Blauwe maan

Gisteren was het volle maan.
Niets bijzonders zal je zeggen, dat gebeurt alle maanden. Juist. Maar deze maand zal uitzonderlijk twee volle manen kennen.
Op 16 december is het nieuwe maan en op 31 december laat onze aardwachter haar zichtbaar oppervlak voor de tweede keer in december in volle glorie zien.
Twee volle manen in één maand is een zeldzaamheid die maar om de twee à drie jaar voorkomt.


Men spreekt dan van een “blauwe maan”.
Alhoewel die benaming pas dateert van 1946 en een gevolg is van een verkeerde interpretatie van oude almanakken.
Een correcte interpretatie definieert een blauwe maan als de derde volle maan in een seizoen waarin er vier volle manen zijn.
Maar tegenwoordig behoudt men toch de benaming blauwe maan voor een tweede volle maan in eenzelfde maand.

Waarom zo’n blauwe maan voorkomt heeft te maken met de omlooptijd van de maan om de aarde.
Die bedraagt 29,53 dagen, zodat de maan elk jaar ongeveer 11 dagen voorloopt op het maandritme van de aarde.
Immers: 29,53 dagen  x 12 = 354,36 dagen.
En dus: 365 – 354,36 = 10,64 dagen verschil.
Dat verschil stapelt zich op, zodat er gemiddeld om de
29,54 :10,64 = 2,77 jaar eens 13 volle manen in eenzelfde jaar voorkomen en er dus een maand met twee volle manen is.

Een blauwe maan is dus een redelijk zeldzaam verschijnsel.
Vooral in Amerika is “blue moon” dan ook ook synoniem voor “weinig voorkomend”. Iets wat maar “once in a blue moon” voorvalt.
Maar “Blue Moon” is ook de titel van één van de grootste evergreens uit de popmuziek.
Sinds het lied in 1934 door Richard Rodgers en Lorenz Hart werd gecomponeerd, is het door talloze, vooral Amerikaanse, zangers en zangeressen vertolkt in allerlei ritmes en bewerkingen: Louis Armstrong, Tony Bennett, Bob Dylan, Frank Sinatra, The Supremes…
Maar ook van onze Helmut Lotti kan je het horen op zijn in 2006 opgenomen CD “The Crooners”.
Het verhaal in dit lied sluit helemaal aan bij de betekenis van de titel. Het gaat over het vinden van de ware liefde. En volgens het lied is dat een zeldzame gelukstreffer, zodat dat dit enkel “once in a blue moon” kan gebeuren. Maar “blue” krijgt in het lied ook de betekenis mee van melancholie. Een stemming die bij de zanger(es) overheerst tot hij/zij de ware liefde gevonden heeft.

Ik laat het op jullie los gezongen door Ella Fitzgerald .
Met haar mooie stem kan ze als geen ander met dit lied de juiste blues-snaar beroeren.
Luister daar maar eens naar.
Nu of vanavond, maar zeker ook op 31 december.
Oudjaar in het schijnsel van de blauwe maan.
Dat kan je nooit vergeten.

 

The elements

Als stilaan bejaard chemist kon ik het toch niet laten om bij het begin van een nieuwe blogweek, jullie een nieuwe versie te presenteren van “het elementenlied”.
“They Might Be Giants” zijn de makers van dit “moderne” lied over de voornaamste atoomsoorten.
Die gasten hebben een reputatie in het maken van wetenschappelijk geïnspireerde liedjes. Je moet maar eens rondneuzen op hun site.
Hun nieuw chemielied heeft wel een leuk deuntje.
En mocht ik nu nog voor de klas staan, dan zou ik er zeker gebruik van maken.



Maar oude liefde roest niet.
En dus zweer ik nog altijd bij de elementensong van mijn oude gabber Tom Lehrer.
Ik weet het, ik heb hem hier al eens ten tonele gevoerd.
Vandaag krijgen jullie een andere filmversie. De beeldkwaliteit is evenwel een stuk minder dan die van de versie die ik jullie op 16 juli liet zien en horen.
Maar in elk geval kunnen kunnen jullie Toms lied van 50 jaar geleden (1959) eens vergelijken met dat van “de moderne jeugd”.



Akkoord dat good old Tom toch nog altijd veel charmanter klinkt?
En vollediger is hij ook.
Je moet zijn tekst hieronder maar eens controleren.
Als je wat tijd en goesting hebt natuurlijk.
En… eens meezingen!

There's antimony, arsenic, aluminum, selenium,
And hydrogen and oxygen and nitrogen and rhenium
And nickel, neodymium, neptunium, germanium,
And iron, americium, ruthenium, uranium,
Europium, zirconium, lutetium, vanadium
And lanthanum and osmium and astatine and radium
And gold, protactinium and indium and gallium
And iodine and thorium and thulium and thallium.
There's yttrium, ytterbium, actinium, rubidium
And boron, gadolinium, niobium, iridium
And strontium and silicon and silver and samarium,
And bismuth, bromine, lithium, beryllium and barium.
There's holmium and helium and hafnium and erbium
And phosphorous and francium and fluorine and terbium
And manganese and mercury, molybdenum, magnesium,
Dysprosium and scandium and cerium and caesium
And lead, praseodymium, and platinum, plutonium,
Palladium, promethium, potassium, polonium, and
Tantalum, technetium, titanium, tellurium,
And cadmium and calcium and chromium and curium.
There's sulfur, californium and fermium, berkelium
And also mendelevium, einsteinium and nobelium
And argon, krypton, neon, radon, xenon, zinc and rhodium
And chlorine, carbon, cobalt, copper,
Tungsten, tin and sodium.
These are the only ones of which the news has come to Harvard,
And there may be many others but they haven't been discovered.