Er is weer nieuws van het muggenfront!

Nog niet zo lang geleden had ik het hier over het bestrijden van de muggenplaag.
Welnu er is weer nieuws van het front.
Door wat muggen naar een mensenvel gelokt worden is nog niet 100% zeker. Melkzuurafscheiding door de zwetende huid, verhoogde ademhaling met meer CO₂-productie, lichaamswarmte.
Wellicht speelt het allemaal mee.

Maar Anandasankar Ray, een entomoloog van de University of California, Riverside, publiceerde onlangs een studie in Nature, waarin hij aangeeft dat hij voor het CO₂-spoor gekozen heeft.
De reden voor die keuze is een mooi verhaal.

Ray was samen met één van zijn doctoraatstudenten, Stephanie Lynn Turner, bezig aan een studie over de reactie van fruitvliegjes op CO₂.


Fruitvliegjes stoten extra CO₂ uit als ze in gevaar zijn. De andere vliegjes in de omgeving worden op die wijze gewaarschuwd.
Maar de wetenschappers ontdekten dat fruitvliegjes die zich juist aan rottend fruit tegoed gedaan hadden, niet meer reageerden op het CO₂–alarmsignaal van hun lotgenoten!
Op één of andere manier werden hun CO₂–receptoren geblokkeerd.
Het lag voor de hand dat dit gebeurde door stoffen die afkomstig waren van het rottend fruit.
Honderden stoffen die door fermenterend fruit geproduceerd worden, werden door het team onderzocht.
En de eenvoudige chemische verbindingen butanal en 1-hexanol lijken op dit moment het meest efficiënt om de CO₂–receptoren uit te schakelen.


Fruitvliegjes zijn natuurlijk geen muggen.
Maar de receptor voor CO₂ is blijkbaar universeel aanwezig bij alle insecten. Dus ook bij muggen. Bij allerlei soorten muggen. Ook bij de malariamug bijvoorbeeld.
Bijgevolg wordt een nieuw muggenafstotend middel uitgetest op basis van deze eenvoudige en goedkoop te maken stoffen.
De eerste resultaten zijn veel belovend. Het middel blijkt ook te werken in veel lagere concentraties dan wat nodig is bij DEET.
Er moet wel nog onderzocht worden hoe het middel best gebruikt wordt: aerosol, lotion, luchtcirculatiesysteem,…
Ook het risico van deze stoffen bij het inademen door de mens moet nog grondig worden nagegaan. Maar dat laatste lijkt geen groot probleem te zijn, aangezien de actieve stoffen al langer in gebruik zijn in de cosmetica.

Allez, laat ze maar verder zoeken in alle mogelijke wetenschappelijke hoeken.
Maar één ding is zeker: niets gaat boven ons muskietennet. Ons hemelbed.

Malaria in ‘t Graf en elders

Ik herinner het mij nog alsof het gisteren was.
Mijn oud-collega’s wetenschappen in het H. Graf te Bilzen (dag Piet, dag Jan) hadden begin van de jaren 80 de gewoonte om hun laatstejaars in de ASO-richtingen, een eindwerk te laten maken over een wetenschappelijk onderwerp naar keuze.
Dit was een uitvloeisel van de zogenaamde maturiteitsproef die intussen was afgevoerd.
Naast het maken van een schriftelijke neerslag, moesten de leerlingen wat ze bij elkaar geschreven hadden, ook mondeling komen verdedigen.
Als nieuwkomer in de school mocht ik toch in de jury zetelen die de eindwerken en de verdediging moest beoordelen.
De kwaliteit van die werkjes lag over het algemeen behoorlijk hoog.
Maar één werk stak er met kop en schouders bovenuit en heeft toen een diepe indruk op mij gemaakt.
Eén van de meisjes had namelijk een verhandeling gemaakt over malaria. Geen verzameling fotokopies, snel van internet geplukt. Want dat kon toen nog niet.
Neen, ze had een echt grondige en goed gedocumenteerde studie geschreven over de ziekte. Een licentiaatsverhandeling (mastersverhandeling) waardig. Ik overdrijf niet. Dit was echt klasse.
Niet te verwonderen dat die juffrouw nadien op haar één been door het universitair onderwijs gevlogen is. Ze werkt nu, in opvolging van haar vader, als een gewaardeerd arts in de omgeving van Bilzen

Dit verhaal, die herinnering aan meer dan 25 jaar geleden, spookte mij onmiddellijk door het hoofd toen ik gisteren in de Scientific American iets over malaria las.
Malaria blijft nog altijd een moordende ziekte, waaraan jaarlijks meer dan een miljoen mensen sterven. Vooral in de ontwikkelingslanden natuurlijk. Met Afrika aan de top.
Het blijft daardoor één van de meest verwoestende ziektes.
Ik heb indertijd wel van onze oud-leerlinge gehoord dat malaria overgebracht wordt door de malariamug. Hoe die mug door een beet een parasiet in het bloed van het slachtoffer brengt. En welke levenscyclus die parasiet dan in het geïnfecteerde menselijk lichaam doorloopt.

Klik op het beeld voor een grotere weergave.

Maar wat men toen nog niet wist: hoe kwam malaria ooit bij de mens terecht?
M.a.w. van waar kwamen de eerste parasieten die naar de mens overgebracht werden.
Zeer recent is daar meer klaarheid in gebracht.
Op 3 augustus jl. werd in de Proceedings of the National Academy of Sciences een studie gepubliceerd die, op basis van genetisch onderzoek, aantoont dat de malariaparasieten naar de mens zijn overgebracht vanuit de chimpansee.


