Honderd jaar Solvayconferenties

België heeft nooit veel Nobelprijswinnaars fysica en scheikunde gekend.
Eigenlijk maar één: in 1977 kreeg Ilya Prigogine de Nobelprijs voor scheikunde.
En Prigogine was dan nog een ingeweken Rus.
Maar dat betekent niet dat ons landje geen vooraanstaande rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van de wetenschappen in de 20ste eeuw.
Daar heeft Ernest Solvay voor gezorgd door in 1911 te starten met de organisatie van de zogenaamde Solvayconferenties in Brussel.

Op die conferenties werden de meest vooraanstaande chemici en fysici uitgenodigd om met elkaar actuele studie-onderwerpen te bespreken.
Zo waren in 1911 klinkende namen bij de 24 aanwezigen op de eerste conferentie : Marie Curie, Albert Einstein, Max Planck, Ernest Rutherford, en Maurice de Broglie. Stuk voor stuk beroemde wetenschappers die het aanschijn van de wereld voor een belangrijk deel hebben bepaald.

2011, honderd jaar later, bestaan de Solvayconferenties nog steeds.
Gisteren werd de 25ste fysicaconferentie in de reeks beëindigd en weer waren topfysici aanwezig, waaronder 2 Nobelprijswinnaars, om hun visie te geven over hedendaagse aspecten van de kwantummechanica.

Om het 100-jarig bestaan van de beroemde conferenties te herdenken wordt in het paleis der Academiën te Brussel van 14 oktober tot 21 december een tentoonstelling gehouden die de geschiedenis van de Solvayconferenties belicht.
De gratis tentoonstelling kreeg de sprekende titel “Brainstormen in Brussel” mee, want dat was wat daar eigenlijk gebeurde en nog gebeurt: topspecialisten die door elkaars visie te beluisteren en kritisch te analyseren zorgen voor betere inzichten en wetenschappelijke vooruitgang.
De vele experimenten die zijn opgesteld, de simulaties en filmfragmenten, leiden de bezoekers op een interactieve wijze door één zeer belangrijke periode in de geschiedenis van de wetenschappen.
Voor iedereen met interesse in de recente geschiedenis van de fysica en de chemie en zeker voor alle leerlingen uit de laatste jaren van het middelbaar onderwijs: niet te missen !

Een WebGL-boekenplank van Google

Google is al een tijdje aan het experimenteren met WebGL.
WebGL staat voor Web-based Graphics Library. 
WebGL is een systeem om 3D-graphics in webpagina’s weer te geven zonder dat daar een speciale plug-in voor moet geïnstalleerd worden.
Maar: je moet dan wel een browser gebruiken die WebGL ondersteunt. Dan kom je bij Chrome, Opera en Firefox terecht.
En…ook je grafische kaart mag niet van het zwakste allooi zijn...

Op WebGL Experiments kan je een uitgebreide verzameling sites (97 !) vinden die al van de WebGL-technologie gebruik maken.
WebGl Water bijvoorbeeld, vind ik schitterend in zijn eenvoud, maar met een o zo prachtig realistische weergave.

En mocht je PC niet voldoende sterk zijn, dan kan je nog altijd het YouTube-filmpje bekijken om…te zien wat je in realtime op je PC mist:

Voor boekenliefhebbers is er ook een zeer merkwaardige illustratie van wat er met WebGL-mogelijk is.
Google zelf heeft namelijk een WebGL Bookcase-site gepubliceerd waar je meer dan 10.000 boeken uit de grote voorraad Google Books kan bekijken in een spiralerende en draaiende boekenplank.

Je kan boeken bekijken uit 28 categorieën: bestsellers, biografieën, geschiedenis, wetenschappen,…

Klik je op een boek, dan wordt het van de plank gelicht en groot aan je voorgesteld.
Je kan het openklikken en een samenvatting lezen.
En als het je aanstaat is er ook een link naar Google Books zelf waar je meer informatie kan bekijken. In sommige gevallen kan je het het boek zelfs helemaal online lezen.
Informatie over het boek kan je ook krijgen via de QR-code die je op de linker flap ziet.

Ook hier is er weer een YouTube-filmpje dat je laat zien hoe het werkt:

Een echte boekenspiraal

Mooi van Google nietwaar?

Vergaderpuzzel

Ik heb het indertijd dikwijls meegemaakt.
Je gaat naar een vergadering van een nieuwe werkgroep en op de eerste bijeenkomst wordt gevraagd dat iedereen met elke andere deelnemer even kennismaakt, zich voorstelt en hem de hand schudt.

In de veronderstelling dat er 10 aanwezigen zijn op zo’n vergadering, hoeveel handdrukken worden er dan bij een dergelijke kennismaking uitgewisseld?
Stuur me je antwoord tegen zondagavond: herve.tavernier2@pandora.be
En maandagavond om 21.30u. vind je hier de oplossing.

