Wellicht is het u ook al gebeurd dat je op zoek bent naar een lied, een stukje muziek of een ander soort klankfragment en dat je het mp3-bestand terzake niet zomaar ergens kan te pakken krijgen op het net. Het kan dan gebeuren dat je op YouTube wel een stukje video vindt waar vertolkt wordt wat je eigenlijk alleen maar wil horen. Dan komt het er op aan om de klank uit het filmpje te halen. De klank rippen dus. Dat lukt wel met een of ander programma voor videobewerking: Magix Video Deluxe (wat ik gebruik) of Moviemaker of Pinnacle Studio of Adobe Première of,… Maar het is omslachtig.
De snelle en kosteloze oplossing voor ons probleem is evenwel nabij: HearYouTube.
Op de webpagina van de makers volstaat het om de URL van het YouTube-filmpje in te tikken en een kleine minuut later kan je het mp3-bestand downloaden en verder gebruiken zoals je dat wenst. Schitterend werk vind ik! Als je wil kan je zelfs een webapp voor je Androïd-smartphone downloaden of een webapp in je browser installeren (beperkt tot Chrome, Firefox, Safari) die het klusje klaart.
Ze maken het ons soms toch wel gemakkelijk nietwaar?
Het internet geeft ons toegang tot informatie die tot vóór enkele jaren alleen maar was weggelegd voor de “happy few”. Een mooi voorbeeld daarvan is “Under the microscope”, een gloednieuw YouTube-kanaal van de University Of Cambridge
“Under the Microscope” is een verzameling video’s die ons fantastische close-up beelden toont zowel van objecten uit de natuur als van objecten door de mens gemaakt. Gedurende de volgenden maanden zal er elke maandag en donderdag zo’n nieuwe video gepubliceerd worden. Op dit ogenblik zijn er al drie te bekijken. Bij elke video wordt er ook (in het Engels) commentaar en verduidelijking gegeven. En op de YouTube-pagina kan je de gesproken commentaar ook uitgeprint terugvinden, voor zien van links die je toelaten om verder op het onderwerp in te gaan. Echt de moeite waard. Zet “Under the Microscope” dus maar bij je favorieten en ga regelmatig een kijkje nemen.
Als voorbeeld embed ik hier het filmpje over de ontwikkeling van een muisembryo. Volgens dr. Erica Watson, die de commentaar levert, kan de studie van de groei van een muisembryo belangrijke informatie opleveren over de ontwikkeling van een menselijk embryo en van de problemen die zich daarbij kunnen voordoen.
De ontwikkeling van een muisembryo duurt slechts 3 weken
Sinds eergisteren heeft YouTube een interessante facelift ondergaan. Met die vernieuwing wil YouTube vooral het gebruik van videokanalen stimuleren.
Kanalen bestaan al lang in YouTube. Als je registreert krijg je een persoonlijk videokanaal toegewezen waarin, naast een beperkt persoonsprofiel, ook je eigen uploads terug te vinden zijn én de videokanalen van andere YouTube-leden waarop je geabonneerd bent, . In de nieuwe lay-out komen die videokanalen erg centraal te staan. Samen met het delen van die kanalen met “je vrienden” via Google+, Facebook en Twitter. Ook dat krijgt een sterk accent.
Zoals je hierboven geïllustreerd ziet met mijn eigen YouTube-kanaal, is het scherm opgedeeld in drie kolommen. Ik heb er bij genoteerd wat de inhoud van deze kolommen precies is.
Met dit nieuw accent wil Google, het moederbedrijf achter YouTube, de concurrentie aangaan met TV-zenders, via een aanbod van miljoenen kanalen waaruit de kijker/gebruiker zelf een gepersonaliseerde selectie maakt. Dat wordt de toekomstige Google-TV dus. Bedenk daarbij dat de integratie van het internet en je digitaal TV-toestel in de huiskamer zeer dicht bij is of zelfs al realiteit is. Naar het schijnt is Google ook van plan om in 2012 speciale YouTube-kanalen op te starten waarin video’s zullen te zien zijn, niet van amateurs, maar van professionele productiehuizen.
TV-kijken krijgt dus stilaan een nieuwe, gepersonaliseerde dimensie. En meteen is er ook een nieuwe strijd op komst, want ook Apple heeft naar het schijnt uitgebreide internet-TV-plannen.
