De blauwe marbel

Onze aarde is een fantastisch juweeltje in het heelal.
Het zou best kunnen dat er meerdere van deze briljanten bestaan. Maar laat ons even blijven stilstaan bij onze eigen wonderlijke planeet.
Nog niet zolang geleden zagen astronauten onze aardbol voor het eerst vanuit de ruimte.
Dit leverde in 1972 de prachtige foto “The blue marble” op, gemaakt door de bemanning van Apollo 17, de laatste bemande maanreis.

Het Planetary Collective heeft een paar dagen geleden Overview uitgebracht, een prachtige documentaire, waarin ze de ervaringen bijeen gebracht hebben van een aantal astronauten toen ze onze blauwe marbel vanuit de ruimte konden bewonderen.
Bekijk die beelden in groot formaat en in de hoogste resolutie.
Ik verzeker je: je zondag kan niet meer stuk!

OVERVIEW from Planetary Collective on Vimeo.

Mars de grijze planeet

Wellicht herinneren jullie zich nog hoe de planeet Mars ooit die naam kreeg: hij werd zo genoemd naar de Romeinse god van de oorlog.
Omdat hij rood zag, zoals het mensenbloed dat in oorlogstijd “bij beken vloeit” (zoals een oud gedicht ons leert).
Maar nu het marsrobotje Curiosity, gaten in de Marsbodem heeft geboord, moeten we die roodheid van Mars toch relativeren.
Want uit het boorgat kwam fijngemalen Marsgesteente naar boven, met een… grijsblauwe kleur!

De rood-oranje kleur aan het oppervlak wijst op oxidatie van ijzerhoudende gesteenten. Net zoals bij ons roestend ijzer een oranje, bruin, rood laagje krijgt.
Het grijs uit het boorgat wijst er dus op dat het oxidatieproces dat ooit op Mars heeft plaatsgevonden, tot de oppervlakte beperkt gebleven is en niet diep is doorgedrongen.
En daar zijn de wetenschappers blij mee.
Want oxidatie vernietigt organische verbindingen, die zouden kunnen getuigen van eventuele levensvormen op de planeet.

Het rood van Mars is dus maar een “teint de peau rouge”.
In de grond is Mars een grijze muis.

De Mona Lisa naar de maan

Radiogolven behoren tot de langgolvige soort elektromagnetische straling.
Zichtbaar licht heeft golven met een lengte die veel korter zijn.
In onderstaand schemaatje zie je hoe de verhouding ligt: de golflengte van radiogolven varieert van millimeters tot duizenden meters, terwijl de golflengte van zichtbaar licht minder dan een miljoenste van een meter bedraagt:

In het bovenstaand schema zie je ook dat radiogolven een interessante eigenschap vertonen: mits een goede golflengtekeuze, kunnen ze doorheen onze aardse atmosfeer dringen.
Er bestaat een behoorlijk breed radiovenster waarmee we radiogolven het heelal kunnen insturen. De andere elektromagnetische golven kunnen dat veel minder omdat ze geabsorbeerd of weerkaatst worden door de atmosfeerlagen.
Het lag dus voor de hand om radiogolven te gaan gebruiken voor communicatie met ruimtetuigen en satellieten die zich boven onze aardatmosfeer bevonden en bevinden.
Om met radiogolven boodschappen mee te sturen kan je in principe twee methodes gebruiken.
Je kan je boodschap meesturen met de radiogolf door de sterkte (= de amplitude) van die golf te laten variëren: dit is amplitude-modulatie (AM).
Of je kan het aantal radiogolven dat je per seconde de ether instuurt (= de frequentie) gebruiken om je boodschap met de radiogolf te coderen: dit is frequentie-modulatie (FM)

Maar het golflengte-overzicht bovenaan dit berichtje toont ook dat de kortste golven van het zichtbaar licht een optisch venster op het heelal bieden.

Voorwaarde om dat venster te gebruiken is dat we over een voldoende krachtige en te moduleren (om je boodschap te kunnen meesturen) lichtstraal beschikken.
En aan die voorwaarde is tegenwoordig te voldoen door gebruik te maken van sterk laserlicht.
Lasercommunicatie vindt dan ook in de ruimtevaart meer en meer toepassing.
Door de veel kleinere golflengte van het zichtbaar licht kan je met dat laserlicht per seconde veel meer informatie overbrengen dan met radiogolven: de transmissiesnelheid is 10 tot 100 keer hoger.
NASA heeft daarom in 2011 de Laser Communicatie Relay Demonstration (LCRD) missie opgestart.

