The sensorium of God: het e-boek vóór de printversie

Zoals ik hier al heb uitgelegd koop ik nog zelden fictieboeken. Mijn leesvoorkeur gaat uit naar (populair) wetenschappelijke werken en biografieën.
En Amazon is mijn belangrijkste leverancier.
Ik koop daar online e-boeken voor mijn Kindle DX.
Maar ik lees ze ook op mijn iPad2.
De Kindle gebruik ik overdag als het zonnetje schijnt, want dan is hij veel leesvriendelijker is dan de iPad met zijn sterk reflecterend scherm.
‘s Avonds geef ik de voorkeur aan de iPad met zijn scherp beeld (ja zelfs bij de iPad2 is dit zo…) en zijn achtergrondverlichting. Zo moet ik Mia in bed niet het slapen beletten met een storend nachtlampje.

De opmars van de e-boeken is onstuitbaar.
En de reden waarom ik het er hier vandaag over heb: voor het eerst heb ik het meegemaakt dat bij Amazon een recent boek sneller in de e-versie beschikbaar is dan in de gedrukte versie.
Ik ondervond dat een paar dagen geleden toen ik “The sensorium of God” van Stuart Clarke kocht.

 

Zoals je op het beeld hierboven kan zien kost de Kindleversie $10,28 of € 7,74 voor een boek van 288 blz. Je ziet dat de printversie op dit ogenblik bij Amazon nog niet beschikbaar is, maar ik ben er zeker van dat die duurder zal uitvallen. Bij uitgeverij Polygon kost het boek in gedrukte versie b.v. £ 12.99 = 15.54 euro.
Tussen haakjes: ik kocht een paar dagen geleden voor een vriend die 60 jaar geworden is, de gedrukte versie van de vertaling van “Just Kids” van Patti Smith voor…€19,99.
De e-boekversie kost bij Amazon £ 2.84 = €3.40. Over prijsverschillen gesproken!

Maar ik wil ook nog iets kwijt over “The sensorium of God” zelf.
Dit is een biografie over Isaac Newton en de 17de-18de eeuwse maatschappij waarin hij zijn belangrijke natuurwetten ontdekte.
Over zijn vriendschap met Edmond Halley (ja die van de komeet) en zijn discussies met Robert Hooke. Over zijn interesse voor de pseudo-wetenschap alchemie en zijn wat dubieuze relatie met Zwitserse wiskundige Nicolas Fatio de Duillier.
Een boeiend en verhelderend boek, aanbevolen aan iedereen die zich voor de geschiedenis van de wetenschap interesseert.
En je weet dat je daarvoor geen Kindle DX of iPad nodig hebt: het gratis Kindle for PC installeren volstaat om dit en andere e-boeken van Amazon op je PC te lezen aan dezelfde goedkope voorwaarden.

Na een paar dagen "The sensorium..." ben ik nog maar goed halfweg.
Vanavond doe ik verder, in bed en zonder leeslampje. Slaap wel Mia!

Newton en de valsmunter

Mijn puzzelke van gisteren ging niet zomaar over valse munten.
Ik heb een paar dagen geleden de laatste bladzijde omgedraaid van een bijzonder boek over Newton.

 
Newton and the counterfeiter. Newton en de valsmunter.
Zoals ik gisteren al zei: het puzzelke lag het verlengde van mijn recent leeswerk.


Isaac Newton zal bij de meesten wel bekend zijn uit de fysicalessen (dat hoop ik toch…).
Hij is inderdaad de man die als de grondlegger van de klassieke mechanica kan beschouwd worden.
De man die de zwaartekracht beschreef en die kracht zelfs in een beroemde formule kon vangen:

 
Maar Newton was nog veel meer.
Hij was ook theoloog.
En raar voor zo’n rationeel denken man: hij was ook alchemist!
Alchemist, raar voor ons, maar in de 17de eeuw waren nog meer beroemde wetenschappers (Boyle, Locke) op zoek naar methodes om onedele metalen om te zetten in goud.

Maar wat nog veel minder bekend is: de laatste 30 jaren van zijn leven, deed Newton iets heel anders dan fysica doceren aan het beroemde Trinity College in Cambridge.
Hij verhuisde naar de Londense Tower en werd in 1696 muntmeester (Warden of the Mint).
En het is over dit aspect van Newton’s leven dat het boek Newton and the couterfeiter gaat.