Wil je in afwachting van al dat moois (?) de nieuwe YouTube wat beter leren kennen? Bekijk dan de video hieronder en/of surf naar de webpagina’s waar alles wordt uitgelegd: de YouTube handleiding-site. En vooral: probeer het zelf uit!
Omwille van de interactieve interface waarmee we met onze PC’s communiceren, zouden we wel eens durven vergeten dat computers in feite niets anders zijn dan snelle gegevens-verwerkende machines.
Bij het verwerken van gegevens is het sorteren ervan een belangrijke bewerking.
Er zijn dan ook in de loop der jaren verschillende sorteeralgoritmen uitgedokterd.
Dat wil zeggen: methodes, werkwijzen, waarmee data efficiënt kunnen geordend worden.
De te kiezen sorteermethode hangt in hoge mate samen met de aard en de hoeveelheid gegevens die moeten gesorteerd worden.
De Roemeense Sapientia Unversity in het Transylvaanse Tirgu Mores, heeft een wel heel bijzondere didactische methode ontwikkeld om de verschillende sorteeralgoritmen aan haar studenten duidelijk te maken: de sorteerwijze wordt geïllustreerd door genummerde volksdansers!
Ze hebben er leuke en erg leerzame filmpjes van gemaakt en die op hun YouTube-kanaal voor iedereen toegankelijk gemaakt.
Ik presenteer er jullie vandaag twee met een beetje uitleg.
De andere kan je op hun kanaal zelf eens bekijken.
Insertion sort
Een willekeurige rij getallen van 0 tot 9 wordt volgens toenemende grootte gesorteerd.
Eerst worden de eerste twee getallen met elkaar vergeleken en volgens grootte geordend. Als deze op hun plaats staan, wordt het derde element vergeleken met het tweede en ook op de juiste plaats gezet. Het tweede wordt weer vergeleken met het eerste enz. Dit doen we totdat alle getallen in de juiste volgorde staan.
En dit alles op de tonen en de sierlijke pasjes van een Roemeense volksdans.
Selection sort Ook hier wordt een rij getallen van 0 tot 9 wordt volgens toenemende grootte gesorteerd.
Er wordt eerst gezocht naar het kleinste getal in de rij.
Als dat niet zelf het eerste is, wordt het verwisseld met het eerste getal in de rij.
Deze twee stappen worden herhaald met de rest van de rij getallen.
Zigeunermuziek moet hier het sorteergebeuren opvrolijken.
Dat dit algoritme minder efficiënt (trager) werkt dan de insertion sort, wordt na een tijdje geïllustreerd: de weergavesnelheid van het filmpje wordt opgedreven
Maar daardoor verwordt het mooie melodietje tot een stomme tjingel tjangel.
Genrocks heeft een wervelende compilatie gemaakt van 270 films die in 2010 te zien waren of nog in onze zalen moeten verschijnen.
Een knap staaltje videomontage. Echt YouTube werk van een beter niveau.
Kan je de films herkennen? Probeer maar!
Het volledige lijstje, inclusief links naar de Internet Movie Database (IMDb), vind je hier.
Een vat vol ideeën voor een cinema-avondje!
Eergisteren, 17 mei 2010, was YouTube net 5 jaar oud.
Ongelooflijk welke vlucht die video-uitwisselings-site in die periode genomen heeft. En wat je er niet allemaal kan bekijken en downloaden.
De populariteit is onvoorstelbaar groot.
Volgens Broadcasting ourselves, de officiële YouTube-blog: meer dan 2 miljard bezoekers per dag!
Dat is bijna het dubbel van wat de drie belangrijkste Amerikaanse TV-stations samen in de hele primetime periode mogen verwelkomen.
Bij gelegenheid van de verjaardag heeft YouTube een apart YouTube Five Year Channel geopend waar gebruikers video’s kunnen uploaden waarin ze uitleggen hoe YouTube hun leven beïnvloedt.
Echte nieuwigheden zijn er voor de verjaardag niet aan YouTube toegevoegd.
Tenzij een systeem met een soort hashtags (alom in gebruik bij Twitter) bij de commentaren op video’s.
Bij YouTube zijn de hashtags vervangen aanklikbare gekleurde knopjes (oranje hieronder) zodat je gemakkelijker doorheen gelijkaardige commentaren kan navigeren:
Volgens mij niet zo belangrijk, omdat het alleen maar navigatie binnen de commentaren toelaat.