En zeer recent hebben ze een fantastisch staaltje laten zien van wat met lasercommunicatie nu al mogelijk is.
Ze hebben met gemoduleerd laserlicht een foto van de Mona Lisa naar de maan gestuurd!
Niet helemaal naar de maan eigenlijk, maar naar de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), een satelliet die op dit ogenblik rond de maan cirkelt en die een laser-ontvanger aan boord heeft.
De LRO kon uit de ontvangen lasersignalen een mooie reproductie van Da Vinci’s meesterwerk reconstrueren en terugsturen naar de aarde!

Er was al geen twijfel meer: de mysterieuze glimlach van die Italiaanse schone was al de allerhoogste kunst.
Maar nu is dat ook letterlijk te nemen…

Goodbye Neil

1969.
Ik heb je op die 21ste juli ‘s nachts, op de kleine zwart-wit-TV van ma en pa, die kleine grote stap zien zetten. Nu heb je de allergrootste stap gezet.
Goodbye Neil, rust in vrede.

40 jaar na Neil: hoe Curiosity op Mars geland is

Adam Steltzner, Lead Engineer for Entry Descent and Landing bij NASA's Jet Propulsion Laboratory, vertelt ons in onderstaand filmpje hoe Curiosity op 6 augustus jl. op onze nabuurplaneet geland is.

Na ongeveer 1 minuut zie je rechts naast de computersimulatie, echte camerabeelden, opgenomen door de Mars Descend Imager (MARDI), een camera die op de Marsrobot gemonteerd is.
Bijna alsof het in onze achtertuin gebeurde en niet op 248 miljoen kilometer van ons af!

Kijk in het hart van de ruimtevaart met street view

NASA’s Kennedy Space Center is begin deze maand 50 jaar geworden.
Bij die gelegenheid heeft Google een bijzondere street view beschikbaar gesteld met meer dan 6000 beelden van dit ruimtevaartcentrum waar ooit de legendarische Apollo-vluchten en later de Space Shuttles vertrokken.

Voor velen van ons biedt dat de kans om een indringend kijkje te nemen op de plaatsen waar ruimtevaartgeschiedenis geschreven is.
En geschiedenis die velen van ons zelf meebeleefd hebben.
Ik herinner me nog alsof het gisteren was, hoe ik op 21 juli 1969 ‘s nachts samen met mijn schoonbroer vóór ons zwart-wit-Tv'tje zat te wachten tot Neil Armstrong in vage beelden zijn “small step for men, but big step for mankind” op de maanbodem zette.

50 jaar later bekijken we hoog gedetailleerde panoramische fot'o’s van de planeet Mars die 1000 keer verder van ons verwijderd is. En we halen verwaand de schouders op…
Maar misschien helpt dit virtueel bezoekje ons beseffen welke technologische revolutie we in de voorbije halve eeuw hebben meegemaakt?

Klik op het beeld en mijmer weg bij zoveel ruimtevaartglorie:

Het nagelbijten is voorbij

Misschien hebben jullie het, net als ik, gisterenmorgen live (op jullie PC natuurlijk) meegemaakt: Curiosity staat op Mars!Hij kan nu aan zijn echte werk beginnen.

Onderstaande compilatie van NASA toont hoe men bij JPL het nagelbijten heeft doorstaan en hoe uitbundig de vreugdeuitbarsting bij al die hooggeleerde ingenieurs, fysici en technici wel was. Terecht, want ze hebben een ongelooflijk knap staaltje toegepaste wetenschappen en technologie gerealiseerd:

Klik op het beeld om de video te starten.

En per toeval was ook NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) in de buurt op het moment van de landing.
Via de MRO kregen we dan ook een ongelooflijke opname van Curiosity aan zijn valscherm tijdens de laatste fase van zijn landing:

Bron foto: NASA

Met andere woorden: snel een kiekje nemen van de collega op weg naar zijn “touchdown” en dat dan 250 miljoen km terug sturen naar die nieuwsgierige aardbewoners.
Die moeten er dan wel (250.000.000 km) / (300.000km/s) = 833 seconden = 14 minuten geduld hebben vóór ze het kunnen bekijken…
Ongelooflijk!

