reageerden op het CO₂–alarmsignaal van hun lotgenoten!
Op één of andere manier werden hun CO₂–receptoren geblokkeerd.
Het lag voor de hand dat dit gebeurde door stoffen die afkomstig waren van het rottend fruit.
Honderden stoffen die door fermenterend fruit geproduceerd worden, werden door het team onderzocht.
En de eenvoudige chemische verbindingen butanal en 1-hexanol lijken op dit moment het meest efficiënt om de CO₂–receptoren uit te schakelen.


Fruitvliegjes zijn natuurlijk geen muggen.
Maar de receptor voor CO₂ is blijkbaar universeel aanwezig bij alle insecten. Dus ook bij muggen. Bij allerlei soorten muggen. Ook bij de malariamug bijvoorbeeld.
Bijgevolg wordt een nieuw muggenafstotend middel uitgetest op basis van deze eenvoudige en goedkoop te maken stoffen.
De eerste resultaten zijn veel belovend. Het middel blijkt ook te werken in veel lagere concentraties dan wat nodig is bij DEET.
Er moet wel nog onderzocht worden hoe het middel best gebruikt wordt: aerosol, lotion, luchtcirculatiesysteem,…
Ook het risico van deze stoffen bij het inademen door de mens moet nog grondig worden nagegaan. Maar dat laatste lijkt geen groot probleem te zijn, aangezien de actieve stoffen al langer in gebruik zijn in de cosmetica.

Allez, laat ze maar verder zoeken in alle mogelijke wetenschappelijke hoeken.
Maar één ding is zeker: niets gaat boven ons muskietennet. Ons hemelbed.

Een aquariumke

We hebben thuis, in de keuken, een aquarium met 1 goudvis erin. Dat is nog een overblijfsel van de tijd toen ons Leen nog aan haar regentaatsstudies bezig was.
Nu studeer je niet meer voor regent, maar voor bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs.
‘t Klinkt chiquer maar ‘t is precies hetzelfde.
Leen had toen voor een proefles biologie een vis nodig.
Toen ze het huis uit ging, heeft ze het beestje achtergelaten.
We (= Mia) zijn er met veel liefde blijven voor zorgen.
Niet dat hij zoveel last berokkent.
Om de 14 dagen à 3 weken het water eens verversen.
En dagelijks een beetje visseneten.

”Hij kent mij” zegt Mia.
Als ze kast opendoet waar het doosje vismeel staat, komt hij inderdaad direct naar de oppervlakte.
Een soort geconditioneerde reflex dus.
Zoals de hond van Pavlov.
Je weet wel, die Russische fysioloog uit het begin vorige eeuw die zijn hond trainde. Telkens als hij hem een stukje vlees te eten gaf, liet hij een belletje rinkelen.
En ja hoor, na enige tijd begon de hond een koppeling te maken tussen het belletje en het eten: hij begon al te kwijlen bij het horen van het belletje alleen.
Ons visje kwijlt dus al als hij Mia het kasdeurtje hoort opendoen.

Ach ons leven zit vol geconditioneerde reflexen.
Ik durf wedden dat ge tegenwoordig al begint te denken dat er weer gevangenen ontsnapt zijn als je het TV-nieuws opzet.
En in mijn eigen (ex)habitat, het onderwijs, kennen ze er ook wat van.
Daar zijn het super-adepten van de hond van Pavlov: als de bel gaat, beginnen ze onmiddellijk te zeveren. En ze worden er nog voor betaald ook…

Maar wat ons geconditioneerd goudvisje betreft. Dat beestje heeft alles bijeen toch maar een hondenleven vind ik.
Al jaren aan één stuk rondzwemmen in een plasje water van nog geen anderhalve emmer (± 15 liter) groot. Geen broertjes of zusjes of vriendjes of vriendinnetjes in de buurt. Hoe hou je zo iets uit? En waartoe dient dat?
Dan zijn zijn/haar (?) neefjes en nichtjes in het Churaumi Aquarium in Okinawa een stuk beter af.
Zij kunnen paraderen in liefst 7.500.000 liter water.
Ze zwemmen daar dan ook rond in de Kuroshio Sea, het tweede grootste aquarium ter wereld.
Bekijk dat hieronder maar eens.
Maar doe dat dan in volledige-scherm-weergave om er goed te kunnen van genieten.
Klik daarvoor eerst op het kadertje rechtsonder van het beeld en dan pas op de startknop in het midden van het scherm.