Wel de moeite van het bekijken waard is wel het filmpje waarin de evolutie van het eerste krakkemikkige videootje naar de hedendaagse HD en zelfs 3D-weergave in vogelvlucht wordt doorlopen.
In elk geval: gelukkige verjaardag YouTube en bedankt voor het vele interessante materiaal!
We hebben het allemaal moeten leren indertijd.
Hamer, aambeeld en stijgbeugel: de oorbeentjes in ons middenoor die de trillingen van het trommelvlies overbrengen naar ons binnenoor. De zenuwimpulsen die vanuit ons binnenoor naar onze hersenen gaan, leveren tenslotte de gehoorgewaarwording.
Maar een paar goedgekozen beelden leveren meer inzicht dan veel woorden.
En ziedaar de kracht van internet.
Dankzij The Scientist, een uitstekend wetenschappelijk magazine, met een zeer interessante website, kan ik jullie een YouTube-filmpje presenteren, waarin de werking van ons oor schitterend wordt uitgelegd.
Wil je meer details? Dan moet je dan zeker deze pagina op de site van The Scientist lezen.
Mijn oud onderwijshart popelt weer volop. Geen enkele biologieleraar zou dit materiaal links mogen laten liggen!
Er was gisterenmorgen (woensdag 9 december 2009) in elk geval een bijzonder verschijnsel waar te nemen in de noordelijke luchten.
Het was (nog) wel niet boven de Kopenhaagse conferentie, maar toch dicht in de buurt.
De Noorse hemel klaarde plots op in een mysterieuze spiraal.
En onmiddellijk gonsde het internet op volle toeren.
Er werd getwittert dat het een lieve lust was. YouTube werd overdonderd met amateurfilmpjes.
De blogs liepen op korte tijd over van de UFO-verhalen.
Was ET op komst of was Maitreya, the World Teacher, op aarde aan het neerdalen?
Of had de Large Hydron Collector (LHC) zijn eerste zwart gat geproduceerd?
Ook de ernstige wetenschappers hadden niet direct een verklaring.
Misschien een spiralerende meteoriet?
Maar daarvoor duurde het schouwspel te lang.
Uiteindelijk houden zij het bij een mislukte lancering van een raket vanop een Russische onderzeeër.
Oei, oei, oei, daar gebeurt wat in de buurt van die klimaatmannen en –vrouwen…
Rondneuzen op het net kan boeiende dingen opleveren.
Zo ben ik bij een knappe videomontage terecht gekomen die ik jullie niet wil onthouden. YouTube-gebruiker Roy PROL (TOROYD) heeft een animatie ineengezet die laat zien hoe de aarde er zou uitzien als ze ringen had zoals Saturnus! En wat het effect van die ringen zou zijn op het hemelbeeld op bepaalde plaatsen op aarde.
Voor zijn montage heeft hij gebruik gemaakt van educatief materiaal afkomstig van NASA.
Heeft de aarde ooit zo’n ring(en) gehad?
NASA-wetenschapper John O’Keefe heeft ooit (1980!) in Natureeen artikel gepubliceerd waarin hij de extreme koudeperiode in het Eoceen (34 miljoen jaar geleden!) verklaarde door het schaduweffect van een ring van rots- en glasachtig materiaal rond de aarde.
Die ring was volgens O’Keefe ook de oorzaak van het uitsterven van zeeorganismen, planktonsoorten en weekdieren in dat tijdperk
Maar als O’Keefe gelijk had, waarom is er dan nu geen ring meer rond de aarde?
Volgens ringenspecialisteLinda Spilker van NASA heeft dat te maken met onze maan én onze zon.
De aantrekkingskrachten en de getijdenwerking van beiden zijn rond de aarde zó groot, dat de brokstukken in zo'n ringen op termijn opgeslokt zouden worden.
Onze maan is verhoudingsgewijs veel groter dan de 56(!) kleine maantjes van Saturnus.
En onze zon staat veel verder van Saturnus af dan van de aarde (10 keer verder), zodat ook de aantrekkingskracht de zon de ringen van die planeet niet meer kan doen afbrokkelen.
Als een echte ring aan ons firmament er niet (meer) kan zijn, dan kunnen we, dank zij Roy, toch genieten van het prachtig fictief schouwspel. Klik best op het rechthoekje naast HQ. Dan krijg je de beelden schermvullend. En kijk dan vanop enige afstand:
1957.