Hij is er bijna!

Als alles goed gaat landt hij morgen op Mars: Curisoty, de Mars Science Laboratory (MSL).
Zoals ik hier al in een paar vroegere berichtten (1,2) liet weten is Curiosity het grotere en meer gesofistikeerde broertje van de de succesrijke marsrobotjes Spirit (†) en Opportunity (nog steeds in leven en terug actief).
Het belangrijkste onderzoeksopdracht van Curiosity gedurende de geplande 23 maanden na zijn landing, is niet vaststellen of er nu nog leven is op Mars.
Met Curiositry wil men nagaan of de omstandigheden op Mars ooit geschikt geweest zijn voor de aanwezigheid van leven. M.a.w. is er ooit leven geweest op Mars?
Daarvoor zal Curiosity grote hoeveelheden grond- en rotsstalen analyseren met behulp van zijn zeer uitgebreid pakket onderzoeksapparatuur.

NASA heeft de Gale krater uitgekozen als landings- en onderzoeksgebied voor Curiosity.
De Gale krater ligt even ten zuiden van de Marsevenaar (5°24’ Z , 137°48’ O). Je ziet dat Curiosity ten noordwesten van zijn dood broertje Spirit zal opereren.
Wie Google Earth geïnstalleerd heeft kan hier een kml-bestand downloaden om met de Mars-plugin de locatie van de krater beter te bekijken.

Die keuze werd gemaakt omdat zich in dit gebied een sterk gelaagde 5km hoog gebergte (canyon) bevindt, zoals op het beeld hierboven min of meer te zien is.
Die gelaagde structuur is zonder twijfel een getuige van de geschiedenis van de planeet en biedt dus ook een kans voor het vinden van sporen van vroeger leven.

Volgend filmpje toont uitgebreid (11 min.) een simulatie van de reis van Curiosity.
Een kortere versie kan je hier bekijken.

Nu het ultieme landingsmoment nadert, wordt het nagelbijten voor de NASA-wetenschappers die bij het project betrokken zijn. Ze wachten gespannen af of de 8 maanden lange reis met het peperdure materiaal (kostprijs van het gehele project: 2,5 miljard dollar!) veilig op onze nabuurplaneet zal aankomen en aan zijn onderzoekswerk zal kunnen beginnen.
Over de laatste 7 minuten van die reis, vanaf het binnendringen van de dunne Marsatmosfeer tot de “touch down”, hebben ze een intussen erg bekend filmpje gemaakt.
Je kan het hieronder nog eens bekijken: 7 minutes of terror

En als je het verhaal van de landing live wil volgen, kan hier naar de uitzending kijken.
Maar dan moet je er relatief vroeg bij zijn: maandagmorgen 6 augustus rond 7.30u….
Vergeet je wekker niet te zetten!

Free live streaming by Ustream

360° op Mars

NASA heeft eergisteren een unieke fotomontage vrijgegeven waarmee we een beeld krijgen van een 360° breed gebied in de buurt van waar het marswagentje Opportunity zich tussen zijn sol 2811 (= 21 december 2011) en zijn sol 2947 (8 mei 2012) bevond.

Een sol is de tijd die Mars nodig heeft om rond zijn eigen as te draaien. Een marsdag dus.
Een kleine rekensom leert ons dat de periode waarin de beelden genomen werden gespreid ligt over 136 sol. En dat komt overeen met 139 aardse dagen.
Een sol is dus iets langer (afgerond 2,6%) dan een aardse dag.

Opportunity is intussen al meer dan 8 aardse jaren actief op Mars!
Het panoramisch beeld hieronder is een combinatie van 817 opnames die Opportunity in die periode maakte in de buurt van Greeley Haven, zijn overwinteringsgebied.
Omdat dit gebied van 360° in het beeld in een plat vlak werd samengedrukt, ligt het noorden van Mars op dit beeld bovenaan en het zuiden vind je aan de linkse én rechtse rand.
Als je op de foto klikt krijg je een grotere weergave:

De beelden hieronder geven meer details over de ligging van Greeley Haven op onze rode nabuurplaneet.
Greeley Haven, een gebied zo genoemd ter ere van de vorig jaar overleden ruimtevaartdeskundige Ron Greely, ligt op de rand van de Endeavour krater:

En de Endeavour krater ligt ten zuiden van de Marsevenaar:

Meer details over de missie van Opportunity vind je op de Marsexpeditie-site van NASA.
Uiteraard kan je Opportunity ook volgen op Facebook en Twitter.