Dat is wat anders dan het bokaaltje van ons visje.
Ik besef nu plots dat ons zwemmerke niet eens een naam heeft.
Maar toch, ik zou hem voor geld ter wereld willen missen.

De aarde beefde in Romershoven. Drie keer zelfs.

Gisterenavond rond 23.20u. heb ik het duidelijk gehoord en gevoeld.
Een zwaar gerommel en dan een korte hevige trilling door ons huis.
Alles bijeen hooguit een paar seconden.
”Wat is dat?” zie Mia. Een aardbeving dacht ik, maar ik zei het niet.
”Een vliegtuig zeker dat door de geluidsmuur gaat. Ik zal buiten eens gaan kijken”.
Maar buiten was er niets te zien. Geen mens op straat ook. Romershoven lag niet wakker van zo’n petieterige daver. Alleen een paar honden blaften in de verte.

Maar deze morgen hoorden we het op de radio. De aarde had gebeefd in Bilzen. Over Romershoven sprak men niet…
En toen zei Mia “Ik had het eigenlijk wel onmiddellijk gedacht.”
”Ik ook” zei ik.

Op de website van de Koninklijke Sterrenwacht van België – afdeling Seismologie, vond ik snel meer informatie.
Daaruit blijkt dat het epicentrum eigenlijk in Zutendaal lag.
Zoek maar eens met Google Maps naar de coördinaten: 50.910° N 5.553° O.
Hola, niet in Bilzen! Weer Bilzerse stoef...

De "kracht" van de beving had een waarde van 2,7 op de schaal van Richter.
Dat is als zeer licht te klasseren. Te vergelijken met een bom van een paar ton TNT.
Zo’n bevinkskes doen zich naar ‘t schijnt wel 1000-maal per dag voor op onze aardbol.
Op de kaart hieronder vind je meer geografische en seismologische gegevens.
Je zal ook zien dat er zich in onze regio kort na elkaar drie bevingen voordeden!
De tijdstippen zijn op de site in U.T. aangegeven. Denk er aan dat we in onze zomertijd 2 uur vóórlopen op deze universele tijd.
De beving die we hier gevoeld hebben gebeurde om U.T. 21:18:36.(= 23.18u.)
De volgende, die maar een sterkte van 1,2 had, was er een kleine 9 minuten later, om U.T. 21:27:19 (= 23.27u.). En een minuutje later, om U.T. 21:28:27 (= 23.28u.) nog eentje van 1,2. Van die tweede en derde hebben we ( = Mia en ik) niets gemerkt.

Klik maar op de kaart, dan kom je op de site van de Koninklijke Sterrenwacht uit voor een grotere weergave.
Je zal daar ook zien dat er in de grensregio met Duitsland bijna dagelijks zeer lichte bevingen zijn.
Maar magnitude 2,7 is toch al iets aan de hogere kant.
Dat hebben we dan ook nog net kunnen voelen.
Niets meer. Gelukkig.

Google Maps stelt heel België scherp

Maandag was het al een feit in Google Earth, maar vanaf dinsdag toont ook Google Maps nu scherpe luchtfoto’s van een paar delen van België waar dit tot nu toe niet het geval was.
Steden zoals Gent, Brugge, Hasselt en de omgevingen zijn er nu bijgekomen.
Heel ons landje staat nu gedetailleerd op de kaart.

Ons huis in Romershoven was al langer scherp te bekijken, maar nu kan ik ook de Poelstraat te Merelbeke, waar ik ruim dertig jaar van mijn leven gewoond heb, in detail bekijken.
Het is wel niet meer het Merelbeke van mijn jeugdjaren wat te zien is, want de foto’s die nu gebruikt worden, zijn genomen in 2007.
De kaart hieronder toont het resultaat.
Weet dat je die kaart kan zoomen, scrollen en verschuiven naar believen. En wil je ze groter? Klik dan op de link eronder.

Google soigneert ons dus weer een beetje beter.
Het is nu nog wachten op streetview in België. Daar blijven we wellicht nog te einde van dit jaar op onze honger zitten.
En dan zijn we er ook bij, als één van de laatste landen in West-Europa…


Klik hier om de kaart groter weer te geven

Over muggen- en andere insectenbeten

Mia is erg op haar hoede voor insectenbeten. Ze reageert er ook zeer hevig op. Erge jeuk, ontsteking en opzwelling.
In deze warm- vochtige zomerdagen is ze dan ook erg op haar hoede.
Vooral de slaapkamer wordt grondig aangepakt.