Ik zat in de 1ste Moderne van het St.-Gregoriusinstituut – afdeling Merelbeke.
Die middelbare school was er in onze gemeente gekomen in de volle schoolstrijd, als antwoord van het katholiek onderwijs op de “Collardschool” die er door het toenmalige rijksonderwijs was opgericht.
Onze school was een “filiaal” van het grotere St.-Gregoriusinstituut van Ledeberg aan de rand van Gent.
Ieder jaar, op 12 maart, werd het naamfeest van de patroonheilige van onze school, de H. Gregorius gevierd.
Daar keken we in 1957, toen we dit voor de eerste keer mochten meebeleven, al van in het begin van het schooljaar naar uit.
12 maart was een feestdag.
Uiteraard geen les en we mochten met de hele klas, per fiets, naar Ledeberg, naar ons “groot moedercollege” om daar met die stadsmussen mee te vieren. Fier droegen we onze “alpin” met daarop het kenteken van onze Merelbeekse afdeling.
Herken je me op de foto?
We smulden volop van de lekkere koeken en dronken met volle teugen van de zoete limonade. Iets wat we thuis zelden of nooit op tafel kregen.
Maar als je de foto goed bekijkt zie je achteraan waar het ons die dag vooral om te doen was: we mochten roken!
Maandenlang ervóór werd er op school gediscussieerd over welke sigaretten we zouden kopen: Boule d’Or of Belga Filter of Rode Michel misschien, want Groene was te straf? Uiteindelijk koos ik voor een pakje Northpole, een meer “exclusieve” soort mentholsigaretten.
Ik had voor alle zekerheid thuis al wat geoefend met een paar sigarillootjes van ons pa, die ik stiekem op het toilet (dubbele zekerheid) had opgepaft.
Ik herinner me nog alsof het gisteren was hoe ik ervan genoten heb die 12 maart. Mijn pakje Northpole is er die dag helemaal aan gegaan…
1957.
Jongentjes van 12 jaar laten roken! Hoe kwamen ze er bij, die priesterleraars van 50 jaar geleden!
De tijden zijn veranderd.
Toen was roken nog gemeengoed.
Iedereen deed het. Bij de mannen toch. “Hij is geen man die niet roken kan” was toen de leidraad.
Maar op “den buiten” werden rokende vrouwen toen meestal nog met een erg scheef oog bekeken.
En het woord longkanker was nog nergens te horen.
Een treffende illustratie van hoe er toen tegen roken en tabaksgebruik werd aangekeken is te zien en te horen op het filmpje hieronder, daterend van 1958.
Een veel uitgebreidere versie met een lofzang op de Nederlandse tabaksindustrie, is te vinden op de onvolprezen Geschiedenissite van de VPRO.
Ik raad u aan om ook dat tijdsdocument eens te bekijken.
Maar dan moet je wel even tijd maken want het duurt maar liefst 23 minuten.
Daar moet je dus rustig bij gaan zitten.
Met een lekker bakkie koffie en… liefst zonder sigaret of sigarillootje.
Je kent zonder twijfel wel die poppetjes die zich altijd van zelf oprichten als je ze neer legt.
Mijn moederke had zout- en pepervaatjes die ook altijd recht kwamen als je ze probeerde om te duwen. Ik kon daar uren mee spelen.
Oktober staat voor de deur en dan wordt het stilaan tijd voor het jaarlijks Nobelfestival.
Zoals ik al in mijn blogbericht van 17 augustus aangaf zijn de Ig-Nobelprijzen de eersten in het rijtje.
Je weet nog wel: die prijzen waarmee men eerst moet lachen, maar die nadien toch aan het denken zetten.
Het zal wel weer een ludiek gebeuren worden op 1 en 3 oktober daar in het Sanders Theater van de prestigieuze Harvard University in Cambridge, Massachusetts.
Merkwaardig positief toch dat deze tempel van kennis en kunde zijn podia beschikbaar stelt voor deze “minder ernstige” vertoning.
Om jullie een idee te geven van hoe het er op zo’n prijsuitreiking aan toe gaat, moet je maar even op volgend beeld klikken. Je moet er wel de overbodige inleiding bij nemen.
De lachebekken eerst dus en dan pas volgen de serieuze kleppers.
