Een giga zoekplaatje

Een beetje ontspanning op deze Kerstavond.
Een extra spelleke kan je het noemen.
De “360 cities official blog” heeft een gigantische foto van Praag gepubliceerd, waar je kan op in- en uitzoomen, scrollen, verschuiven enz.
De foto is een 18 gigapixel groot panoramisch beeld van de stad!
Dus een beeld dat uit 18 miljard beeldelementen is opgebouwd.
Een geweldig hoge resolutie dus: 3000 keer hoger dan een 6 megapixel digitale camera b.v.
Dergelijke hoge-resolutie-beelden worden meestal bekomen door een combinatie (mozaïek) van een groot aantal digitale foto’s van hoge resolutie.

Volgend filmpje geeft je een idee hoe je met de foto kan tewerk gaan:

En hieronder dan de fameuze foto zelf.
D.w.z., als je op onderstaande foto klikt kom je op de site terecht waar je hem kan manipuleren.

Het is de bedoeling dat je op deze foto allerlei dingen probeert terug te vinden.
Een gigantisch zoekplaatje dus.
Klik maar op de foto en begin de zoektocht naar:

1. iemand met blauw haar
2. een barbecuetoestel op een terras
3. een voetbal
4. een eenzame pitbull
5. een broodje of is het een donut? 
6. de getallen 11 en 12 naast elkaar
7. een bus uit een stad tussen de rivieren Krka en Kolpa
8. Sgraffiti.Zoek maar eens op wat dit precies is
9. “Pat & Mat” aan het werk. Zoek eerst eens op hoe deze   Tsjechische tekenfiguurtjes er uit zien
10. een oefenterrein voor golfspelers
11. een watertoren die opgeknapt wordt
12. een “gentleman’s nightclub”
13. een stoeltjeslift
14. een wijngaard
15. een vierkant en een driehoek naast elkaar in een veld
16. een hippe Tsjechische vlag
17. een helicopter
18. een raaf of is het een kraai
19. dit gebouw: http://bit.ly/5jpfY1
20. deze plaats: http://www.360cities.net/image/treasure-hunt-clue-01
Daar zal je wel even mee zoet zijn neem ik aan.
Maar geen nood: er zijn een paar vrije dagen in het verschiet…

Onze Melkweg in één ongelooflijk schitterend beeld

Astronoom Axel Mellinger van de Central Michigan University heeft een ongelooflijke krachttoer gerealiseerd.
Op zijn website publiceert hij een unieke foto van onze Melkweg en haar onmiddellijke omgeving.
De horizontale lichtende streep is ons galactisch stelsel. Maar errond zijn nog andere melkwegstelsels waar te nemen.


Credit: Axel Mellinger, A Color All-Sky Panorama Image of the Milky Way

Dit schitterend panoramisch zicht is het resultaat van het combineren van meer dan 3000 opnames!
Mellinger heeft voor dit resultaat gedurende 22 maanden digitale opnames gemaakt in Zuid-Afrika, Texas en Michigan.
Maar na die opnames begon het lastige computerwerk om alles tot een onvertekend geheel te combineren. Ook de lichtvervuiling die in de foto’s aanwezig was ten gevolge van de opnameplaatsen moest weggewerkt worden.
Meer details over hoe hij dit voor mekaar gekregen heeft kan je lezen in Publ. Astron. Soc. Pacific 121, 1180-1187 (2009).

Als je op de foto hierboven klikt kom je op een interactieve versie van de foto terecht.
Dit moet je echt doen!
Daar kan je inzoomen en scrollen zoals je wil.
Bedenk dat elk lichtpuntje dat je ziet een ster is zoals onze zon en dat de de vlekken sterrennevels zijn met clusters van duizenden sterren.
Ons zonnestelseltje met onze kleine aarde, ligt aan de linkse rand op ongeveer 2/3 van de afstand tot het centrum.

 
Ik krijg het weer, dat gevoel: we zijn een nietigheid in het immense multiversum.
Bij al die grootsheid past alleen maar torenhoge nederigheid.

Zoals het vroeger was.

1957.
Ik zat in de 1ste Moderne van het St.-Gregoriusinstituut – afdeling Merelbeke.
Die middelbare school was er in onze gemeente gekomen in de volle schoolstrijd, als antwoord van het katholiek onderwijs op de “Collardschool” die er door het toenmalige rijksonderwijs was opgericht.
Onze school was een “filiaal” van het grotere St.-Gregoriusinstituut van Ledeberg aan de rand van Gent.

Ieder jaar, op 12 maart, werd het naamfeest van de patroonheilige van onze school, de H. Gregorius gevierd.
Daar keken we in 1957, toen we dit voor de eerste keer mochten meebeleven, al van in het begin van het schooljaar naar uit.
12 maart was een feestdag.
Uiteraard geen les en we mochten met de hele klas, per fiets, naar Ledeberg, naar ons “groot moedercollege” om daar met die stadsmussen mee te vieren. Fier droegen we onze “alpin” met daarop het kenteken van onze Merelbeekse afdeling.