Tot voor enige tijd gebruikten we van die tabletten die je op een porseleinen steentje in een stopcontact moet opwarmen.
Daarbij komen dampen van pyrethroïden vrij. Die dampen zouden de muggen moeten afstoten en ook doden, omdat ze verlammend werken op het zenuwstelsel van insecten.
Pyrethroïden zijn synthetische varianten van pyrethrine.
Pyrethrine zelf is een natuurlijk insecticide, afkomstig van een chrysantensoort. Het wordt in de biologische landbouw gebruikt.


Kleine opmerking voor degenen die nog altijd denken dat natuurlijke producten en synthetische producten totaal anders zijn. Dat gedacht gaat daarbij meestal in de zin van: het één is “natuur” en dus goed, het ander is “chemie” en deugt dus niet.
Welnu, je ziet hierboven hoe sterk gelijkend de chemische structuur van beide verbindingen is.
Ik heb het kleine verschil met de rode ovalen aangeduid.

Toch heeft het synthetisch middel een langere en effectievere werking dan het natuurlijk product.
Maar de irriterende werking op de ogen, en de signalen dat er ook negatieve effecten op het menselijk zenuwstelsel zouden zijn, zorgt ervoor dat de pyrethroïden niet zoveel meer gebruikt worden. In Nederland zijn ze zelfs verboden.
Ook Mia laat ze meer en meer aan de kant.
En de andere uitvoeringen, die in plaats van pyrethroïden natuurlijke citronellageuren verspreiden zijn weinig effectief. Dat weten we bij ondervinding.

Wat Mia (en ook ik) wel nog gebruikt zijn Autan-sticks.


Die sticks bevatten DEET (N,N-diethyl-3-methylbenzamide).


DEET is tot op dit moment het beste insecten-afstotende-middel dat te verkrijgen is.
DEET zou werken door het maskeren van de geur van melkzuur.
Melkzuur is een bestanddeel van menselijk zweet. Muggen rieken dat melkzuur en zo weten ze waar ze ergens een lekker plasje bloed kunnen gaan zuigen. Tenzij DEET hen fopt.
DEET werkt dus wel goed, maar zelf goed rieken is wat anders.
Het is dan ook geen interessant goedje om je huid mee vol te “rollen”.
Daarenboven, smeer je het best niet op je handen en rond je mond, tenzij je handen en aangezicht grondig wast vóór je gaat eten. DEET blijkt immers giftig te zijn als je het via de mond opneemt.

Chemici zijn dan ook druk op zoek naar veiliger alternatieven.
Producten op basis van 2-undecanon, een tomatenextract, lijken veelbelovend. Maar die producten zijn, bij mijn weten, nog niet verkrijgbaar.



Ja muggen verdrijven is niet zo simpel.
Maar sedert een paar dagen hebben we een nieuw middel ingeschakeld.
We hebben een muskietennet boven ons bed geïnstalleerd.
En dat net is ook nog eens met DEET geïmpregneerd.


Zoiets zoals op de foto hierboven.
Hola, denk niet dat dit onze slaapkamer is!
Ik ga hier op mijn blog niet uit het bed klappen, wat dacht je!
Maar ik zou toch eens willen weten welke mug ons nu nog zou kunnen (durven) steken.
En… na 31 jaar samenslapen, liggen we nu echt zalig in een heerlijk hemelbed.
Dank je wel lieve kleine mugjes…

Wandelen en wandelen is twee

Zowel Mia als ik zijn lid van de Romershovense wandelclub De Rommelaar.
We zijn geen super-actieve leden.
Dit jaar hebben we er nog maar een 10-tal wandelingen opzitten. Alles samen een 120-tal km.
Maar als we wandelen, slenteren we niet. We leggen er de pees op.
Wandelen is voor ons een milde sport. Maar wel een sport.


In het bijzonder voor mij, is het ook een (klein) beetje een middel om wat extra calorietjes te verbruiken.
Het zal wel juist zijn dat dit calorieverbruik evenredig toeneemt met de wandelsnelheid.
Of het om een recht evenredigheid gaat, weet ik niet. Ik heb nog geen studie kunnen vinden die dit onderzocht heeft.

Maar ik heb wel iets gevonden over het effect van de wijze waarop je armen en benen samen beweegt tijdens het wandelen.