Newton werd als muntmeester gevraagd om de plaag aan te pakken die Engeland in die tijd economisch en financieel naar de afgrond dreigde te brengen: ongebreidelde valsmunterij.
Die zeer sterke verspreiding van valse munten had te maken met het gegeven dat de zilveren munten die als betaalmiddel in omloop waren, een veel lagere nominale waarde hadden dat wat voor het zilver op de Europese metaalmarkten werd geboden.
Valsmunters brachten dus namaakmunten in omloop of vijlden de randen van de munten af (“clipping”) en verkochten het zilver in Amsterdam en Parijs.
Om het probleem aan te pakken organiseerde Newton enerzijds een “hermunting” (recoinage): alle oude munten werden binnengevraagd, hersmolten en van beeltenissen en gekartelde randen voorzien. Daardoor werd het moeilijker om ze na te maken.
Anderzijds joeg hij, met behulp van verklikkers en “undercovers”, met grote verbetenheid op valsmunters.
Het boek verteld op een spannende wijze hoe Newton de koning der valsmunters, William Chaloner, uiteindelijk aan de galg kreeg.
Op 22 maart 1699 werd Chaloner opgeknoopt in Tyburn in de buurt van het huidige Londense Marble Arch, één van de hoeken van Hyde Park.
En zoals toen nog gebruikelijk was, werd zijn lichaam gevierendeeld.
De goede oude tijd weet je wel…

Ontdek de valse munten

Ik heb net mijn boek “Newton and the counterfeiter” uit.
Een spannend detectiveverhaal waarin de grote natuurkundige een listige valsmunter tot de strop laat veroordelen. Morgen meer daar over.
Vandaag mogen jullie zelf een beetje Newton spelen.
Je moet eens stapeltje met valse munten detecteren.


Je hebt 10 stapeltjes munten.
Elk stapeltje bevat 10 munten van 1€.
In één stapeltje zijn alle munten vals.
In alle andere stapeltjes zijn alle munten goed.
Je weet precies het gewicht van een goede munt van 1€.
Je weet ook dat een valse munt 1€ precies 1gram meer weegt dan een goede munt van 1€.
Je hebt een goede balans ter beschikking.
Wat is het kleinste aantal wegingen dat je nodig hebt om er achter te komen welk het stapeltje is met de valse munten en hoe je dat dan weet.

Ben je even clever als Newton?
Stuur me dan tegen zondagavond je antwoord: herve.tavernier2@pandora.be
Maandagavond leg ik uit hoe Newton dat deed.

Getwitter over een historische wiskunderuzie

Ik ben op de ogenblik een erg boeiend boek aan het lezen over Isaac Newton.
Het gaat niet zozeer over zijn fundamentele bijdrage tot de mechanica, maar over de andere dingen die hij in zijn leven heeft gedaan.
Bij één van die taken heeft hij zich als een echte detective gedragen.
Ik blijf hier in raadsels spreken omdat ik het boek nog niet uit heb. Van zodra dit het geval zal zijn (binnen een paar dagen) kom ik zeker op dat waar gebeurd verhaal terug.

Maar in het boek wordt ook de vlammende wiskunderuzie aangehaald die er in de zestiger jaren van de 17de eeuw oplaaide tussen Newton en Leibniz. 



Die geweldige ruzie ging over wie de eigenlijke uitvinder was van de differentiaal- en integraalrekening, een tak van de wiskunde die het mogelijk maakt functies van reële en complexe getallen systematisch te bestuderen.
Misschien herinner je nog wel van in je schooltijd het berekenen van limieten en afgeleiden en de studie van het verloop van functies? Wel de wiskundetechnieken die je daar hebt leren toepassen zijn afkomstig van Newton. Of is het van Leibnitz? Of van beiden?

Toen ik naar aanleiding van mijn boek over Newton wat ging rondneuzen op het net om (nog) meer over Isaac te weten te komen, kwam ik op een blogsite én een twitteraccount van de Amerikaanse wiskundelerares Maria H. Andersen terecht.
Die mevrouw heeft er niet beter op gevonden dan de ruzie over de uitvinding van de calculus (de Engelse term voor differentiaal- en integraalrekening) op Twitter uit de doeken te doen.
En ze doet dat op een toch wel zeer originele wijze.
Ze laat namelijk Newton en Leibnitz en andere betrokkenen zelf twitteren over hun belevenissen, hun studies, hun discussies en meningsverschillen op weg naar die zo belangrijke wiskundetechniek.
Eigenlijk twittert Maria H. Andersen niet zelf. Ze heeft een paar van haar studenten de opdracht gegeven om in de huid van de hoofdrolspelers te kruipen en voor de tweets te zorgen. Het boek The Calculus Wars zorgt voor de nodige informatie over het gebeuren.


