Het moet niet altijd elektronica zijn

We leven in een tijd die beheerst wordt door de computer.
Dat machientje is een meesterlijke combinatie van elektronica en van software die de elektronica bestuurt.
Er komt nog nauwelijks mechanica aan te pas. De harde schijf nog, maar die wordt ook meer en meer vervangen door “solid state memories”.
Toen ik daarover aan het mijmeren was, herinnerde ik mij meteen hoe een oud-leerling van mij, Francis Mouton, lang geleden op een “vrij-podium-dag” in het St.-Janscollege te Meldert-Hoegaarden, het gedicht “Alles gaat elektrisch bij hem thuis” van Jules De Corte voordroeg.
Francis Mouton was (en is) een fijne kerel. Hij is priester geworden en hij werkt nu als Aalmoezenier van de Arbeid bij de armsten der armen in Conselheiro Lafaiete, een middelgrote stad in Brazilië.

In het gedicht dat de toen 17-jarige Francis (nu een 50-iger…) vol overgave voordroeg, doet Jules De Corte sarcastisch over de nieuwe tijden waarin de elektrische apparaten stilaan de huishoudens veroverden. Maar bedenk dat Jules De Corte zijn liedje schreef in 1956… Er was dus nog lang geen sprake van de elektronisch aangestuurde domotica huizen of elektronisch geregelde auto’s
Luister maar eens naar dat mooie dingetje:



In dat eerste decennium na de tweede wereldoorlog, kwamen we uit een tijd waar de mechanica het voor het zeggen had.
Van die mechanische hoogstandjes kon ik als kind eindeloos genieten.
Ik was de hemel te rijk als ik als klein jongetje van mijn vadertje het schitterende binnenwerk van onze Westminster klok mocht bekijken terwijl ze bij het uur haar melodietje sloeg.
Een mysterieuze, fascinerende wereld van bewegende radertjes en tokkelende hamertjes.

Toen ik onlangs op YouTube een filmpje vond over een merkwaardige mechanische mystery box, kwam de warme heimwee naar die tijd van toen weer bij mij binnenwaaien.
Bekijk dat eens.
Een meesterwerkje.
En iets dat voor mijn part niet moet onderdoen voor een iPhone 4.

Alles gaat mechanisch in dit huisje…

Le vélo nouveau est arrivé. Peut-être...

Ik hoop dat alles in orde is met dat Frans titeltje, Jean-Pierre?

Ik heb hier ooit al verteld dat ik in mijn (schaarse) vrije tijd fietsen herstel en afregel.
Ik doe dat met veel plezier.
Lekker om de kettingpons te kunnen hanteren, de remmen af te stellen, de derailleur af te regelen, de trapas op te zuiveren, de wielen te richten, … je handen vol plakkerig vet te "mogen" smeren.

Maar als het van een paar Hongaarse uitvinders afhangt, is de fietsketting binnenkort verleden tijd.
Via de site Stringbike en een filmpje op YouTube presenteerden Gábor Rácz, Róbert Kohlheb en Olivér Vonhauser onlangs hun kettingloze fiets.
Hun fiets, wordt aangedreven met stalen kabels en een katrollensysteem.
Vandaar de naam: stringbike.
In het filmpje hieronder kan je zien hoe het systeem werkt.

Een fiets zonder ketting kan zo zijn voordelen hebben.
Schakelen kan eenvoudig gebeuren door de katrollen te verplaatsen.
De aandrijfkabels moeten niet of veel minder gesmeerd worden dan een ketting vol roterende schakels.
Zonder vettige ketting is een kettingkast ook niet meer nodig. En als er voor een velomaker één ding de vuilbak in mag, dan is het zeker de gesloten kettingkast: vooral bij de oudere modellen damesfietsen: een enerverende prutserij om zoiets correct te (her)monteren.
Andere voordelen van het Hongaars systeem vind je op Hungarian Ambiance.

Maar ik weet het nog zo niet.
De kettingloze fiets is niet het eerste nieuwe idee om de klassieke tweewieler aan te passen. Veel wordt daar niet van in de praktijk gebracht.
Ik denk dat blijvende vernieuwing eerder zal zitten in elektronische schakelsystemen, en betere en lichtere materialen, En voor wie het nodig vindt: elektrische aandrijving met steeds beter wordende batterijen.

Laat ons dus de ketting nog maar een beetje houden.
En à la Ramses Shaffy “smeek” ik:
“Laat me, laat me, laat me mijn vette kettingpollen maar!”

Over handigheid gesproken

Over robots hoor en zie je maar zo nu en dan eens iets.
Nochtans gaat de “evolutie” ook daar gestaag verder.
En de snelheid waarmee deze machines ingewikkelde handelingen kunnen uitvoeren en controleren is enorm toegenomen.
Op YouTube vond ik recent een filmpje dat de handigheid (letterlijk) van zo’n machientje treffend illustreert: veel straffer dan wat de meeste mensenhanden kunnen!
Kijk maar eens:

Vergeet ook Galileo niet dit jaar

2009 is niet alleen het Darwinjaar.
Ook een andere kolos van de wetenschappen wordt dit jaar herdacht: Galileo Galilei.

In 1609, 400 jaar geleden gebruikte Galilei als eerste een zelfgemaakte eenvoudige telescoop om de sterrenhemel rond onze aarde te observeren.