De voorziene timing voor die tweede soort is de volgende:
Mia is al jarenlang “inlezer” voor “Licht en Liefde”, de organisatie die de belangen van blinde en slechtziende medemensen behartigt.
Om de 14 dagen trekt ze naar studio RS-Geluidstechniek te Tongeren om een aantal bladzijden van een audioboek in te lezen.
Deze audioboeken worden, in een aangepast formaat, op een CD gebrand, die dan met een speciale Daisyspeler kan beluisterd worden. Daisy is een letterwoord dat staat voor Digital Accesible Information System (Digitaal Toegankelijk Informatiesysteem).
De Daisyspeler heeft o.a. als voordeel dat je als gebruiker “bookmarks (bladwijzers)” kan plaatsen, zodat de opname niet in één keer moet beluisterd worden. Ook de bediening is aangepast voor slechtziende en blinde mensen.
Zó kunnen die mensen genieten van een uitgebreide bibliotheek aan werken, zowel fictie als niet-fictie.
Volgend filmpje geeft nog meer informatie over het Daisy-project.
Gisteren heb ik op internet nog een ander zeer interessant hulpmiddel van blinde en slechtziende mensen ontdekt: de Penfriend.
Over robots hoor en zie je maar zo nu en dan eens iets.
Nochtans gaat de “evolutie” ook daar gestaag verder.
En de snelheid waarmee deze machines ingewikkelde handelingen kunnen uitvoeren en controleren is enorm toegenomen.
Op YouTube vond ik recent een filmpje dat de handigheid (letterlijk) van zo’n machientje treffend illustreert: veel straffer dan wat de meeste mensenhanden kunnen!
Kijk maar eens:
Gisteren had ik het over de rivaliteit tussen de partners in onze dubbel uitgevoerde zintuigen. En eigenlijk ging het om de hulpeloosheid van onze hersenen bij het verwerken van twee totaal verschillende signalen, elk apart afkomstig van een zintuigpartner van eenzelfde soort (ogen, oren, neusgaten).
Vandaag serveer ik jullie nog een staaltje van de beperktheid van onze grijze materie. Dit keer gaat het over ons onvermogen om een vaste richting aan te houden als er geen oriëntatiemiddelen voorhanden zijn. Als de zon of de maan niet van de partij is en je bevindt je in een desolate omgeving zonder herkenningspunten, dan kan je bij het stappen geen vaste richting aanhouden. Dan begin je onwillekeurig in rondjes te lopen.
Mijn bron is weer Current Biology. In het laatste online-nummer is een studie verschenen van een groep onder leiding van Jan Souman, een onderzoeker van het Max Planck Instituut voor Biologische Cybernetica in Tübingen. Die groep heeft proefpersonen laten rondlopen in een uitgestrekt bosgebied in Duitsland en in de Sahara. De proefpersonen konden in hun beweging gevolgd worden via GPS. Zo’n beetje zoals de ree van de bospoeper in “Van vlees en bloed”... Of ben je dat al vergeten?
De gevolgen waren duidelijk. Als de zon weg was (‘s nachts of bij sterke bewolking) konden de proefpersonen geen rechte weg blijven volgen. Ze maakten steeds cirkels, terwijl ze er zelf van overtuigd waren dat ze rechtdoor liepen. Als de zon van de partij was, was rechtdoor lopen een fluitje van een cent. Een echte verklaring waarom het in de zon zo goed lukt heeft men niet. Bij urenlange wandelingen kan de zon immers over meerdere tientallen graden verschuiven. Souman denkt dat mensen dan o.a. hun schaduw als oriëntatiemiddel gebruiken.
Wanneer men de proefpersonen blinddoekte en ze over een uitgestrekte vlakte liet lopen, draaiden ze ook rondjes. Soms zelfs rondjes van minder dan 20 meter diameter. En de afbuiging van de rechte lijn was volkomen willekeuring: soms naar rechts, soms naar links. Dit laatste ontkracht de stelling dat mensen bij het wandelen de neiging de hebben een favoriete “beenkant” te kiezen, waardoor ze eerder naar die kant afdraaien dan naar de andere. Souman denkt dat het geheel van indrukken (hij noemt het “sensory noise”) die op een bepaald moment bij de wandelaar binnenkomen (geluiden in de verte b.v., wind, hobbelige of minder hobbelige ondergrond,…) de beslissing om naar links of naar rechts af te wijken bepaalt.