Herken je me op de foto?

We smulden volop van de lekkere koeken en dronken met volle teugen van de zoete limonade. Iets wat we thuis zelden of nooit op tafel kregen.
Maar als je de foto goed bekijkt zie je achteraan waar het ons die dag vooral om te doen was: we mochten roken!

Maandenlang ervóór werd er op school gediscussieerd over welke sigaretten we zouden kopen: Boule d’Or of Belga Filter of Rode Michel misschien, want Groene was te straf? Uiteindelijk koos ik voor een pakje Northpole, een meer “exclusieve” soort mentholsigaretten.
Ik had voor alle zekerheid thuis al wat geoefend met een paar sigarillootjes van ons pa, die ik stiekem op het toilet (dubbele zekerheid) had opgepaft.


Ik herinner me nog alsof het gisteren was hoe ik ervan genoten heb die 12 maart. Mijn pakje Northpole is er die dag helemaal aan gegaan…

1957.
Jongentjes van 12 jaar laten roken! Hoe kwamen ze er bij, die priesterleraars van 50 jaar geleden!
De tijden zijn veranderd.
Toen was roken nog gemeengoed.
Iedereen deed het. Bij de mannen toch. “Hij is geen man die niet roken kan” was toen de leidraad.
Maar op “den buiten” werden rokende vrouwen toen meestal nog met een erg scheef oog bekeken.
En het woord longkanker was nog nergens te horen.

Een treffende illustratie van hoe er toen tegen roken en tabaksgebruik werd aangekeken is te zien en te horen op het filmpje hieronder, daterend van 1958.
Een veel uitgebreidere versie met een lofzang op de Nederlandse tabaksindustrie, is te vinden op de onvolprezen Geschiedenissite van de VPRO.
Ik raad u aan om ook dat tijdsdocument eens te bekijken.
Maar dan moet je wel even tijd maken want het duurt maar liefst 23 minuten.
Daar moet je dus rustig bij gaan zitten.
Met een lekker bakkie koffie en… liefst zonder sigaret of sigarillootje.

Ze zijn eindelijk te zien

Je zal je nog wel herinneren (hoop ik) dat stoffen opgebouwd zijn uit moleculen.
Je kan een molecule de kleinste structuureenheid van een zuivere stof noemen.
De samenstelling van die kleinste structuureenheid van een zuivere stof wordt door de scheikundigen gebruikt om die stof symbolisch voor te stellen.
Zo wordt de zuivere stof water symbolisch voorgesteld door H₂O omdat een molecule van de zuivere stof water is opgebouwd uit 2 atomen waterstof (H) en 1 atoom zuurstof (O)


Allemaal goed en wel.
Maar we moeten goed beseffen dat het hier om een symbolische voorstelling gaat, een model.
En een model is niet hetzelfde als de werkelijkheid.
Alhoewel elk molecuulmodel steunt op theorieën over de bouw van atomen en over de wijze waarop atomen in moleculen aan elkaar gebonden zijn.
En die theorieën hebben al bijna een eeuw lang hun deugdelijkheid bewezen.

Onze molecuulmodellen zullen dus wel een goede benadering van de realiteit zijn. Maar de ultieme proef op som zou er zijn als we zo’n molecule eens echt konden zien.
Niet echt met het blote oog natuurlijk, want daar zijn die molecuultjes te klein voor.
Moleculen hebben afmetingen van een grootte-orde één miljardste deel van een meter. Dit is een nanometer: nm = 10^-9 meter.
Een H₂O-molecule bijvoorbeeld heeft een diameter van 0,275 nm.
Om dergelijk kleine objecten te kunnen zien zijn speciale microscopen nodig.
In dit geval gaat het om een atoomkrachtmicroscoop (Atomic Force Microscope - AFM)

En zeer recent zijn wetenschappers van de IBM Research Laboratory in Zwitzerland er met deze microscopietechniek in geslaagd om voor het eerst echt individuele moleculen te zien!
Ze hebben hun resultaten op 23 augustus jl. gepubliceerd in Science.
Het gaat om pentaceenmoleculen.
Het molecuulmodel van pentaceen dat al jarenlang door chemici over heel de wereld gebruikt wordt ziet er als volgt uit:


En dit is de “foto” die de Zwitserse wetenschappers met de AFM genomen hebben:


De frappante overeenstemming van model en foto is fenomenaal.
Er zijn 6 aparte pentaceenmoleculen te zien!
Je kan er niet naast kijken.

Oef! Met dit staaltje aan IBM-technologie kan ik rustig verder ademen.
Want ik weet nu dat de molecuulmodelletjes waarmee ik mijn leerlingen in de voorbije decennia om de oren heb geslagen, de realiteit prima benaderen.
Ik heb ze absoluut geen blaasjes wijsgemaakt.