De resultaten van die nieuwe manier om buiten onze aarde te kijken waren spectaculair.
In de tijdspanne van een paar maanden ontdekte Galilei dat Jupiter 4 manen had, dat Venus fasen vertoonde vergelijkbaar met die van onze maan en dat er op de zon, zonnevlekken voorkwamen.
Deze waarnemingen konden niet verklaard worden met het model van Aristoteles dat uitging van een onveranderlijke kosmos waarin de aarde centraal stond.
Galilei’s waarnemingen pasten wel perfect in het wereldbeeld met de zon als centrum dat door Copernicus werd naar voor geschoven. Galilei’s waarnemingen hadden er een experimenteel bewijs voor geleverd.
Maar in 1610 durven verkondigen dat de aarde het centrum van het heelal niet was, was letterlijk vloeken in de Kerk.
Galilei nam in 1633 onder druk van het Vaticaan afstand van de Copernicaanse visie. Maar toch werd hij tot aan zijn dood in 1642 onder huisarrest geplaatst.
Pas in 1992 bood paus Johannes Paulus II zijn excuses aan voor de onaanvaardbare behandeling die Galilei had ondergaan.

Beter laat dan nooit natuurlijk, maar toch wel heel laat….

HAT-P-7b doet rare toeren

Je zal zich (hoop ik) mijn berichtje van maandag nog herinneren over mijn favoriete Kepler-satelliet.
Hoe die met succes een transitie van HAT-P-7b vóór de ster HAT-P-7 geregistreerd heeft. Een waarneming van een gebeuren op zo'n 1000 lichtjaren van ons af.
Kepler is dus klaar om het (dure) werk te doen waarvoor hij gelanceerd is.

Maar planeet HAT-P-7b blijft ook zijn publiciteit verzorgen.
Een team astronomen van het MIT (Massachusetts Institute of Technology) onder leiding van Joshua Winn, heeft nu met Japanese Subaru telescoope vastgesteld dat HAT-P-7b omgekeerd rond zijn ster HAT-P-7 draait.

Wat betekent dat omgekeerd?
Laat ons daarvoor even de rotatie van de planeten in ons eigen zonnestelsel bekijken.
Die draaien allemaal braafjes rond de zon in dezelfde zin als de zon rond haar eigen as draait.
En dat is vrij logisch als men ervan uit gaat dat die planeten ontstaan zijn uit enorme gasmassa’s die zich van onze roterende zon hebben losgescheurd.

Daarenboven draaien Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus en Neptunus vrijwel in éénzelfde vlak dat slechts heel weinig helt (ongeveer 7°) t.o.v. de zonne-evenaar.
Pluto is hier een uitzondering. Maar je weet hoe men over het planeet zijn van Pluto denkt.

Hoe kan nu een planeet in omgekeerde zin rond zijn ster gaan draaien?
Dat zou kunnen als zijn rotatievlak zeer sterk gaat hellen t.o.v.
van de evenaar van zijn ster.


Je ziet dat als de helling van het rotatievlak t.o.v. de sterrenevenaar groter wordt dan 90°, de ster t.o.v. de waarnemer in de tegengestelde zin beweegt.

Maar hoe kan de helling van het rotatievlak van een planeet t.o.v. de sterrenevenaar zo groot worden?
Daar zijn de astronomen nog over aan het speculeren.
Er zou een “close encounter” met een andere planeet van de HAT-P-7 ster kunnen geweest zijn, waardoor de gravitatiekrachten tussen de twee planeten de baan van HAT-P-7b deed hellen.
Of misschien is er wel een zusterster in de buurt die haar zwaartekrachten laat spelen.
Volgens Winn moet er in elk geval een ander hemellichaam in de omgeving zijn om de baan van de planeet zo te kunnen verstoren.
De astronomen zoeken verder.
En ik laat iets weten als ik er iets over lees.

Je ziet het. Er valt voortdurend wat te beleven in die enorme ruimte waarin we op ons petieterig aardbolletje rondzweven.
De wonderen zijn het heelal dus nog lang niet uit.
En wij beseffen (hoop ik) van langs om meer dat we eigenlijk (bijna) niets weten.

Voor de mannen van de artillerie

Weer een echt fysica-spelleke vandaag. En je mag ook schieten.
Je mag granaten afschieten naar ventjes.
Als je de ventjes rechtstreeks treft, krijg je extra-punten.
Als je de granaten in hun buurt kan doen landen, dan zullen de ventjes ook wel sneuvelen als de granaten ontploffen.

Door met de muis te bewegen kan je de hoek waaronder je vuurt veranderen en ook de beginsnelheid waarmee je de granaat wegschiet.
Schieten doe je door met de linker muistoets te klikken.
Dit is wellicht een kwestie van feeling, maar daar zit ook de fysica van de schuine worp achter.
Ik ga hier geen formules bovenhalen, maar weet b.v. dat voor elke beginsnelheid de grootste horizontale afstand bereikt wordt voor een hoek van 45°
Hoe het met de andere hoeken zit, zie je hieronder.


Merkwaardig toch dat voor een hoek van 30° en 60° de horizontale afstand die bereikt wordt dezelfde is. En idem voor 20° en 70°.
Je zal wel doorhebben dat dit voor alle hoeken waarvan de som 90° bedraagt het geval is.
Fysica kan toch schoon zijn, nietwaar?

Of je daar veel mee kan doen om goed te scoren in het spel, zal je zelf moeten ondervinden.
Maar daarvoor moet je klikken op het beeld hieronder.