Ik wil er ook nog even aan herinneren dat een derde onderzoeksrobot op weg is naar Mars: Curiosity,
Curiosity, een veel groter exemplaar dan zijn voorgangers Spirit en Opportunity, werd op 26 november 2011 gelanceerd. De landing wordt verwacht op 6 augustus 2012, binnen 27 dagen dus. Daar kom ik mettertijd zeker op terug.

En intussen kan je natuurlijk ook Curiosity's reis volgen op Facebook en Twitter. Had je iets anders verwacht?

Een mijlpaal: Voyager I duikt de interstellaire ruimte in!

Binnenkort staan wij aardbewoners voor een historisch moment: een door mensen vervaardigd toestel gaat ons zonnestelsel verlaten en de onmetelijke interstellaire ruimte induiken.
Velen zullen bij dit nieuws eventjes de schouders ophalen, maar eigenlijk is dit voor de mensheid een formidabele mijlpaal.

Bron beeld: NASA

In 1977 lanceerde NASA met een paar weken verschil Voyager I (V1) en Voyager II (V2), twee ruimtesondes die als eerste opdracht hadden om informatie over de verre planeten in ons zonnestelsel te verzamelen.
Dit werd een succesvolle missie en onze kennis over Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus is dankzij de Voyagers sterk toegenomen.
Maar 35 jaar later en respectievelijk 18 miljard km (V1) en 15 miljard km (V2) verder, snellen beide ruimtetuigen met een duizelingwekkende vaart van 17km per seconde (= 61.200 km/h) verder naar de interstellaire ruimte.
Ze zenden nog altijd radiosignalen naar de aarde, die weliswaar geen beeldinformatie meer bevatten, maar informatie over stralings- en deeltjesintensiteit.
Het is deze stralingsinformatie die er op wijst dat V1, die het verst gevorderd is, zeer dicht de grens van de interstellaire ruimte is genaderd.
Die grens wordt gevormd door de rand van de heliosfeer. Dit is het gebied rond de zon waar de zonnewind dominant is. Op de grens van die heliosfeer heerst de zogenaamde heliopause: de zonnewind en de straling afkomstig uit de verdere ruimte heffen elkaar op.
De signalen afkomstig van V1 wijzen er op dat hij zich nu in het heliopausegebied bevindt en dus “binnenkort” de interstellaire ruimte binnen vliegt.

Bron beeld: NASA

V1 heeft net als V2 een gouden plaat van 30,48cm diameter bij waarop informatie over onze aarde en zijn bewoners is aangebracht.
Niet alleen onder de vorm van de gravures die je hierboven kan zien, maar ook onder de vorm van beelden, gesproken boodschappen in allerlei talen, muziek en aardse geluiden.
Wie weet is er ooit ergens iets of iemand die er iets mee doet en ons een antwoordje stuurt?

Nu is het de beurt aan Curiosity

NASA is in de voorbije jaren erg succesvol geweest met zijn Mars-rovers Spirit en Opportunity.
De kennis van onze naaste buurplaneet is er door die robotjes spectaculair op vooruit gegaan.
Spirit heeft wel de geest gegeven, maar Opportunity is nog altijd actief.
Op zijn Marsdag 2787 (Sol 2787) is hij nog altijd naarstig aan het zoeken naar een goede schuilplaats voor de harde Marwinter die op komst is.