Voor de gelovers

Je weet het: voor bijna alles wat er op ons aardbolletje gebeurt, valt de mensheid direct uiteen in 3 categorieën: de gelovers, de niet-gelovers en de twijfelaars.
40 jaar geleden was dat ook al een beetje zo, maar toch minder dan nu. Toen waren er nog zekerheden en vertrouwensbronnen: de Kerk, de Paus, de Pastoor, de Dokter, de School, de Meester, de Professor, onze Pa.
40 jaar later blijft er van dat rijtje niet veel meer over. Onze Pa misschien, in mijn herinnering.

40 jaar geleden zorgde Eddy Merckx, 35 jaar na Silveer Maes, voor een Belgische overwinning in de Ronde van Frankrijk. En Neil Armstrong zette als eerste mens een voet op de maan.


Aan Merckx zullen er toen weinigen getwijfeld hebben. Een paar demente Van Looy-fans misschien.
Maar over de maanhistorie kwamen de niet-gelovers al vrij snel in het nieuws.
Met allerlei gemakkelijk te weerleggen argumenten: de schaduwen vielen verkeerd, de vlag rimpelde terwijl er op de maan geen wind is enz. Het was allemaal fake. Nagespeeld ergens in een studio en misschien zelf geregisseerd door Stanley Kubrick. "A Space Odyssee" numero twee dus.

Je hoort het: ik behoor tot het kamp van de gelovers.
En we hebben er de laatste dagen een belangrijk argument bijgekregen.
Je zal al wel gehoord hebben dat de Amerikanen weer maanplannen hebben. Ter voorbereiding cirkelt er sedert vorige maand een Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) rond de maan.
En eergisteren was het bingo. De LRO vloog over de Zee der Stilte (Tranquility Base), het landingsgebied van Apollo 11. En met zijn zeer-hoge-resolutie-camera’s fotografeerde hij prompt de maanlander die daar nog steeds stond te staan.


All images credit: NASA/Goddard Space Flight Center/Arizona State University

Voilà, nu hebben we ze. Daarmee is de kous af, ongelovige Thomassen. Ge ziet het nu zelf.
En ge moet hier niet beginnen zeveren over Photoshop hé, onnozelaars…

En morgen vertel ik mijn eigen 21 juli ‘69 verhaal.

Eye of Science

Wetenschappers die kunnen fotograferen of die een geïnspireerde fotograaf in de buurt hebben als ze aan het werk zijn: dat kan tot onvergelijkbaar mooie beelden leiden.
Oliver Meckes (wetenschapsfotograaf) en Nicole Ottawa (bioloog en wetenschapsfotograaf) zijn zo’n koppel.
Met hun prachtige macrofoto’s koppelen ze schoonheid, kunst en wetenschap.
Op hun site Eye of Science vind je een unieke verzameling, niet alleen over biologische onderwerpen, maar ook over kristallen en technische thema’s.
Die site mag je niet missen.

Klik maar op het beeld

Es gibt wieder Maikäfer!

Er zijn weer meikevers! In Romershoven toch.
En precies op tijd: op 1 mei.
Eigenlijk had ik de eerste donderdagavond 30 april al gezien.
Ik was nog laat in de garage een fiets aan het afregelen (dag Maria!). De garagepoort stond open en plots zag ik "iets" tegen de lamp aanvliegen en naar beneden tuimelen vlak vóór mijn voeten.
Daar lag warempel een meikever met zijn pootjes in de lucht te spartelen. Ik kon mijn ogen niet geloven. Ik denk dat het bijna 50 jaar geleden was dat ik mijn laatste exemplaar gezien had.
Ik heb het beestje voorzichtig opgeschept met een stukje papier en het veilig buiten in de beukenhaag gedeponeerd.

Meteen kwamen al de herinneringen aan vroeger boven. Aan mijn Merelbeekse jeugd.
Hoe we als jongetjes van een jaar of 8 ieder jaar "ronkaards" gingen schudden in de beukenhaag aan de Molenhoek, vlak bij ons huis. Dozen vol.
Hoe we "pasters" omwisselden tegen "mulders". Pasters hadden een stukje zwart schild achter hun kopke. Bij mulders was dat een beetje viltig wit zoals bij het exemplaar hierboven.
Hoe we het aantal voelsprietjes telden in het waaiertje links en rechts van het koppeke.
Hoe we (en nu wordt het wat griezelig - sorry Gaia) met een naald een gaatje maakten in het harde puntig uitsteeksel achteraan en ze dan aan een garendraadje (een "tweindroadsen" in Merelbeke) de lucht in lieten rond onze geurende jasmijnstruik ("djuuzemienen buum"). Om ter hoogst of om ter verst of om ter langst.

Mia lag al in bed, maar ik heb haar wakker gemaakt om het heuglijk nieuws te melden. Ze kon er bijna niet meer van slapen.
's Anderendaags morgens, op de mooie mei, zagen we er nog één.
En Romain onze buurman had er één gevangen naast zijn serretje.
Dát exemplaar heb ik hierboven vereeuwigd.
Het is "ne mulder" geloof ik. En als ik vandaag of morgen "ne paster" vang, wissel ik hem met Romain.
Gelukkig is Mia "heuren tweindroad juust oap" (garendraad juist op)...