Souman wil dit nu verder onderzoeken met een zogenaamde “omnidirectional treadmill”. Dit is een soort loopband zoals je die wel kent van de fitnesscentra (of misschien zelfs van thuis!). Maar dan wel eentje dat bewegingen in alle richtingen toelaat. Als je daarbij de proefpersoon via een speciale bril naar virtuele omgevingsbeelden laat kijken, kan je hun wandelgedrag in een labo-omgeving direct en grondig bestuderen en ook de sensory noise variëren. Het filmpje hieronder maakt dit duidelijk hoe zo'n treadmill werkt en hoe de speciale projectiebril eruit ziet.
Wat er ook van zij, wie zegt dat hij over een onfeilbaar richtingsgevoel beschikt, zou toch misschien best een toontje lager zingen.
Misschien weten jullie wel dat er jaarlijks, naast de echte ernstige Nobelprijzen, ook Ig-Nobelprijzen worden uitgereikt. De Ig-Nobelprijzen lauweren wetenschappers die een ludieke ontdekking hebben gedaan of die voor een ludiek verschijnseleen een goede verklaring kunnen geven. En de Ig-prijzen steken de echte Nobelprijzen de loef af, want ze worden een week eerder uitgereikt.
Ig staat voor ignobel Lees dit maar als een woordgrapje: “Ig Nobel”. Onwaardig dus. Dit is een knipoog naar sommige “serieuze geleerden” die dit “randonderzoek” wellicht ongepast vinden voor een wetenschapper . Maar eigenlijk is het werk dat met zo’n Ig-Nobelprijs wordt beloond evengoed echte wetenschap. Want hoewel men er eerst moet mee lachen, zet het daarna toch aan het denken. De lijst met de winnaars van de Ig-Nobelprijzen kan je o.a. vinden op de site het tijdschrift Improbable Research dat het initiatief met overtuiging steunt.
Sinds de eerste uitreiking in 1995 zijn al de gekste dingen beloond. Een voorbeeld misschien dat je meteen zelf kan uittesten. Als je een spaghettistokje langzaam breekt, dan krijg je meestal geen 2 stukjes, maar 3 of 4!
De aanleiding waarom ik het hier vandaag over die Ig-prijzen heb, is het interview dat ik gisterenvoormiddag zag in het onvolprezen VPRO-programma “Boeken”. Presentator Wim Brands interviewde er bioloog Kees Moeliker over zijn boek “De eendenman”
Moeliker is conservator van het Natuurhistorisch Museum te Rotterdam. Hij beschrijft in zijn boek allerlei rare verschijnselen en gedragingen in de dierenwereld, vooral bij vogels. Kees Moeliker heeft zelf in 2003 de Ig-Nobelprijs gewonnen voor zijn beschrijving van het gedrag van homoseksuele necrofilie bij de wilde eend… Dat Moeliker zelf ook een beetje een rare vogel is, blijkt uit zijn, overigens zeer lezenswaardige, blog.
Uit het interview op de VPRO heb ik geleerd dat niets menselijks de dierenwereld vreemd is. En omgekeerd. De moeite waard om dat boek eens grondig te gaan lezen. Mijn exemplaar is al besteld.
Ik heb in maart en april meerdere blogberichtjes gewijd aan Kepler. Niet aan de astronoom die ons met zijn fameuze wetten inzicht gegeven heeft in de bewegingen van de planeten. Wel aan het spectaculaire NASA-project dat de naam van de Duitse sterrenkundige meekreeg. Met dat project gaat NASA op zoek gaat naar aardachtige planeten rond sterren. Ze doen met de Kepler-satelliet waarnemingen in een vierkant gebied van onze Melkweg dat, gezien vanuit de positie van de satelliet, iets meer dan 100 graden breed is. Dat gebied ligt tussen de sterrenbeelden Zwaan (Cygnus) en Lier (Lyra).
Hieronder zie je dat gebied van de sterrenhemel wat meer in detail. De blauwe diagonale band is onze Melkweg, die dwars door het sterrenbeeld Cygnus (Zwaan) heen loopt.
Ik ga hier het hele Kepler-opzet niet opnieuw uit de doeken doen. Zoek daarvoor maar eens in mijn blog met “Zoeken in mijn blog”. Dat Google-zoekmachientje vind je ergens aan de rechtse kant van deze pagina.