Een groep onderzoekers onder leiding van Steve H. Collins van de TU. Delft, heeft daarover een studie gepubliceerd in The Proceedings of the Royal Society – Biological Sciences.
En wat blijkt?
Je armen stil houden langs je lichaam of op je rug tijdens het wandelen, heeft 12% meer energieverbruik tot gevolg.
En de totaal onnatuurlijke wandelwijze van je arm gelijk naar voor te bewegen als je been aan dezelfde kant, doet het energieverbruik zelfs met 26% toenemen.

Op de website van de Engelse krant The Guardian is een videootje te zien die de normale wandelgang en de twee meer-energie-verbruikende wandelwijzen toont.

Goed om weten.
Wandelen aan 5 à 6 km/h met mijn handen op mijn rug om een beetje te vermageren wil ik nog wel eens proberen.
Maar als Collins en zijn groep gelijk hebben, is Nordic Walking ook niet het efficiëntste wandelmiddel om meer calorieën te verbruiken.
Gelukkig heb ik nog zo geen stokskes gekocht.

We oefenen al

Binnen enkele maanden trouwt ons Leen. Als ‘t God belieft.
Op zoek naar een paar ideetjes heb ik iets gevonden dat probleemloos bij Romershoven past.
We zijn al aan het oefenen.

Mijn 20 - 21 juli 1969

Veertig jaar geleden. Zondag 20 juli 1969.
In de late namiddag reed Eddy Merckx zegevierend over de streep in het stadion van Vincennes. Hij won de Ronde van Frankrijk, hij won de groene trui, hij won het bergklassement en zijn Faema-ploeg won het ploegenklassement. De kannibaal op zijn best.
Ik was een vurig supporter van mijn jaargenoot: Eddy geboren op 19juni 1945, ik op 31 juli 1945. Ik was blij en zelfs een beetje gelukkig geloof ik.
Ik heb er samen met onze pa en mijn schoonbroer Willy een cognacske op gedronken. Absoluut geen champagne of schuimwijn want dat was voor de rijke mensen. Dat hadden we niet in huis. Zelfs geen cava, want dat bestond toen nog niet (denk ik).

Maar het was niet afgelopen. Er stond nog veel te gebeuren die dag.
Op 300.000 km boven onze hoofden maakten Amerikaanse astronauten zich klaar voor een onvoorstelbare daad. Ze waren de landing van de eerst mens op de maan aan het voorbereiden.
Merelbeekse tijd was dat gepland midden in de nacht van zondag 20 juli op maandag 21 juli 1969.
Dat moesten we life meemaken. Dat wilden we niet missen.
’t Is te zeggen: mijn schoonbroer Willy en ik.
Om 11 uur hield onze pa het voor bekeken: “ze zullen wel landen zonder mij, slaapwel” zei hij en hij ging naar ons ma.
We dronken een pintje (toen al, nu nog), we rookten een sigaretje (toen nog, nu niet meer) en we keken TV.

De BRT van toen (zie logo hierboven) had de volledige wetenschapsredactie opgetrommeld voor een maraton-live-uitzending van Verover de Aarde. Een beetje een rare naam in de context van wat zich aan het afspelen was.
Sommigen zullen die mannen (het waren toen ook allemaal mannen…) nog wel kennen hoop ik: Stefan Mores, Piet De Valkeneer, Wim Offeciers, Jerome Verhaeghe.
In de studio werd uitgebreid verslag gedaan van dit unieke moment. In afwachting van “het” gebeuren kregen we grondige achtergrondinformatie en interviews met o.a de toen onvermijdelijke Armand Pien.
Willy had voor alle zekerheid toch maar een wekker gezet.
Rond 3 uur zou het gebeuren.
En om klokslag 3u. 56 min was het zover: een kleine stap voor Neil Armstrong, maar een grote stap voor de mensheid.
Verbauwereerd hebben we het zien gebeuren: de mens zette voor het eerst een voet op een plek buiten de aarde. Straffer nog dan Christoffel Columbus in 1492.

40 jaar later heeft Mia op zolder de bundel gevonden die ik er in die tijd over gemaakt heb.
De dagelijkse edities van het Gentse dagblad Het Volk, met de uitslag van de rit in de Ronde van Frankrijk, heb ik toen allemaal bewaard en gebundeld. Samen met de extra-editie over de maanlanding.
Een simpel, maar mooi tijdsdocument vind ik nu.
We hebben samen, met heimwee in het hart, nog eens door de vergeelde bladzijden gebladerd.
40 jaar geleden, waar is de tijd…

Klik maar eens op het beeld, dan zie je het groter.