Ja Reinhard Mey, waar is de tijd dat er geen meikevers meer waren.
Maar luisteren wil ik wel nog eens naar die mooie ballade van u.
Uit 1974, ook al 35 jaar geleden.

Chocolade is niet voor den hond en niet van de poes

Woensdag waren we met enkele vrienden aan het bloesemwandelen in Hoepertingen.
De mannen voorop, de vrouwen er achteraan...


En dat mannen niet altijd over politiek of sport praten, bleek toen het mannengesprek op een zeker moment ging over...honden en chocolade!

Hoe zit dat nu? Is chocolade goed voor je trouwe viervoeter?
Een paar brokjes zouden misschien nog wel kunnen. Maar een reep kan al ernstige vergiftigingsverschijnselen opleveren. Zeker als je hond maar een hondje is.
Dit heeft alles te maken met het feit dat honden niet over de nodige concentratie aan enzymes beschikken om het alkaloïde theobromine snel af te breken.
Het theobromine stapelt zich dus veel langer op in het hondenlichaam dan in het mensenlichaam. In een mensenlichaam is het al na 4 à 5 uur verwerkt door de lever. In een hondenlichaam blijft het tot 24 uur aanwezig. Op die wijze komen de nadelige effecten van theobromine bij honden meer tot uiting.

Veel alkaloïden hebben een stimulerend effect.
We weten hoe goed een kopje koffie soms kan doen. En koffie bevat meerdere alkaloïden. Caffeïne en theobromine zijn daar de gekendste van.
En je ziet aan hun chemische samenstelling hoe sterk verwant ze zijn: alleen een methylgroep (CH₃ in het rode cirkeltje) maakt het verschil.

Maar wie 's avonds laat nog veel koffie drinkt weet hoe moeilijk het kan zijn om de slaap te vatten. En hoe veel sneller hij/zij zijn/haar hartje voelt kloppen. Alhoewel dat laatste nog andere oorzaken kan hebben (...) zijn theobromine en caffeïne toch mee verantwoordelijk.
Bij hondjes kan dat tot zo'n ernstige hartritmestoornissen leiden, dat het fataal wordt.

YouTube zou YouTube niet zijn mocht er niet één of andere "veterinair" een filmpje geplaatst hebben om het gevaar van chocolade voor honden grondig uit te leggen.

Chocolade is niet alleen nadelig voor honden. Ook katten kunnen er niet tegen. Maar katten lusten minder chocolade omdat ze geen zoet kunnen smaken.
Paarden mag je ook nooit chocolade geven want ook zij verwerken de theobromine te traag.
Zelfs muizen en ratten gaan er aan kapot.
Mocht Mia hier en daar een stukje chocola leggen om muizen te vangen: mij vangt ze er niet mee!

Google Labs laat weer van zich horen

De Googlemannekes (en vrouwkes) laten weer van zich horen.
Er stroomden recent weer een drietal nieuwigheden van hun labotafels.
Sommige bevinden zich nog in een prille jeugdfase, anderen zijn al wat volwassener.

Zo voegde Google Maps nog maar eens een nieuw gadget toe aan zijn al erg uitgebreid arsenaal.
In het menu rechts boven in een kaart, kan je nu binnen het item "Meer", bijkomende keuzes aanvinken. Naast de mogelijkheid om foto's en Wikipedia- artikels op de kaart zichtbaar te maken, kan je nu ook filmpjes en webcams over de streek bekijken.
Video was er al een tijdje, webcam is gloednieuw.

Als je op de kaart hieronder klikt kom je op een Google Map van Romershoven en zijn voorsteden (Bilzen, Hoeselt, Kotshoven,...) terecht.
De beschikbare video's zijn te herkennen aan het zwarte randje.
De webcams zijn wit omrand.
Wat de webcams betreft valt het op dat Limburg er een toch aantal draaiende heeft. En telkens is de boodschap "Limburg Fietsparadijs" dominant in beeld... Steve Stevaert en Sylvain Slijpen slapen niet (altijd)!

Een andere nieuwigheid is toegevoegd aan het zoeken naar beelden.
Je kan nu in veel gevallen ook zoeken naar gelijkaardige beelden!
Op die wijze kan je het beeld selecteren dat je het best geschikt lijkt. Voorlopig moet je daarvoor naar een aparte site: Google Similar Images. Maar wellicht wordt dit binnenkort volledig geïntegreerd in de standaard zoekmachine.
De video hieronder verduidelijkt de werking van die extra-zoekfunctie.

En tenslotte is er nog Google News Timeline waarmee je de zoekresultaten over een bepaald nieuwsfeit in een tijdlijn gepresenteerd krijgt. Maar dan een tijdlijn waarop je korte samenvattingen, foto's, video's,... ziet en kan aanklikken.
De tijdlijn kan je daarenboven uitgebreid aanpassen en je kan media (kranten, tijdschriften, blogs) toevoegen waarin je gegevens over uw onderwerp wil opzoeken. Die media zijn evenwel voorlopig nog beperkt tot ( een ook beperkt aantal) Amerikaanse bronnen.