Powerpoint-alternatief

Binnenkort (11 november) is er in de Romershovense Pastorij weer de jaarlijkse dorpsquiz.
Alhoewel ik daar minder bij betrokken ben dan de vorige jaren, werk ik toch mee aan de presentatie. Dit komt er op neer dat ik zorg voor de Powerpoints met de vragen en de antwoorden én voor het Excel-bestand met de score.
En over de Powerpoints gesproken: ik ga dit jaar de presentaties eens niet maken met dit Office-onderdeel.
Ik ga dit keer het presentatie-onderdeel van Google Docs gebruiken.

Waarom die ommezwaai?
Omdat Google Docs en dus ook het presentatie-onderdeel, “in the cloud” huist.
Dat wil zeggen dat ik de bestanden niet opsla op mijn eigen PC, maar op de servers van Google. Ik verlies dus geen opslagruimte en de presentaties zijn voor mij en voor wie ik toegang geef, overal toegankelijk.

Maar dat is in dit geval niet het belangrijkste voordeel.
Belangrijker is dat ik aan die presentaties kan samenwerken met mijn kompaan Raf, elk vanaf onze eigen PC.
Zo krijgt Raf, die de quiz-vragen heeft opgesteld en weet waar de accenten moeten liggen, inspraak in de wijze waarop alles voor de deelnemers zal geprojecteerd worden. Veel simpeler dan met een ppt-bestand op een USB-stickje heen en weer te pendelen!

Daarenboven moeten de mogelijkheden van de nieuwe versie van Google Presentaties in niets meer onderdoen voor wat Powerpoint biedt:

• een breed gamma aan overgangen tussen de slides
• animatiemogelijkheden op de slides
• uitgebreide set presentatie-thema’s
• tekenen op de slide mogelijk
• enz.

De moeite waard om het eens uit te proberen.
Je moet dan wel over een Google account beschikken.
Maar mocht dat nog niet het geval zijn: dat is zo voor mekaar.

Dan toch niet…

Het heeft niet mogen zijn: het is de fysici van CERN niet gelukt om goede oude Albert van de troon te stoten.
Hun sneller-dan-licht-neutrino’s bewogen dan toch niet sneller dan licht.
Ze hebben zich gewoon misrekend.
Of juister: ze hebben bij hun berekeningen een factor over het hoofd gezien.
Dat is toch de overtuiging van een groep wetenschappers van de universiteit van Groningen, onder leiding van Ronald A.J. van Elburg.
Wat is er volgens hen fout gelopen?
Niet eenvoudig om dat uit te leggen natuurlijk, maar het komt op het volgende neer.

De afstand en de tijd waarover de neutrino’s bewogen van Genève naar Gran Sasso, werd gemeten met GPS-satellieten
Bij die meting werd evenwel geen rekening gehouden met feit dat die satellieten, door hun eigen beweging, zelf ook aan relativiteitseffecten onderhevig zijn.
De Groningse groep heeft met die effecten wel rekening gehouden.
Et voilà: de 64 nanoseconden die de neutrino’s te weinig hadden gevlogen over de afstand, was precies weggewerkt! De “neutraaltjes” kwamen dus helemaal niet te vroeg aan. Ze bewogen braafjes aan hun befaamde 299.792.458 m/s.!
Wie de volledige publicatie wil lezen, kan hier het pdf-bestand lezen of downloaden

De tijd voor een nieuw fysica-paradigma is dus nog niet aangebroken.
Je hebt ze dus nog eens een neus gezet, beste Albert.
Rust nog maar (eventjes?) in vrede.

Magie met technologie

Een tijdje geleden heb ik heir Marco Tempest als eens ten tonele gevoerd.
Marco is een is een moderne illusionist. Iemand die voor zijn trucs de laatste technologiesnufjes gebruikt. Smartphones onder andere. Fantastisch wat hij daar mee doet.
Bekijk het nog maar eens.

Maar Marco heeft op YouTube ook een filmpje gezet die ons een kijkje geeft in zijn interne keuken. Hij laat ons zien hoe hij die verbazende trucs in elkaar zet.
En ook dat is verbluffend!
Ik laat hier een 6-tal minuten uit het filmpje zien. Wie de volledige versie wil bekijken moet hier klikken.
Geniet maar mee:

Ballen-weeg-puzzel – oplossing

Geen eenvoudige opgave als je ‘t mij vraagt.
Een mogelijke oplossing ziet er als volgt uit:

1. Neem 2 ballen van dezelfde kleur, b.v. blauwe.
2. Neem 1 bal van elk van de overblijvende kleuren en plaats die bal samen met een blauwe op een balanspan. Dus op de ene pan een blauwe met een rode en op de andere pan een blauwe met een witte. Eerste weging.
3. Er zijn nu 2 mogelijkheden:
   