Koffie brouwen vroeger en nu

Ik ben niet zo’n echte koffiedrinker. Ik drink eigenlijk alleen maar koffie bij de boterham. Of soms eens bij een gebakje.
Maar mijn moeder, dat was een echte koffiemadam.
Zij kon niet zonder een lekker “potjen” zwart. Elke namiddag.
En ze heeft me ook koffie leren zetten.

Om te beginnen moesten de bonen met de hand gemalen worden. Met een goede ouderwetse koffiemolen.


Ze verdacht de elektrische molens ervan dat ze de temperatuur bij het malen te hoog opdreven, waardoor er, volgens haar, aroma verloren ging.
Dat was pure “feeling”. Ze heeft dat natuurlijk nooit onderzocht. Moederke was huismoeder, geen chemiste.
De gemalen koffie werd vervolgens in een koffiekan gedaan. Maar dan een koffiekan van het aloude soort, met koffiezak.


Zoiets zoals op de foto hierboven. Maar dan met een “deksel” op de kan. Want zonder deksel gingen de geurige aroma’s de lucht in zei. En terecht.
En boven op het koffie moest er een “tipken” chicorei en… een "snuifken" zout!
Dan water aan de kook brengen en een portie heet, maar net niet meer kokend water (95°C schat ik) over de de koffie gieten. Deksel direct op de kan en laten doorlopen. Water weer laten koken. Tweede portie heet water over de koffie en weer laten doorlopen. En zo verder in snelle kleine hete waterporties tot je de gewenste hoeveelheid koffie-extract had. Dat mocht maximum vijf minuten duren.
En de verhouding koffie / water in het oog houden, want moeder moest geen brouwsel hebben waar je “uw gazette kon door lezen”.
Ze wilden een “potjen straffen kadée”.

Ik zorg nog iedere morgen voor de koffie.
Zoals moederke het mij leerde zet ik geen koffie meer.
Ik gebruik nu een elektrisch koffiezetapparaat.
En meestal voorgemalen, vacuümverpakte koffie. Daar zijn ook de meeste van de aromatische stoffen goed in bewaard gebleven. Soms gebruik ik eens vriesdroog koffie en dan is er nog minder aromaverlies.

Maar er zijn enkele belangrijke middelen om de kwaliteit van het koffiebrouwsel op te drijven, zelfs met die moderne koffiezetmethodes.

Zorg er in de eerste plaats voor dat de temperatuur hoog genoeg is.
Hoe doe je dat?
Laat het water dat je in de koffiezet gaat gebruiken eerst eens doorlopen zonder koffie. Zo warm je alle “leidingen” in het toestel al eens goed op. Gebruik het hete water opnieuw om de koffie te zetten. Je zal zo nog niet de 95°C van mijn moederken bereiken, maar je zal er toch al dichterbij komen dan met een koud toestel.

Zorg er in de tweede plaats voor dat het zetten niet te lang duurt.
De meeste koffiezetapparaten doen er te lang over en dit bevordert de smaak van het brouwsel niet, integendeel.
Onderbreek het koffiezetten na een goede vijf minuten. Zet de opvangkan opzij. En als nog niet alles doorgelopen is, zet je er een grote tas onder om de overschot op te vangen.

En tenslotte: drink je koffie vers.
Laat de opvangkan na het zetten niet op de nog hete plaat van het toestel staan, maar schenk de verse koffie onmiddellijk in de tassen.
De koffiekan blijven verwarmen na het zetten en de koffie lang in de kan laten, geeft zeer zeker kwaliteitsverlies.


Probeer het maar eens uit en laat me maar weten of ik gelijk heb of niet.
Maar ja, misschien drink je wel altijd thee…

Het Vinne en Zoutleeuw: prachtig!

Ondanks het drukkend warme weer hebben we gisteren toch een wandelingske van een 12-tal km gemaakt.
We zijn niet heel dicht bij de deur gebleven.
We hebben ons verplaatst naar Zoutleeuw in Vlaams-Brabant.
Toch een 35 km van Romershoven af.
Maar het loonde echt de moeite.
De wandeling georganiseerd door de Zoutleeuwse wandelclub Halewijn liep voor een groot deel door het natuurreservaat Het Vinne.