Voor wat volgt is het belangrijkste dat je weet dat men geschikte planeten probeert te vinden door het detecteren van het voorbijtrekken van zo’n planeet vóór zijn ster . Dat voorbijtrekken noemt men “een transitie”. Bij zo’n transitie wordt het licht van de ster een minuscuul klein beetje gedempt. Ik geef een voorbeeld van hoe klein die demping wel is. Als b.v. de planeet Jupiter voor onze zon passeert, wordt het zonlicht met 1% gedempt. Van waar komt die 1%? De straal van Jupiter is afgerond 70.000 km. De straal van de zon is afgerond 700.000 km. Dus 10 maal meer. Je zal nog wel weten dat de oppervlakte van een cirkel = π.r2 Een kleine rekensom leert ons dan dat de oppervlakte van de zonneschijf 100 (=102) maal groter is dan de oppervlakte van Jupiter. Jupiter bedekt dus 1/100 of 1% van de oppervlakte van de zon. De sterkte van het zonlicht zal dan met 1% dalen. Simpel niet?
Het zijn dus dergelijke kleine dipjes die men wil meten. Maar hou er dan toch rekening mee dat het hier niet om waarnemingen binnen ons eigen zonnestelsel gaat. Ze gaan hier dipjes meten op circa 1000 lichtjaren van de aarde af! Maar voor de super-gevoelige fotometers en de elektronica aan boord van de Kepler-satelliet is dat waarneembaar. Dat hoopt men toch.
En die hoop is niet ijdel gebleken. Een paar dagen geleden (6 augustus) liet NASA weten dat Kepler, in een testfase, een transitie heeft kunnen meten. Het gaat over de passage van de planeetHAT-P-7b. Die planeet draait rond een ster die bekend staat als HAT-P-7. Rare namen zijn dat misschien, maar er zit een betekenis achter. HAT staat voor “Hungarian-made Automated Telescope” omwille van de Hongaarse wetenschappers die aan de basis lagen van het netwerk van optische telescopen dat planeten rond andere sterren waarneemt. P-7b is een code die de volgorde van ontdekking van de planeet door dat netwerk aangeeft. HAT-P-7b is de 7deplaneet in de rij van de 13 tot nu toe waargenomen planeten. HAT-P-7 zelf is de ster waarrond HAT-P-7b draait. Voor astronomen is HAT-P-7 dus een bekende ster die zich op ongeveer 320 parsec van de aarde bevindt. De parsec is een astronomische lengtemaat. Iets voor enorm grote afstanden dus. 1 parsec komt overeen met 3,26 lichtjaar. HAT-P-7 bevindt zich dus op ongeveer 1043 lichtjaar. Dit is de “normale afstand” voor Keplers waarnemingsgebied.
En dit zag Kepler gebeuren, toen hij HAT-P-7 en HAT-P-7b gedurende 10 dagen observeerde:
De onderste curve is een uitvergroting van de bovenste. Links zie je zeer duidelijk de “grote” dip in lichtsterkte van de ster HAT-P-7 als de planeet voorbijkomt. De diepte van die dip heeft natuurlijk te maken met de oppervlakte van de planeetschijf t.o.v. de oppervlakte van de HAT-P-7. Denk aan ons voorbeeld met Jupiter hierboven. Maar wat is dat raar klein dipje rechts dan, dat pas bij de uitvergroting goed duidelijk wordt? Dat dipje doet zich voor als de planeet achter de ster verdwijnt! Elke planeet weerkaatst immers een deel licht van zijn ster. Zo zien we b.v. Venus aan de hemel staan omdat Venus het zonlicht weerkaatst, alhoewel Venus zelf geen licht uitstraalt. Idem met onze maan (misschien is die intussen al als planeet erkend?). Naargelang van de positie van de maan t.o.v. de zon en de aarde, weerkaatst ze meer of minder zonlicht: nieuwe maan, eerste kwartier, laatste kwartier, volle maan. Ook zo voor HAT-P-7b. Zolang die nog niet achter zijn ster zit, weerkaatst hij ook een deel van het sterlicht. Maar van zodra hij achter de ster verdwijnt, valt het weerkaatste licht weg en dus… klein dipje. Is dat niet mooi? Nog mooier is dat NASA daar een prachtige animatie van gemaakt heeft, zodat je zowel de grote dip links als zijn klein broertje rechts nog beter kan begrijpen.