Maar daar laat NASA het niet bij.
Morgen (26 november 2011 rond 16u.)  wordt een nieuwe Mars-rover gelanceerd: Curiosity.
Curiosity is een Mars-rover van de tweede generatie zou je kunnen zeggen: een stuk groter dan zijn voorgangers en, wat sommigen de wenkbrauwen zal doen fronsen: Curiosity wordt aangedreven met een mini-kernreactor op basis van 10kg plutonium-238.
Plutonium-238 (Pu-238) is een radioactieve atoomsoort, wat betekent dat ze niet stabiel is en door uitzenden van alfa-deeltjes langzaam in een andere atoomsoort (Uranium-234 of U-234) wordt omgezet.
Bij dat zogenaamd radioactief verval komt warmte vrij. En het is die warmte-energie die Curiosity, via een speciale generator (RTG), omzet in bruikbare elektrische energie. 1 gram Pu-238 levert een vermogen van ongeveer 0,5 Watt.
Waarom NASA nu voor kernenergie kiest in plaats van zonne-energie? De reden zal duidelijk zijn voor iedereen die zonnepanelen op zijn dak liggen heeft: ‘s nachts werken die dingen niet… Kernreactoren hebben daar geen last van.
De grotere hoeveelheid energie die door de Pu-reactor geleverd wordt, laat ook toe om verschillende experimenten simultaan te laten verlopen.

De eerste Marskarretjes waren verkenners waarmee vooral het Marsmilieu en de Marsgeologie goed in kaart werden gebracht.
Maar door de ontdekking van water op de rode planeet stijgt de kans dat er nog leven is, of dat het er ooit geweest is.
En meteen ligt de voornaamste taak van Curiosity voor de hand: zoeken naar leven, leven nu of in leven het verleden.

Curiosity moet normaal op Mars aankomen begin augustus 2012.
Hieronder kan je een mooi animatiefilmpje zien van de lancering en de landing van Curiosity. En ook die landing is anders dan bij Spirit en Opportunity. Die stuiterden in een ballonnentros op de Marsbodem.
Curiosity landt met parachutes en remraketten.
Toch even een opmerking bij het filmpje: om de animatie wat levendig te houden plaats NASA allerlei geluiden bij de raketpulsen, de ontkoppelingen enz. Maar… in het luchtledige is er eigenlijk geen geluid!

Curiosity naar Mars

Wil je de lancering live volgen?
Kijk dan hier morgennamiddag naar NASA-TV:

En uiteraard heeft Curiosity ook zijn eigen Twitter- en Facebookkanalen.
Wat dacht je wel…

Zwarter dan zwart

Als we een voorwerp zwart zien, dan komt dat doordat het materiaal van het voorwerp alle golflengten in het zichtbaar gedeelte van het elektromagnetisch spectrum absorbeert.

M.a.w. het materiaal van het voorwerp kaatst geen zichtbaar licht meer terug.
Er komen geen golven uit het gebied van het zichtbaar licht meer in ons oog terecht: wie zien de kleur van het voorwerp als zwart.

Ik heb hierboven steeds met nadruk over zichtbaar licht gesproken.
In het spectrum is duidelijk te zien dat er naast zichtbaar licht nog heel wat meer soorten golven bestaan: gamma stralen, X- of Röntgenstralen, ultravioletstralen (UV), infraroodstralen (IR), radar, radio-en tv-stralen.
En voorwerpen die zwart zijn in het zichtbaar gebied zijn het daarom niet in andere golflengtegebieden. Zo kan een zwarte hete kachelplaat intens infrarode- of warmtestralen uitzenden. Ons oog detecteert die niet, maar onze huid wel.

Maar nu heeft NASA een nieuw soort materiaal ontwikkeld, dat naast de golven uit het zichtbaar gebied ook meer dan 99% van alle stralen uit het UV, IR en de radio-en TV-gebied absorbeert. Dat materiaal is dus ook zwart in andere golflengtegebieden. Het is dus zwarter dan zwart.

Het materiaal bestaat uit een basis van silicium of titanium of roestvrij staal, bedekt met meerdere lagen koolstof-nanobuisjes. En het zijn die buisjes die het doen. Ze zijn verticaal op de basis ingeplant, zo’n beetje zoals de haren op een tapijt.
Koolstof-nanobuisjes zijn buisjes van aan elkaar gebonden zeshoeken van koolstofatomen. Ze hebben een diameter van de orde van een miljardste (10^-9) deel van een meter (= nanometer). Dus 10.000 keer dunner dus dan een menselijk haar:

Je kan je afvragen waarom nu precies NASA zich bezig houdt om dergelijk superzwart materiaal te maken?
Het antwoord ligt voor de hand: omdat superzwart materiaal belangrijk is in de ruimtevaart.
Aangezien dat materiaal vrijwel alle stralen absorbeert, stuurt het geen storende weerkaatste stralen meer naar de antennes waarmee men de zwakke golven van ruimte-objecten (exoplaneten rond verre sterren bijvoorbeeld) wil onderzoeken. Men meet dus echt de stralen en niet een mix van rechtstreeks ontvangen en gereflecteerde golven.