De wereld is weeral een stukje kleiner geworden...

Keukenhof: uniek

We zijn woensdag naar Keukenhof geweest. Een uit de lucht gevallen snoepreisje (nee, niet aangeboden door het Waals parlement...)
Het weer was schitterend en de bloemenpracht magnifiek.

Maar de weg naar en van Lisse zat in Nederland vol files: meer dan 4 uur rijtijd over de 250 km tussen Diepenbeek en Lisse. Zelfs als je zelf niet moet rijden werkt dat op den duur frustrerend en vermoeiend.

En in Keukenhof zijn het dure vogels: 4,20 € voor een gewone sandwich met kaas is er toch een beetje over vind ik. Bij een volgend bezoek nemen we onze boterhammetjes mee.

Maar ik wil de pret niet bederven en ik laat jullie mee genieten van een paar foto's. Als je op een foto klikt, zie je alles groter in mijn Picasa-album.
Keukenhof is nog open tot 21 mei: de moeite!

Limburgs lentefestijn

Gisteren paasmaandag en een echte lentedag. Een snel besliste wandeling.
Bloesempracht. Limburg kan niet mooier zijn.

Meer: Borgloon lente 2009

Daarbij past alleen een stukje poëzie. De rest is zwijgen en genieten. Maar haast u want het is rap voorbij...

Zie, de zon
laat bloesem komen
in de prunus,
stralend witte bruid
in de lente-tuin...
Gele sleutelbloemen
openen de poort
naar mooie dromen.
Rose-blauwe bloemen
van longkruid lonken
naar dikke zachte hommels,
op zoek naar nektar...
het speenkruid geelt
de vijverrand,
het maarts viooltje
blauwt het geel;
het zijn er veel,
heel veel,
te genieten
in de lente-tuin!

Kepler laat mij nog lang niet los

APOD (Astronomy Pictures Of the Day) publiceerde gisteren een schitterende foto van het lichtspoor dat de Delta II-raket aan de hemel tekende bij de lancering van de Kepler-ruimtetelescoop.

Ik heb jullie in mijn blogje van 7 maart ook al iets verteld over het (beperkt) gebied van ons mekwegstelsel dat door Kepler zal geobserveerd worden om, als het lukt, sterren te vinden met planeten in de leefbare zone van die sterren.

Het te onderzoeken gebied ligt in de Orion-arm van onze Melkweg. In onderstaand beeld wordt die arm met Local Spur aangeduid. De gele bol is onze zon. De zwarte cirkel stelt de zonnebaan voor. D.w.z. de baan van onze zon rond het centrum (galactic core) van onze Melkweg. Je zal wel begrijpen dat het een tijdje duurt vóór de zon één rondje achter de rug heeft: 220 à 250 miljoen jaar. Men rekent dat onze Laura sedert haar geboorte al zo'n 20 à 25 rondjes gedraaid heeft. Maar sinds het verschijnen van de mens op aarde is ze slechts 1/1250 van een toertje gevorderd. Ze kruipt dan ook met een astronomisch slakkengangetje van 220 km/u. vooruit...

Op de NASA-Keplersite heb ik gisteren een interessante foto gevonden die het observatiegebied (FOV = Field of View) van Kepler in de Orion-arm verduidelijkt.
Dit FOV is zó gekozen dat er in een dicht sterrenveld gekeken wordt en dat de observaties op geen enkel tijdstip van het jaar gestoord worden door zonlicht.
Een gebied in een arm van het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus) voldeed het best aan deze voorwaarden. De diagonale oplichtende band op de foto hieronder is de Orion-arm. Het raster stelt het FOV van Kepler voor.

Het is nu wachten op wat komen gaat.
Op dit ogenblik zijn er allerlei tests van de apparatuur aan de gang.
Ik hou jullie op de hoogte.
Men kan de hele missie vrijwel op de voet volgen, want geloof me of niet: NASA twittert over Kepler! 12 minuten geleden ontving ik de recentste tweet!

Hubble ziet titanenstrijd

De NASA Hubble-telescoop heeft ons heel wat fenomenale beelden opgeleverd.
De foto hierboven maakt niet meteen de afmetingen van deze ruimtetelescoop duidelijk.
De 11 ton wegende Hubble is 13,2 meter lang en zijn grootste diameter bedraagt 4,2 meter. De hoofdspiegel heeft een diameter van 2,4 meter.
Vergeleken met aardse telescopen zijn dit eerder minieme afmetingen, maar zijn positie op 575 km boven de aarde, waar hij in 97 minuten rond circuleert, levert fantastische waarnemingen op, vrij van atmosferische storingen.
Hubble kan waarnemingen doen in het zichtbare, het ultraviolette en het infrarode gebied van het elektromagnetisch spectrum.
Eén van de gekendste Hubble-beelden is de foto uit 1995 van de Adelaarsnevel M16 in het sterrenbeeld Slang.
M16 is een stervormingsregio op “amper” 7000 lichtjaren van ons af.