Wie dus interesse heeft en het verloop van gebakkelei wil volgen moet maar eens op bovenstaand beeld klikken. Je moet zelfs geen twitteraccount hebben om de discussie te volgen.
Maar zo’n (gratis) twitteraccount nemen is toch een aanrader (als je dat nog niet hebt).

  
Want twitteren doe je nooit alleen.
We twitteren al met meer dan 100 miljoen twitteraars en dagelijks komen er meer dan 300.000 bij.
Wat een oorverdovend getsjilpt is me dat wel!

Over de Royal Society en over Newton’s appel

De Royal Society is het meest eerbiedwaardige Brits genootschap ter bevordering van de wetenschappen.
De Society werd op 28 november 1660 opgericht en ze viert dus dit jaar haar 350 jarig bestaan.
De allerberoemste wetenschappers behoorden en behoren tot haar leden.
Wetenschappers uit het Verenigd Koninkrijk zoals Christopher Wren, Robbert Boyle, Isaac Newton, Michael Faraday, Charles Darwin, Ernest Rutherford,…Stephen Hawking.
Maar ook buitenlanders, waaronder tot nu toe 47 Nobelprijswinnaars.
Om dat duidelijk te maken heeft de Society in november reeds een schitterende interactieve tijdlijn Trailblazing gepubliceerd met de hoogtepunten uit de wetenschappen vanaf de laatste helft van de 17de eeuw tot nu:


Maar in de loop van de komende maanden zullen er nog meer initiatieven genomen worden om dit feestjaar luister bij te zetten.

Een paar dagen geleden is de online-galerij “Turning the Pages” geopend.
Hier kan je online in de originele werken van en over een aantal van die beroemdheden lezen: je kan letterlijk door de boeken bladeren: turning the pages.
Zo kan je de “Memoirs of Sir Isaac Newton’s life” lezen, geschreven door William Stukeley in 1752.
Zo kan je aan de weet komen wat er nu eigenlijk waar is van die beruchte appelhistorie. 
 
Je weet wel wat er verteld wordt.
Newton zat op een mooie namiddag een dutje te doen onder een rijkbeladen appelboom.
En plots donderde er een appel op zijn hoofd. In plaats van aan zijn buil te voelen riep Isaac “Haha” of “Aha” of zoiets.
Hij wist in een flits dat de kracht die de appel op zijn hoofd deed vallen, precies dezelfde soort kracht was die de maan naar de aarde doet vallen, maar ook de aarde naar de maan. Dezelfde soort kracht die de aarde naar de zon doet vallen en de zon naar de aarde!
Isaac had de algemene zwaartekracht ontdekt, de algemene gravitatiewet: hij kreeg inzicht in de kracht waarmee massa’s elkaar aantrekken.

Maar is dit een waar verhaal?
Of is dit een verzinsel van fysicaleraren, generatie na generatie, om een saaie fysciawet appetijtelijker aan te brengen bij hun leerlingen?
In het werk van Stukeley lezen we op blz. 43 het verhaal zoals Newton het zelf aan zijn biograaf verteld heeft:


"After dinner, the weather being warm, we went into the garden and drank thea, under the shade of some apple trees...he told me, he was just in the same situation, as when formerly, the notion of gravitation came into his mind. It was occasion'd by the fall of an apple, as he sat in contemplative mood…Why should that apple always descend perpendicularly to the ground, thought he to himself…”

“Na het dinner, het was warm, trokken we naar de tuin en dronken we thee in de schaduw van enkele appelbomen…Hij vertelde mij dat hij zich zich in dezelfde situatie bevond als toen voordien de notie van de gravitatie in zijn gedachten kwam. Dit werd veroorzaakt door het vallen van een appel, toen hij in gedachten verzonken zat… Waarom zou die appel altijd loodrecht naar de grond vallen, dacht hij bij zichzelf…”

De rest van die bladzijde moet je maar eens zelf proberen te ontcijferen. Met een beetje geduld lukt dat wel.
Klik hierboven maar eens op het beeld van de tekst.

Het grootse deel van het appelverhaal blijkt dus toch te kloppen.
Alleen er is niets te vinden over waar die appel terecht kwam.
Dat Newton toen “een appel op zijn peer kreeg” heb ik er indertijd dus altijd bij verzonnen.
En veel van mijn fysicavoorgangers ook.