Het werd één van de mooiste natuurwandelingen die we ooit maakten.
Het Vinne is een uniek wandel- en recreatiegebied. De ongerepte schoonheid van dit gebied wordt, volgens mij, nergens in Vlaanderen geëvenaard.
Via vlonderpaden wandel je over het meer tussen een zeer rijke fauna en flora: kikkers, libellen, eenden, reigers, rietkragen, lisse, dotterbloemen, zeggesoorten…

En toch is dit maar heel recent weer mogelijk.
Tot een vijftal jaar geleden werden de oude turfputten die nu opnieuw het Vinne-meer vormen, kunstmatig droog gehouden omwille van de populierenplantages.
De beslissing om die plantages te kappen en het oude meer weer te laten volstromen heeft ervoor gezorgd dat dit waardevol natuurgebied zich langzaam in zijn oorspronkelijke toestand kan herstellen.
En dat wij er prachtig kunnen wandelen.
Wie meer wil weten over de ecologie, de geologie en de historiek van Het Vinne, kan op de site van Natuurpunt Zuid-Oost Brabant terecht.

Dat Het Vinne (“het ven”) oorspronkelijk een turfput was, heeft men achterhaald aan de hand van een charter van hertog Jan I van Brabant uit 1248, dat de inkomsten uit de turfwinning vermeldt.
En daarmee zijn we meteen aanbeland bij het rijke historische verleden van Zoutleeuw.
Van de 12de tot de 15de–16de eeuw was Zoutleeuw een belangrijke handelsstad, gekend om zijn lakenindustrie en gelegen op de toen zeer belangrijke zoutroute.
De oorlogen tussen Frankrijk en Engeland en de godsdienstvetes tussen katholieken en protestanten lagen mee aan de basis van het verval van het stadje.
Maar de rijkdom van weleer zie je nog schitterend weerspiegeld in het stadscentrum, met zijn indrukwekkend stadhuis, zijn vleeshuis, zijn lakenhuis en vooral ook zijn romaans-gotische Sint-Leonarduskerk.


Gelukkig bleef die prachtige kerk gespaard van de beeldenstorm.
De kerkschatten die er nog te zien zijn getuigen van de enorme welvaart van weleer. De kerk wordt niet voor niets het reliekschrijn van Brabant genoemd.

Zoek je een dagtrip om duimen en vingers van af te likken: ga naar Zoutleeuw.
Wandel door het rustgevende Vinne en verwonder je over het goed bewaard historisch centrum van dit gezellige Vlaams-Brabants stadje.

Daltonisme

Marc is een goede kameraad. Al vanaf mijn jeugdjaren in Merelbeke.
Hij vraagt mij, in een reactie op mijn blogje over kleurillusies, om eens te bloggen over daltonisme.
Blijkbaar heeft Marc last van rood-groen-kleurenblindheid.

Zo’n kans laat ik niet liggen natuurlijk.
Vooral omdat ik zelf ook wat geplaagd ben door een (lichte) afwijking in het kleurenzien.
Ik herinner me hoe ik extra testen moest afleggen toen ik mijn “drie dagen” moest doen in ‘t Klein Kasteeltje.
Er was iets niet in orde met mijn kleurwaarneming in het groen-bruine gebied.
Toen ik in het onderwijs wou starten en daarvoor medische testen moest doorspartelen, kreeg ik van hetzelfde laken een broek: extra controle op mijn kleurenzicht.
Maar het heeft mij niet geholpen om aan de legerdienst te ontkomen. En voor mijn onderwijswerk was de lichte afwijking blijkbaar ook geen beletsel.
Maar ik heb het dikwijls tegen Mia over een bruine pull als het volgens haar over een groene pull-over gaat.
En zo modebewust ben ik nu ook weer niet om mij daar zorgen over te maken.

Maar Marc is daltonist. En dat is toch een zwaardere storing in het kleurenzien.
Daltonisme heeft zijn naam te danken aan John Dalton, een beroemd chemicus uit de 18de eeuw. Elk jaar opnieuw mocht ik hem voorstellen aan mijn leerlingen, bij hun eerste stappen in de chemie.
Want Dalton was één van de grondleggers van de moderne scheikunde omwille van zijn merkwaardige en voor die tijd revolutionaire atoomtheorie.

Dalton was zelf niet in staat om groen en rood goed van elkaar te onderscheiden.
En sinds hij dat verschijnsel in 1794 voor het eerst systematisch beschreef, is daltonisme het veel gebruikte synoniem geworden voor rood-groen kleurenblindheid.
Dalton dacht dat zijn afwijking het gevolg was van een blauwe verkleuring van het glasachtig lichaam in zijn ogen.
Toen dit na zijn dood getest werd, bleek dit niet het geval te zijn.