Bron: NASA

De drie pilaarachtige structuren zijn kolommen koud interstellair waterstofgas en interstellair stof: echte sterrenfabrieken. De productie is het hevigst aan de top van de pilaren, waar de felle straling zichtbaar is.

Zeer recent, gisteren, 3 maart 2009, heeft NASA op zijn Hubble-site een weergaloze opname van botsende melkwegstelsels vrijgegeven:

Bron: Hubble-site

Deze titanenstrijd tussen drie melkwegstelsels gebeurt op 100 miljoen lichtjaren van ons af.
Het linkse melkwegstelsel (NGC 7173) en het stelsel rechtsonder (NGC 7176) zijn duidelijk elliptische melkwegstelsels. Het stelsel rechtsmidden (NGC 7174) is een vervormd spiraalvormig stelsel. Onze eigen melkweg behoort ook tot de spiraalvormige stelsels.
Tussen haakjes: NGC is een classificatiesysteem voor heelalobjecten. NGC = New General Catalogue. NGC 7173 is dus het catalogusnummer van dit stelsel.

De vervorming van het middelste stelsel is een gevolg van de enorme gravitatiekrachten (zwaartekrachten = aantrekkingskrachten tussen massa’s) die de twee elliptische stelsels erop uitoefenen.
NGC 7173 en NGC 7176 vechten dus om NGC 7174 op te slokken.
Als de strijd beslecht is zal drie twee geworden zijn.
Astronomen denken dat er uiteindelijk één enorm groot ellipsvormig melkwegstelsel zal ontstaan honderden keren massaler dan ons eigen mekwegstelsel.
Vergeet ook niet dat elk melkwegstelsel bestaat uit miljarden sterren, zoals onze zon er ééntje (en dan nog een kleintje) is.

Ik hoop dat jullie ook stil worden bij zulke ongrijpbare gebeurtenissen in een ongrijpbaar heelal.
En dat we nederig bekennen dat we niets betekenen, laat staan dat we zouden denken dat we weten hoe het allemaal in mekaar steekt.

Google Maps doet het weer.

Je weet al dat Google Maps één van mijn favoriete internettoepassingen is.

In de meeste van mijn blogberichten plaats ik één of meer links naar Google Maps om jullie duidelijk te maken waar ergens ter wereld het onderwerp te situeren is.

Sedert donderdag heeft Google Maps er weer een fantastisch nieuw kenmerk bij.

Je kan nu bij een streetview ook kijken naar foto's die gebruikers op de plaats van de streetview genomen hebben. Dit biedt een nog betere kijk op de bezochte plek.

In dit YouTube-filmpje leggen de Google-mensen uit hoe dit werkt.

En hier kan je dat zelf eens uitproberen. Spijtig genoeg kan ik je nog geen streetview uit Vlaanderen of België bieden. Zo ver is Google nog niet geraakt.
Probeer dan maar eens de omgeving van de Golden Gate Bridge in San Francisco.
Ook niet mis.


Klik voor een groter beeld met de gebruikersfoto's

Goodbye Lulin, tot over 1000 jaar...

Het heeft weer niet mogen zijn.
De miezerige Vlaamse luchten hebben het weer verpest en ons belet om de komeet, waar heel de (astronomen)wereld zo zat op te wachten, in het vizier te krijgen.
Ik zal mijn telescoopje maar weer opzij schuiven denk ik. Tot 11 maart tot er weer volle maan is en ik nog eens Tycho ga bewonderen.
Helemaal te laat is het eigenlijk nog niet. Als het nu nog eens helder zou willen gaan vriezen, dan zou het toch nog kunnen lukken. Zouden de Clarissen nog werken, of zijn ze al allemaal op pensioen?

Positie van Lulin per dag om 21u. 's avonds
in oost-zuuidoostelijke richting

We zullen ons maar troosten met dit interessante YouTubeke van mensen die ons komeetje wel hebben kunnen bewonderen:

En mocht je er nog niet genoeg van hebben, dan kan je hier nog een uitgebreide fotoreeks bekijken.

Goodbye Lulin. Misschien scheren we wel langs u als we naar Sint Pieter reizen.

Dat zijn nogal kloppen!

Roger Stulens stuurde mij eergisteren een prachtige powerpoint vol schitterende vliegtuigfoto's.
Eén van de spectaculairste beelden in de reeks was dat van een gevechtsvliegtuig dat door de geluidsmuur gaat. Je ziet de schokgolf over de vleugels hangen.

En dan kwam het onverdoken vraagje over hoe dat zit met het doorboren van de geluidsmuur.

Dat laat een (ex-)fysicaleraar zich geen tweemaal vragen.

Hier gaan we dan.

Hierboven zie je een stilstaande geluidsbron (blauw bolletje) die een toon met een bepaalde golflengte en dus ook een bepaalde toonhoogte uitstuurt.