Onze satellieten en ruimtetuigen zullen met dat materiaal dus correcter horen en zien in de ruimte.
Misschien horen ze dan binnenkort het zwakke stemmetje van onze verre broeders en zusters ergens in het immense heelal.
ET we hear you... bijna!

Ons zonnestelsel fantastisch uitgelicht

NASA heeft onlangs een nieuwe site geopend waar iedereen met interesse voor astronomie en ruimtevaart zijn hartje volop kan ophalen.
Het bijzondere aan deze site is dat je hier ons zonnestelsel kan bekijken vanuit het standpunt van satellieten die rond onze aardbol draaien en dat alles in realtime!
Eyes on the solar system is de place to be.

Je moet wel eerst een plugin voor je browser installeren vóór je aan de slag kan.
En hou er rekening mee dat de site complex is en een zeer uitgebreid arsenaal aan navigatiemogelijkheden bezit.
Het is dus ten zeerste aan te raden om eerst de intro en de tutorials te bekijken (zie de rode kadertjes op het beeld hierboven) vooraleer je aan een persoonlijke zoektocht begint.
Maar als je eenmaal weet hoe je moet tewerk gaan, kan het feest beginnen.
Je kan je exploratie b.v. starten op basis van de positie van een bepaalde satelliet en de reis van die satelliet tussen de planeten en manen in realtime (!) volgen.
Of je kan vanaf een planeet vertrekken en zijn baan rond de zon in de tijd (ook versneld of vertraagd) volgen.
Of je kan de weg van een satelliet bekijken vanaf zijn lancering: een periode van tientallen jaren kan zo in enkele minuten zichtbaar gemaakt worden.

Geen eenvoudig ding die site, maar wie interesse heeft voor de kosmos, zal zeker niet ontgoocheld worden, integendeel: uren exploratieplezier gewaarborgd!

Astronautenlol

NASA heeft onlangs via NPR een filmpje vrijgegeven over het dagelijks leven van astronauten in hun ruimtecapsules. En ze hebben er een koddige reportage van gemaakt, weliswaar met beelden van de missies uit de jaren 80.
Ruimtevaart kan dus ook zijn plezierige momenten hebben!

Aards leven op Mars? Op Jupiter?

Astronomen bestuderen al jaren meteorietgesteenten op de aanwezigheid van moleculen die te maken zouden kunnen hebben met het ontstaan of de aanwezigheid van buitenaards leven.

Maar waarom zou ook het omgekeerde niet mogelijk zijn?
Waarom zou geen aards materiaal, dat leven bevatte, niet de ruimte ingeslingerd zijn bij een inslag van een meteoriet of een asteroïde op aarde?
En hoever zou dat materiaal dan wel weggeslingerd zijn?
En waar is het dan mogelijk terecht gekomen?
 
Een groep astrofysici en astrobiologen onder leiding van prof. Mauricio Reyes-Ruiz van de Universidad Nacional Autonoma de Mexico, hebben een uitgebreide simulatie gemaakt van een dergelijk gebeuren.
Ze ontworpen een computermodel waarin 10.242 testdeeltjes vanaf de aarde in ons zonnestelsel werden geslingerd. Daarbij lieten ze de snelheid waarmee de deeltjes werden weggeslingerd steeds toenemen.
En de conclusies zijn merkwaardig.

Het aantal deeltjes dat op Mars terecht kan komen is tweemaal groter dan uit voorgaande studies werd berekend.
Bij de hogere lanceersnelheid krijgen de deeltjes meer kans om op Jupiter terecht te komen dan op Mars.
De simulatie liet de onderzoekers toe om de geëjecteerde deeltjes tot 30.000 jaar lang te volgen. Dit is volgens astrobiologen de maximale overlevingsperiode voor levensvormen in de ruimte.
Als de simulatie correcte resultaten heeft opgeleverd, zouden aardse levensvormen bijvoorbeeld op Jupiters maan Europa kunnen terecht gekomen zijn.
En Europa heeft volgens astronomen een zuurstofatmosfeer en een wateroceaan.
Misschien een geschikt milieu voor verdere ontwikkeling van leven.