   Eerste mogelijkheid:
   a) als de balans in evenwicht is, is ofwel de rode bal zwaar ofwel de witte bal zwaar.
   b) Onthou welke blauwe bal met welke kleur gekoppeld was.
   Plaats nu de rode bal op één schaal en de witte op de andere. Tweede weging. Nu weet je wie van die twee de zwaarste is.
   Veronderstel dat het de witte is.
   In dat geval weet je dat de blauwe bal die samen met de witte op een pan lag de lichte is en de andere blauwe is dus de zware.
   Van de rode en de witte weet je het natuurlijk ook.
   
   Tweede mogelijkheid: 
   a) De balans is niet in evenwicht. 
   b) De blauwe bal aan de kant waar de balans doorslaat moet de zware blauwe bal zijn.
   c) Plaats nu beide blauwe ballen samen op één pan en de rode en de witte op de andere pan. Tweede weging.
   Als de balans doorslaat naar de kant van de blauwe ballen, dan zijn de rode en de witte ballen de lichte exemplaren van hun koppels. Als de balans doorslaat naar de kant van de rode en de witte bal, zijn zowel de rode als de witte de zware exemplaren van hun koppel.
   Als de balans in evenwicht is, dan weet je dat de bal die bij de eerste weging gekoppeld was aan de zware blauwe bal, een zwaar exemplaar is. De andere is dan natuurlijk een licht exemplaar.

Niet simpel nietwaar!
Tot vrijdag.

Kleine en grote sigaretten?

Vandaag een mooi voorbeeld van de perspectief-illusie.
Ik heb er hier vroeger nog al voorbeelden van gegeven.
Maar in onderstaand filmpje zie je wel een erg frappante illustratie.

We zien daardoor de voorste sigaret als kleiner dan de achterste.
Nochtans zijn ze even groot. Dat zie je als ze naar elkaar toe rollen.

Roken is ongezond, zelfs als de sigaretten klein zijn!

Van zodra we de perspectieflijnen verwijderen, interpreteren onze hersenen het beeld niet langer als een 3D-weergave.
Ik heb een beeld uit het filmpje geknipt en de perspectieflijnen weggewist.
Geen grootteverschil meer bij de sigaretten!
We zien met onze hersenen en dat is onderhevig aan interpretatie!

WWW = Wereld Wijd Winkelen

Deze week ben ik weer een interessante Google Map-mashup tegen het lijf gelopen.
Store-Locator.com heeft wereldwijd meer dan 500.000 winkels op de kaart heeft gezet.
Voor België zijn dat er 9.632 en voor Nederland 18.662.



Op de openingspagina vind je onder de kaart een lijst met landen.
Klik je op een land, dan krijg je de keuze tussen een aantal winkelketens en een aantal steden. 
En daarop klikken brengt je op een Google Map die je de ligging van de winkels aangeeft.
Verder klikken op een marker, levert meer details over het soort winkel en de openingsuren.

Als je bij een citytrip naar Parijs op de (onzalige?) gedachte zou komen om in de Lidl te gaan winkelen: typ dan gewoon “Paris, Lidl” in de zoekbalk en je krijgt meteen 21 locaties voorgeschoteld.
Zet de link naar Store-Locator.com dus maar in je smartphone of iPad…

Speel eens het hulpje of…laat je eens helpen

Je kent ze wel, die tantes die op ietwat oudere leeftijd toch aan het computeren zijn geslagen .
Om de haverklap bellen ze op om je te vragen waarvoor die rechtermuistoets nu weer dient, of hoe je de schermbeveiliging kan aanzetten, of hoe je Windows Verkenner moet opstarten, of…
Begin dat maar eens uit te leggen aan de telefoon.

Tante zou moeten kunnen zien hoe je dat doet.
Beelden zeggen meer dan 1000 woorden. Zeker in dit geval.
En ja, je weet wel dat er allerlei “screen-sharing-applicaties” bestaan op internet, maar dat zijn meestal nogal ingewikkelde dingen om te installeren.
En dat is absoluut niet aan tante besteed.

Toch is er hoop.
Want er is nu QuickScreenShare.
QuickScreenShare is een site die je de mogelijkheid biedt om het scherm van tante op uw eigen PC te zien en omgekeerd.

En dat kan eenvoudig!
Ga naar QuickScreenShare en vul daar in of je eigen scherm of dat van tante moet uitgewisseld worden.
Je moet ook een naam invullen: je eigen naam of een naam waaraan tante je kan herkennen. Wie weet wat dat wel is….
Klik je dan op start, dan krijg je een veiligheidsvraag om de toelating voor het uitwisselen van het scherm te geven.