Dit is te vergelijken met wat er gebeurt als je een steen in het water gooit.
De golflengte komt overeen met de afstand tussen de cirkels die zich in het water verspreiden.

Die cirkels kunnen we golffronten noemen.

Bij geluidsgolven gaat dat ook zo. Maar wat daar beweegt is geen water, maar lucht: de lucht ondergaat opeenvolgende samendrukkingen en uitzettingen.
Een waarnemer in de buurt neemt precies de toon waar die de bron uitzendt: de tijdsafstand waarmee de golffronten (cirkels) in het oor van de waarnemer terechtkomen, is precies dezelfde als de tijdsafstand waarmee ze door de bron werden uitgezonden.

Veronderstel nu dat die geluidsbron naar rechts gaat bewegen terwijl ze dezelfde toon blijft uitsturen. Door de beweging van de bron naar rechts, worden de golffronten naar rechts in elkaar gedrukt en naar links uit elkaar getrokken.

Een waarnemer rechts van de bewegende bron neemt een toon met een kleinere golflengte (hogere toon) waar dan de toon die door de bron werd uitgestuurd.

Een waarnemer links van de bewegende bron neemt een toon met een grotere golflengte (lagere toon) waar dan de toon die door de bron werd uitgestuurd:

Dit effect staat bekend als het Doppler effect.
We kennen het allemaal van het effect dat we horen als ons auto's voorbijsnorren. Als ze naar ons toe komen horen we een verhogende toon. Als ze voorbij zijn, horen we een verlagende toon.

Start de geluidsopname hieronder maar, dan hoor je wat ik bedoel:

Je zal wel begrijpen dat hoe sneller de bron naar ons toebeweegt, hoe sneller de opeenvolgende golffronten in ons oor terecht komen.

En nu zijn we er bijna.

Veronderstel eens dat de snelheid waarmee de bron naar ons toe beweegt precies gelijk is aan de snelheid waarmee de opeenvolgende golffronten uitgestuurd worden. Dan komen al die golffronten op het zelfde moment in ons oor terecht. Ons oor ervaart in één keer de som van al die opeenvolgende samendrukkingen en uitzettingen van de lucht. We horen ne ferme patat.

De bron heeft op dat moment dezelfde snelheid als de snelheid van het geluid. Men zegt dat de bron de geluidsmuur doorbreekt. De snelheid van de bron noemt men dan Mach1:

Mach1, een snelheid gelijk aan de geluidssnelheid is niet mis.

Bij gewone temperaturen bedraagt die 340 m/s of 1224 km/h.

Niet te verwonderen dat het dus gevechtsvliegtuigen zijn die de geluidsmuur kunnen doorbreken.
Als de luchtvochtigheid, de luchtdichtheid en de luchttemperatuur precies de geschikte waarden hebben, kunnen de enorme drukveranderingen in de lucht die optreden bij het doorbreken van de geluidsmuur voor spectacualaire condensatie-effecten zorgen. Dit is wat we zien in de foto bovenaan dit blogberichtje en in volgend filmpje.

Eenmaal de geluidsmuur doorbroken, vliegen vliegtuigen dus sneller dan het geluid. Ze zijn supersonisch. De teloorgegane Concorde was een fantastisch passagiersvliegtuig uit die categorie.

Een waarnemer hoort ze pas als ze al voorbij zijn: de golffronten en de ferme geluidsklap (de supersonic boom) komen pas in ons oor terecht als het vliegtuig al een heel stuk verder is:

Ik stel vast dat het doorboren van de geluidsmuur toch niet meer zoveel te horen is.
De dure tijden zorgen er wellicht voor dat de legervliegtuigen minder oefenen en misschien ook aan lagere snelheden vliegen?
Maar als je er nog ooit eentje hoort, denk dan eens aan mij.
Zo dikwijls zal je dat dan ook niet moeten doen.
En ik zal het weten, want mijn oren zullen toeten.

Op Valentijnwolkjes

Per toeval kwam ik vandaag op een wolkensite terecht.

De Cloud Appreciation Society is een club die zich specialiseert in het observeren, fotograferen en bestuderen van wolkenformaties.

En geloof het of niet, maar soms kunnen wolken Valentijnkuren krijgen.

Ik kon niet nalaten om jullie dit subliem exemplaar te laten zien.

Dit zijn wel geen Romershovense wolken.
Ze zijn gefotografeerd door Angelo Storani uit Ancona aan de Italiaanse Adriatische kust, niet zo ver van Rimini.

Geniet nog maar van uw Valentijntje én van de lieftallige wolken.

China in Maaseik

We hebben vandaag met een paar Romelaren en een paar bewoners van onze voorsteden Hoeselt en Bilzen, China in Maaseik bezocht.

Petje af voor de puike tentoontenstelling van beelden uit het wereldberoemde terracotta leger van Xi'an en van grafgiften uit de tombe van keizer Qin Shi Huang Di.

Echt de moeite waard.
Interessante opstelling, duidelijke informatie, inhoudelijk interessante audiogids, ingesproken met een duidelijke, mooie stem. Kwalitatief klasssewerk.