Hebben we dus zelf leven uitgezaaid op onze nabuurplaneten?
Is dat leven daar verder geëvolueerd?
Boeiende onderzoeksvragen voor toekomstige ruimtevaartprojecten.

Pluto heeft er vier!

Ik heb het hier al laten weten aan iedereen die het elders nog niet had gehoord: Pluto heeft enige tijd geleden zijn status van negende planeet in ons zonnestelsel verloren. De sukkelaar is gedegradeerd tot een onvolwaardige dwergplaneet.

Pluto is zich evenwel een beetje aan het “rehabiliteren”.
Je ziet de ex-planeet hierboven met zijn 3 manen: Charon, Nix en Hydra
Maar daar laat hij het niet bij.
Begin deze maand heeft de Hubble Telescoop een 4de maan van Pluto ontdekt.
Het ding is maar een paar dozijn kilometer in doorsnede, maar het is en blijft een maan die rond zijn (dwerg)planeet cirkelt.
Daarmee zet Pluto zijn vroegere planeetgenoten mooi te kakken, want 4 is meer dan wat er samen aan manen rond Mercurius, Venus, onze Aarde en Mars draait!  
Het nieuwe Plutomaantje heeft nog geen definitieve naam. Voorlopig heet het P4 (Pluto’s 4de maan). Ik ben benieuwd hoe men het zal dopen.

Je kan je ook afvragen waarom de astronomen hun dure tijd investeren in het zoeken naar manen van Pluto ?
Eigenlijk was Hubble, in opdracht van NASA, stofringen rond Pluto aan het onderzoeken.
NASA’s ruimtesonde New Horizons is immers op weg naar de Kuipergordel en naar onze dwergplaneet.
De Kuipergordel is een gordel van komeetachtige objecten tussen Neptunus en Pluto in.
Massa’s ruimtestof rond Pluto zou de ruimtesonde kunnen beschadigen bij de doortocht.

Geen stof rond Pluto blijkt nu, maar wel een extra maantje.
Als ze Pluto in 2015 passeert, zal New Horizons dus iets extra’s hebben om naar uit te kijken.

Aan het raampje mogen zitten

Ik herinner me van mijn jeugdjaren hoe we er bij de schoolreisjes op uit waren om in de bus aan het raam te mogen zitten. Dan kon je uiteraard alles beter zien en meer genieten van de omgeving.
Ook later, bij vliegtuigenreizen, was wie aan het raampje kon zitten bevoorrecht om te kunnen zien hoe de vaste grond onder je weggleed.

Voor ons (nog?) niet weggelegd, maar een voorrecht voor de astronauten van de spaceshuttles en het ISS, is het om ook in die ruimtetuigen door het raampje te kunnen kijken.
NASA heeft onlangs beelden vrijgegeven van opnames die werden gemaakt door astronauten die de voorbije jaren  “aan het vensterke mochten zitten”.
Dr. Justin Wilkinson van het Johnson Space Center in Houston, heeft een HD-montage gemaakt van die beelden.
Ik heb ze hieronder ge-embed.
Maar om ze ten volle tot haar recht te laten komen, moet je op het beeld klikken en ze full-screen bekijken.
We zien de kusten van Namibië, de rode zandduinen van de Namib woestijn, de voet van de Italiaanse laars, Sicilië, Australië, wolkenvelden, het majestueuze oog van een orkaan en nog veel meer.
Geniet van die indrukwekkende beelden op deze zonnige zaterdag in mei.

Groeten van wie aan “het vensterke mocht zitten”

Drie op een rij

De zonsverduistering van dinsdag 4 januari was prachtig te zien in Romershoven.
Ik hoop dat jullie er ook kunnen van genieten hebben.

En wie op de geschikte locatie woonde én over de juiste observatiemiddelen beschikte kon zelfs nog iets spectaculaiders zien: zon, maan én het Internationaal Ruimtestation (ISS) op één rij:



De foto is het schitterend werk van astrofotograaf Thiery Legault, die op het juiste moment de passage van het ISS kon vastleggen.
Veel tijd had hij niet, want, met een snelheid van 7,8 km/s (= 17.000 km/h), duurt het voor het ISS maar 0,86 seconden om over de zonneschijf te schieten!
Thiery Legault schoot het beeld in de buurt van Masqat in Oman.