De term kleurenblindheid is eigenlijk een verkeerde benaming.
De meeste kleurenblinden kunnen wel degelijk kleuren zien, maar hebben moeite met het onderscheiden van een aantal kleuren.
En dat gebrek aan onderscheidingsvermogen heeft te maken de werking van de lichtgevoelige cellen op ons netvlies: de staafjes en de kegeltjes.

De staafjes zorgen niet voor kleurwaarneming. Ze zorgen ervoor dat we ook bij weinig licht nog vormen kunnen zien in zwart-witte en grijze tinten.

Het zijn de kegeltjes die voor de kleurwaarneming zorgen.
Er bestaan drie verschillende soorten kegeltjes:

1. soort 1: kegeltjes waarmee we blauw kunnen waarnemen.
   Ze absorberen licht met een golflengte van ongeveer 443 nanometer (nanometer = nm = 10^-9 m)
   
2. soort 2: kegeltjes waarmee we groen kunnen waarnemen.
   Ze absorberen licht met een golflengte van ongeveer 544 nanometer
   
3. soort 3: kegeltjes waarmee we rood kunnen waarnemen.
   Ze absorberen licht met een golflengte van ongeveer 570 nanometer.

Wanneer we een bepaalde kleur zien, worden alle drie de soorten kegeltjes geactiveerd, maar wel in verschillende mate, naargelang de kleur.
Op die wijze krijgen onze hersenen bij elke kleur een specifiek signaal van elke kegeltjessoort. De combinatie van die signalen geeft ons een bepaalde kleurwaarneming.
Op die manier kunnen we miljoenen kleurtinten onderscheiden.

Als alles normaal is tenminste.
Maar bij daltonisten is dat niet het geval!
Bij daltonisten verschuift de gevoeligheid van de kegeltjes van soort 2 naar de rode kant van het spectrum. Je ziet hieronder de naar rechts opgeschoven groene curve:

Daardoor absorberen de kegeltjes van soort 2 vrijwel in hetzelfde golflengtegebied als die van soort 3.
Onze hersenen krijgen dus van soort 2 en soort 3 praktisch hetzelfde signaal binnen. Ze kunnen geen onderscheid maken tussen de 2 signalen: ze kunnen groen en rood niet van elkaar onderscheiden. Dit is daltonisme.

Wil je eens testen of je kleurenblind bent?
Noteer dan welk getal je kan lezen in de figuur hieronder.
Niet foetelen!
Het resultaat vind je helemaal op het einde van dit berichtje.

Daltonisme is erfelijk en het is een geslachtsgebonden kenmerk.
Dat wil zeggen dat de genen die er mee te maken hebben op de geslachtschromosomen liggen.
Daardoor is slechts 1 op de 250 vrouwen daltonist terwijl het bij mannen maar liefst in 1 op de 12 gevallen voorkomt.
Dit grote verschil is te verklaren aan de hand van de overerving van geslachtsgebonden kernmerken.
Dit zou voor dit berichtje te ver voeren om dat helemaal uit de doeken te doen.
Laat maar iets weten als je daar interesse voor hebt.

Maar je ziet het: ook wat daltonisme betreft is de vrouw het sterke geslacht.
Dus: zeg niet te gauw, het is weer een vrouw…

En wat de test betreft: zie je vierenzeventig, dan heb je een normaal kleurenzicht. Maar als je eenentwintig ziet of helemaal geen getal, dan hapert er iets met je kleurenzien. Santé!

Over groenten, fruit en vitamine C

We hebben thuis geen groetentuintje.
Voor groenten zijn we aangewezen op de supermarkt.
Of… op onze buurman Romain.
Romain heeft een klein hofken én een serreke. Met lekkere sla en tomaten en boontjes.

We mogen regelmatig eens langs gaan. Voor een krop lekker verse krulsla b.v. vol vitamine C. Want van zijn serre naar ons bord gaat er weinig tijd verloren en dus verdwijnen er ook weinig vitamines.