Toch één klein minpuntje: de gesproken commentaar bij de computerfilm over de archeologische site waar de beelden zijn opgegraven, werkt enerverend: veel te hoog tempo en een triestige intonatie.  

Maar alles bij elkaar een prachtig geheel.
Wie er nog niet geweest is: doen! Je hebt nog tijd tot 31 maart.

Natuurlijk is de tentoonstelling beperkt in omvang, maar je kan de beelden zeer dicht benaderen en tot in de details bekijken, iets wat in China slechts aan onze blauwbloedigen en een paar paarse ministers gegeven was.

Fantastisch hoe een klein provinciestadje als Maaseik hier veel gekende expositiesteden de loef afsteekt.

Proficiat aan experte Chinese kunst Nicole De Bisschop en conservator Hubert Heymans van de Musea Maaseik voor deze schitterende realisatie.
Ik toon hier dan ook graag de Chinese reclameboodschap voor de Maaseikse tentoonstelling en daaronder een YouTubeke van de tentoonstelling in het Chinese Xi'an zelf.

Geen echt watervliegtuig

Misschien heb je, zoals ik, gisterenavond het "breaking news" gezien op CNN toen de US Airways Airbus 320, kort na het opstijgen van de La Guardia luchthaven van New York, in moeilijkheden geraakte en in de Hudson river terecht kwam.
Gelukkig waren er geen slachtoffers.

Als ik zo iets hoor of zie heb ik tegenwoordig onmiddellijk de reflex om in Google Maps te duikelen om te zien waar zo'n gebeuren zich precies situeert.

Als herinnering sla ik zo'n kaart dan op in mijn verzameling "Mijn Kaarten".
Iedereen kan dat gemakkelijk doen in Google Maps.

Als je hier of op de foto hieronder klikt kom je in die Google Map terecht.

En als je in die kaart op het rode en groene ballonnetje klikt krijg je er nog een paar foto's bovenop.

Probeer eens in satellietweergave in te zoomen op La Guardia: je ziet de vliegtuigen zó duidelijk dat je er bijna kan instappen (lichte overdrijving, maar toch).
Je kan ook van de gelegenheid gebruik maken om, via Google Maps, wat in New York rond te neuzen en b.v. wat te experimenteren met streetview (zie mijn blog van 1 januari). 
Aan u de keuze.

Gisteren Luna, vandaag Laura...op Mars

Heb je ze gisterenavond ook gezien die schitterende, eerst schijnbaar zeer grote en nadien steeds schijnbaar kleiner wordende maan?
Te gek voor woorden, zo mooi!
Heb je ook naar een eurocentje gezocht om te ervaren hoe weinig plaats ze maar inneemt aan ons firmament?
De volgende volle maan is op 9 februari.

Vandaag is het de beurt aan de zon.

Maar dan wel van waar wij ze zelf niet kunnen zien.

Hieronder zie je de zon, ons Laura, opkomen op Mars!

Klik op de foto voor een grotere weergave.
Deze unieke foto is op 19 mei 2005 gemaakt door Spirit, één van de twee Amerikaanse Mars Rovers die, voor Nasa nu al 5 jaar lang de rode planneet verkennen.
Op de foto zien we de zon opkomen boven de rand van de Gusev krater, op zo'n 80 km afstand de fotograferende Spirit.

De rode schijn in de Marshemel wordt veroorzaakt door fijne stofdeeltjes in Marsatmosfeer (smog weetjewel).
Rond de zon zie je een blauwachtige kleur en daar kan de fysica een verklaring voor geven.

Zonlicht straalt o.a. zichtbaar licht uit met goflengten tussen de 400 (violet) en 800 (rood) nanometer. 1 nanometer (nm) = 1 miljardste deel van een meter.
Tussen violet en rood liggen de andere kleuren van de regenboog: indigo, blauw, groen, geel, oranje.

De afmetingen van de uiterst kleine stofdeeltjes op Mars zijn zodanig dat het rood-oranje-geel licht het meest in alle richtingen verspreid wordt. Fysici spreken van diffractie. De andere golflengten gaan vrijwel ongehinderd door de Mars atmosfeer en zorgen ervoor dat we, als we naar die zon kijken, licht zien dat een combinatie is van groen-blauw-indigo-violet en dat veroorzaakt samen een blauwachtige schijn.
Amaai!

De zon ziet er op Mars ook nogal klein uit en zwakker schijnend niet?
Bedenk dan dat ze verder van Mars afstaat dan van de aarde:
Moeder Vindt Aardappelen Met Jonge Sappige Uien Niet Pittig.
Dus vanaf de zon: Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus, Pluto(geschrapt als planeet).

Geef toe: het heelal is fantastisch, zelfs in onze naaste omgeving. Het is maar wat je naaste omgeving noemt: Mars ligt op meer dan 400 miljoen km van Romershoven...
En Romershoven ligt op 6 km van Bilzen.
Dat is de eerste stad (?) in onze naaste omgeving...