Kepler is er dus klaar voor. Het is nu nog wachten of uit de waargenomen transities ook een planeet zal te voorschijn komen die aardachtige karakteristieken heeft. De satelliet krijgt daar nog minimum 3 jaar zoektijd voor. En moest dat ooit een positief resultaat opleveren, dan zijn we vertrokken: “Beam us up Scotty!”
We hebben thuis, in de keuken, een aquarium met 1 goudvis erin. Dat is nog een overblijfsel van de tijd toen ons Leen nog aan haar regentaatsstudies bezig was. Nu studeer je niet meer voor regent, maar voor bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs. ‘t Klinkt chiquer maar ‘t is precies hetzelfde. Leen had toen voor een proefles biologie een vis nodig. Toen ze het huis uit ging, heeft ze het beestje achtergelaten. We (= Mia) zijn er met veel liefde blijven voor zorgen. Niet dat hij zoveel last berokkent. Om de 14 dagen à 3 weken het water eens verversen. En dagelijks een beetje visseneten.
”Hij kent mij” zegt Mia. Als ze kast opendoet waar het doosje vismeel staat, komt hij inderdaad direct naar de oppervlakte. Een soort geconditioneerde reflex dus. Zoals de hond van Pavlov. Je weet wel, die Russische fysioloog uit het begin vorige eeuw die zijn hond trainde. Telkens als hij hem een stukje vlees te eten gaf, liet hij een belletje rinkelen. En ja hoor, na enige tijd begon de hond een koppeling te maken tussen het belletje en het eten: hij begon al te kwijlen bij het horen van het belletje alleen. Ons visje kwijlt dus al als hij Mia het kasdeurtje hoort opendoen.
Ach ons leven zit vol geconditioneerde reflexen. Ik durf wedden dat ge tegenwoordig al begint te denken dat er weer gevangenen ontsnapt zijn als je het TV-nieuws opzet. En in mijn eigen (ex)habitat, het onderwijs, kennen ze er ook wat van. Daar zijn het super-adepten van de hond van Pavlov: als de bel gaat, beginnen ze onmiddellijk te zeveren. En ze worden er nog voor betaald ook…
Maar wat ons geconditioneerd goudvisje betreft. Dat beestje heeft alles bijeen toch maar een hondenleven vind ik. Al jaren aan één stuk rondzwemmen in een plasje water van nog geen anderhalve emmer (± 15 liter) groot. Geen broertjes of zusjes of vriendjes of vriendinnetjes in de buurt. Hoe hou je zo iets uit? En waartoe dient dat? Dan zijn zijn/haar (?) neefjes en nichtjes in het Churaumi Aquarium in Okinawa een stuk beter af. Zij kunnen paraderen in liefst 7.500.000 liter water. Ze zwemmen daar dan ook rond in de Kuroshio Sea, het tweede grootste aquarium ter wereld. Bekijk dat hieronder maar eens. Maar doe dat dan in volledige-scherm-weergave om er goed te kunnen van genieten. Klik daarvoor eerst op het kadertje rechtsonder van het beeld en dan pas op de startknop in het midden van het scherm.
Dat is wat anders dan het bokaaltje van ons visje. Ik besef nu plots dat ons zwemmerke niet eens een naam heeft. Maar toch, ik zou hem voor geld ter wereld willen missen.
De mooiste jaren in mijn onderwijswerk heb ik in het Sint-Janscollege te Meldert beleefd. In het juvenaat (paterskweekschool) van de Aalmoezeniers van de Arbeid. Een prachtige omgeving, goede leerlingen, fantastische collega's, vriendelijke mensen in het dorp.
Vic, één van de collega's daar, had een paar getemde kauwkes. Familie van de raven, de kraaien en de roeken.
Vic’s kauwkes volgden hem overal op de voet. Zelfs vanaf zijn huis in Tienen tot op de school in Meldert. Toch zo’n 7 km afstand. Slimme vogels. En dat roeken ook hun vogelverstand kunnen gebruiken is te zien in volgend filmpje. Om aan het lekkere wormpje te kunnen geraken dat op het water drijft in een diep glas, maken ze erg handig gebruik van de middelen die voorhanden zijn. En ze hebben hun fysicales goed geleerd in de roekenschool: een voorwerp ondergedompeld in een vloeistof, verplaatst evenveel vloeistof als zijn eigen volume. Archimedes zal blij zijn. Prachtig!