Dat is het verschil met de sla uit de rekken van de supermarkt.
Hoeveel tijd zit er dan niet tussen de oogst en het bord?
Hoeveel vitamine C blijft er dan nog over?
Bij de hoge zomertemperaturen schat ik het verlies op ruim 50%.
Alles zal natuurlijk afhangen van de behandeling en de opslag.
En de tijd dat je slaatje in de hete auto moet liggen stoven.
Want vitamine C is geen van de stabielste vitamines.
Vitamine C is de gebruiksnaam voor ascorbinezuur.
En zelfs ascorbinezuur is nog een gebruiksnaam voor wat de scheikundigen
(2R)-2-[(1S)-1,2-dihydroxyethyl]-4,5-dihydroxyfuran-3-on
noemen. Amaai!
De moleculestructuur van ascorbinezuur wordt gemakkelijk geoxideerd, waardoor ze haar werkzaamheid verliest. Het (kleine) verschil tussen de structuur van ascorbinezuur en die van zijn niet werkzame geoxideerde vorm, zie je hieronder.

Maar als vitamine C zo gemakkelijk oxideert, is er dan kans dat we te maken krijgen met een vitamine-C-tekort?
Dit is vrijwel uitgesloten.
Vitamine C komt in voldoende hoge concentratie voor in groenten en fruit.
Ondanks de afbraak door oxidatie kom je via je eten toch nog gemakkelijk aan de nodige 100 mg per dag.
Als je voldoende groenten en fruit eet tenminste.
De hoogste gehaltes vind je bij de volgende soorten. Maar denk eraan dat die gehaltes in verse toestand bij de oogst bepaald zijn:


En zelfs zonder groenten en fruit krijgen we tegenwoordig nog extra porties vitamine C binnen.
Van het feit dat vitamine C zo gemakkelijk oxideert, maakt men immers handig gebruik om het als anti-oxidant E300 aan allerlei voedingsmiddelen toe te voegen. Kijk maar eens op de verpakkingen van salami, worst, ham, kaas, brood, yoghurt,…
Het toegevoegde ascorbinezuur in deze voedingsmiddelen wordt door de luchtzuurstof sneller geoxideerd dan het verpakte product zelf. Daardoor bederft het product niet vlug. Vitamine C verlengt dus de houdbaarheidsdatum.

Waarom is vitamine C nu zo belangrijk voor de mens?
Omdat ons lichaam er levensnoodzakelijke hormonen kan van maken. Daarom vinden we de hoogste concentraties in de bijnieren en de hypofyse, onze hormonenfabriekjes bij uitstek.
Maar de anti-oxiderende werking zorgt er ook voor dat ons lichaam verlost geraakt van schadelijke vrije radicalen. Die agressieve vrije radicalen ontstaan in onze cellen als niet te vermijden bijproduct van de stofwisseling.

Volgens sommigen hangt de concentratie aan vrije radicalen in onze cellen samen met een verhoogd risico op kanker.
Linus Pauling, de dubbele Amerikaanse nobelprijswinnaar (voor chemie in 1954 en voor de vrede in 1962) was een fervent voorstander van het dagelijks innemen van hoge dosissen vitamine C (tot 10 g per dag!) om kanker te voorkomen.
Ook de geriater Dr. Herman Le Compte was een aanhanger van het gebruik van grote hoeveelheden vitamine C.

In mijn jonge jaren (40 jaar geleden dus) heb ik daar ook aan meegedaan. Ik heb toen een paar jaar lang 2 tabletten van 500 mg vitamine C per dag geslikt (de minimumdosis die Pauling voorschreef).
Tot er in de literatuur berichten verschenen over de negatieve effecten van hoge dosissen. Die berichten werden in 2001 bevestigd door een onderzoek van prof. Ian Blair van het Center for Cancer Pharmacology van de Universiteit van Pennsylvania.

Wat er ook van zij: Linus Pauling is 93 jaar oud geworden en Herman Le Compte werd (slechts?) bijna 80.
Ik hoop op iets er tussenin, voorlopig zonder extra vitamine C…

Koorknapen

Mia en ik zijn lid van twee (kerk)koren in Romershoven.
Niet dat we zo goed kunnen zingen, maar we zijn graag bij “de bende”. Zo iets samen doen met dorpsgenoten, daar gaat het ons om.
Maar onze koren hebben een probleem. Een probleem van vele koren naar ik hoor. We hebben te weinig mannenstemmen. Zowel de tenoren als de bassen zijn te dun bevolkt.
Als je zich geroepen voelt: vanaf september herbeginnen de repetities. Elke woensdagavond van 20u. tot 22u. in De Pastorij.

Maar misschien is er nog een andere oplossing voor ons stemmenprobleem.
Kijk en luister maar eens hoe goed die kunstmannekes het doen
En heb een beetje geduld, want ze starten traag.



Ik weet alleen niet of onze pastoor ze wel in zijn kerk wil.
En of we genoeg “prisen” hebben om de stekkers in te steken.