De zonnevlekken die op het beeld te zien zijn, maken deel uit van zonnecyclus 24, die in de loop van de volgende twee jaar zijn maximum zou moeten bereiken.
Er nog even aan herinneren dat een zonnecyclus overeenkomt met een (min of meer toch) 11-jarige periode waarbinnen de zonne-activiteit (te zien aan het aantal zonnevlekken) door een maximum gaat:

 
Zonnecyclus 24 is niets anders dan de 24ste cyclus sedert het begin van de registraties in 1755.
In het kader van de hele discussie over de opwarming van de aarde en de invloed van de zonne-activiteit daarop, is er nogal wat te doen geweest over het uitblijven van de start van die 24ste cyclus.
Maar dat is weer een ander verhaal…

Cassini laat ons weer meekijken

In mijn berichtje van precies drie weken geleden liet ik jullie zien hoe NASA’s ruimtesonde Cassini ons schitterende foto’s bezorgde.
We zagen hoe de Saturnusmaan Prometheus, door zijn zwaartekracht, donkere kanalen doet ontstaan bij zijn passage door de Saturnusringen.
Ik sprak toen over Prometheus als een stofzuigende kunstenaar.

Tijdens het voorbije weekend bezorgde Cassini ons opnieuw spectaculaire beelden.
Van drie andere van de 56 Saturnusmanen dit keer.
Van Enceladus, Tethys en Dione.
Een aantal van die beelden wil ik jullie vandaag presenteren.
En wil je er nog meer bekijken dan kan je op de site van de Cassini-missie terecht.

Bedenk als je onderstaande beelden bekijkt, dat ze gemaakt zijn door een ruimtesonde die zich op pakweg 1,3 miljard km van onze aarde bevindt.
Kijk dan eens met je verrekijker naar ónze maan die zich op 300.000 km van ons bevindt en vergelijk.
Ik neem aan dat je dan toch wat in bewondering kan staan voor de hoog-technologische prestatie van de hedendaagse ruimtevaart.


Dit is Enceladus, door Cassini geportretteerd op 60.768 kilometer afstand.
Foto: NASA/JPL/Space Science Institute


Dit is Dione vanaf 115.810 kilometer gefotografeerd.
Foto: NASA/JPL/Space Science Institute


En dit is Tethys, in beeld gebracht op 38.326 kilometer afstand.
Foto: NASA/JPL/Space Science Institute

Nog even ter herinnering: precies binnen een week, op 24 augustus is het bij ons weer volle maan.
Kijken dus naar dat mooie, lieve nichtje van Tethys, Dione en Enceladus!

Prometheus is een kunstenaar

Saturnus, de zesde en na Jupiter de grootste planeet van ons zonnestelsel, is goed bekend omwille van zijn uitgebreid systeem van ringen:



Rond Saturnus draaien ook een massa manen. Tot nu toe zijn er 56 door de astronomen bevestigd in “hun maanschap”.
Eén van die 56 is de kleine ( grootste doormeter is 148 km)  herdermaan Prometheus.
Herdermanen worden zo genoemd omdat ze het ruimtestof uit hun omgeving aantrekken en bijhouden. Zoals een herder zijn schapen bijhoudt dus.
Op die wijze zorgen de herdermanen voor lege ruimten tussen de ringen.
Die lege ruimten staan bekend als scheidingen. Hierboven zie je er twee.

De aardappelvormige Prometheus houdt zich op in de F-ring.
En daar steelt hij de show.
NASA’s ruimtesonde Cassini liet recent zien hoe Prometheus, door zijn zwaartekracht, bij zijn passage door de ring, donkere kanalen doet ontstaan omdat hij ruimtestof wegzuigt.
Dit levert volgend schitterend beeld op:

Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Je ziet Prometheus, als een klein patatje, rechts boven de F-ring.
Als je op het beeld hierboven klikt kom je bij een prachtige vergroting terecht.
Je bent meteen op de site van de Cassini-missie waar je nog massa’s bijkomende informatie kan vinden.

En mocht je, zoals ik, alles van Cassini op de voet willen volgen: Carolyn Porco, die de leiding heeft van het beeldverwerkingsteam van de missie, Twittert je regelmatig de laatste berichten.
Te volgen dus.