Volgens Nathan Wolfe en Stephen Rich, co-auteurs van het artikel,
is de overdracht zo’n 10.000 jaar geleden gebeurd.
Dus: een malariamug zoog toen bloed bij een besmette chimpansee en nadien ging ze bloed zuigen bij een mens. Daardoor besmette ze die mens met de parasiet en was de menselijke infectieketen gestart.
Volgens de studie werd de mens toen geïnfecteerd met een variant van de parasiet die in de mens malaria veroorzaakt.
Uit die variant (Plasmodium reichenowi), die nog altijd bij de chimpansee voorkomt maar hem nauwelijks ziek maakt, is dan de voor de mens schadelijke parasiet geëvolueerd (Plasmodium falciparum).

Dat de chimpansee aan de bron ligt van menselijke malaria, is hot news in wetenschapsland.
Alle wetenschappelijke tijdschriften hebben het op hun voorpagina:
Science, Nature, National Geographic enz.
En ook Mijmeringen natuurlijk.
Het is dan ook geen kleinigheid, gezien de grote verspreiding van de ziekte en het grote aantal slachtoffers ieder jaar.
Nu men weet dat de malariavariant die in de chimpansee huist, als het ware de stamvader is van de menselijke malariaparasiet, denkt men aan een vaccin op basis van die chimpansee-parasiet.
Zo’n beetje zoals de het koepokvaccin waarmee we in onze jeugd werden ingeënt, ons beschermt tegen de pokken.
Er is dus veel hoop dat de malariaplaag nu efficiënt zal kunnen aangepakt worden.

Je ziet dus maar. Die lieve kleine chimpkes. Het venijn zat in hun staartje. En elders.

Over muggen- en andere insectenbeten

Mia is erg op haar hoede voor insectenbeten. Ze reageert er ook zeer hevig op. Erge jeuk, ontsteking en opzwelling.
In deze warm- vochtige zomerdagen is ze dan ook erg op haar hoede.
Vooral de slaapkamer wordt grondig aangepakt.

Tot voor enige tijd gebruikten we van die tabletten die je op een porseleinen steentje in een stopcontact moet opwarmen.
Daarbij komen dampen van pyrethroïden vrij. Die dampen zouden de muggen moeten afstoten en ook doden, omdat ze verlammend werken op het zenuwstelsel van insecten.
Pyrethroïden zijn synthetische varianten van pyrethrine.
Pyrethrine zelf is een natuurlijk insecticide, afkomstig van een chrysantensoort. Het wordt in de biologische landbouw gebruikt.


Kleine opmerking voor degenen die nog altijd denken dat natuurlijke producten en synthetische producten totaal anders zijn. Dat gedacht gaat daarbij meestal in de zin van: het één is “natuur” en dus goed, het ander is “chemie” en deugt dus niet.
Welnu, je ziet hierboven hoe sterk gelijkend de chemische structuur van beide verbindingen is.
Ik heb het kleine verschil met de rode ovalen aangeduid.

Toch heeft het synthetisch middel een langere en effectievere werking dan het natuurlijk product.
Maar de irriterende werking op de ogen, en de signalen dat er ook negatieve effecten op het menselijk zenuwstelsel zouden zijn, zorgt ervoor dat de pyrethroïden niet zoveel meer gebruikt worden. In Nederland zijn ze zelfs verboden.
Ook Mia laat ze meer en meer aan de kant.
En de andere uitvoeringen, die in plaats van pyrethroïden natuurlijke citronellageuren verspreiden zijn weinig effectief. Dat weten we bij ondervinding.

Wat Mia (en ook ik) wel nog gebruikt zijn Autan-sticks.


Die sticks bevatten DEET (N,N-diethyl-3-methylbenzamide).


DEET is tot op dit moment het beste insecten-afstotende-middel dat te verkrijgen is.
DEET zou werken door het maskeren van de geur van melkzuur.
Melkzuur is een bestanddeel van menselijk zweet. Muggen rieken dat melkzuur en zo weten ze waar ze ergens een lekker plasje bloed kunnen gaan zuigen. Tenzij DEET hen fopt.
DEET werkt dus wel goed, maar zelf goed rieken is wat anders.
Het is dan ook geen interessant goedje om je huid mee vol te “rollen”.
Daarenboven, smeer je het best niet op je handen en rond je mond, tenzij je handen en aangezicht grondig wast vóór je gaat eten. DEET blijkt immers giftig te zijn als je het via de mond opneemt.

Chemici zijn dan ook druk op zoek naar veiliger alternatieven.
Producten op basis van 2-undecanon, een tomatenextract, lijken veelbelovend. Maar die producten zijn, bij mijn weten, nog niet verkrijgbaar.



Ja muggen verdrijven is niet zo simpel.
Maar sedert een paar dagen hebben we een nieuw middel ingeschakeld.
We hebben een muskietennet boven ons bed geïnstalleerd.
En dat net is ook nog eens met DEET geïmpregneerd.


Zoiets zoals op de foto hierboven.
Hola, denk niet dat dit onze slaapkamer is!
Ik ga hier op mijn blog niet uit het bed klappen, wat dacht je!
Maar ik zou toch eens willen weten welke mug ons nu nog zou kunnen (durven) steken.
En… na 31 jaar samenslapen, liggen we nu echt zalig in een heerlijk hemelbed.
Dank je wel lieve kleine mugjes…