Wil je je eigen scherm tonen, dan verschijnt die vraag op uw scherm.
Wil je het scherm van tante zien, dan zal die vraag bij haar op het scherm komen van zodra ze van u (per e-mail b.v., oei als dat maar geen problemen geeft…) de link gekregen heeft met het internetadres waarlangs de schermuitwisseling kan gebeuren.

Weerom om veiligheidsredenen, is die link maar éénmalig bruikbaar.

En nu kan alles van start gaan.
Gij ziet tante haar scherm of zij ziet het uwe.
En via controleknoppen onderaan het scherm kunnen beide partijen zelfs de muis en het toetsenbord besturen:

Het kan allemaal nogal ingewikkeld lijken, maar ik kan jullie verzekeren dat dit niet zo is: ik heb het uitgetest met tante…Mia.
Maar toch: hieronder een filmpje die mijn uitleg misschien toch nog wat duidelijker maakt:

Dag tante!

Ballen-weeg-puzzel

Je hebt een balans.
Je hebt een paar blauwe ballen, waarvan één zwaarder is dan de andere.
Je hebt een paar rode ballen, waarvan één zwaarder is dan de andere.
Je hebt een paar witte ballen, waarvan één zwaarder is dan de andere.
De zwaardere ballen van elk paar wegen evenveel.
De lichtere ballen van elk paar wegen evenveel.
Hoe kan je er door 2 wegingen achter komen wat de zwaardere en wat de lichtere bal is in elk paar?
Stuur me je antwoord tegen zondagavond: herve.tavernier2@pandora.be
En maandagavond om 21.30u. vind je hier een mogelijke oplossingsmethode.

Alfabetisering vroeger en nu

1911:



2011:

Mini-maan

Misschien herinneren jullie zich nog het gedoe over de supermaan van 19 maart laatstleden. De volle maan stond toen in een kort perigeum (= kortste afstand tot de aarde) op 356.577 km van de aarde. Maar de afstand van een perigeum bedraagt minimaal 356.000 km en maximaal 370.000 km, wat neerkomt op een variatie van hooguit 4%.
Ik liet hier op 17 maart dan ook weten dat die supermaan niet zo bijzonder super was en zeker niet allerlei onheil zou veroorzaken zoals astrologen en andere waarzeggers toen verkondigden.

Vandaag 12 oktober is het weer volle maan.
En dit keer staat de maan in een apogeum (= langste afstand tot de aarde)
Ze staat dan op 406.433,67 km van de aarde.
Als je weet dat het grootst mogelijke apogeum 407.000 km bedraagt, dat is het er vandaag wel heel kort bij.
De volle maan van 12 oktober 2011 is dus een mini-maan. Het is in elk geval de kleinste volle maan van 2011. Maar weerom: met het blote oog zal er, net zoals bij de maartse supermaan, geen objectief verschil in grootte merkbaar zijn.

En als je vanavond de verre volle maan bewondert in het oosten, dan kan je links 4° onder de maan, ook de heldere planeet Jupiter zien. Ook Uranus staat er maar die is veel minder gemakkelijk te herkennen.

En mocht jullie interesse gewekt zijn voor wat zich aan het firmament openbaart: zaterdag 15 oktober is er weer de jaarlijkse Nacht van de Duisternis.
De lichtvervuiling zou dan normaal miniem moeten zijn en bijgevolg is er geen beter moment om de avondlijke hemel te bewonderen.

Ook in uw buurt zal er wel een volkssterrenwacht zijn waar men bij die gelegenheid een interessant sterren-kijk-gebeuren organiseert.
Hieronder vind je de adressen en links naar de sites waar je het programma kan vinden.
Geniet er van (als het weer meewil…)


Volkssterrenwacht Mira
Abdijstraat 22
B-1850 Grimbergen
02/269.12.80
www.mira.be

Volkssterrenwacht Beisbroek
Zeeweg 96
B-8200 Brugge
050/39.05.66
www.beisbroek.be

Cosmodroom (vroeger Europlanetarium) Genk
Planetariumweg 19
B-3600 Genk
089/30.79.90
www.europlanetarium.com

Volkssterrenwacht Urania
Mattheessensstraat 60
B-2540 Hove
03/455.24.93
www.urania.be

Volkssterrenwacht Armand Pien
Rozier 44
B-9000 Gent
09/264.36.74
www.rug-a-pien.be

Volkssterrenwacht Astrolab Iris
Verbrandemolenstraat 5
B-8902 Zillebeke
057/20.03.87
www.astrolab.be

Reuze LEDs op komst. Binnen “afzienbare” tijd.

LEDs (light emitting diodes – licht producerende diodes) staan de laatste tijd volop in belangstelling: LED-lampen verdringen meer en meer de TL-spaarlampen, compacte LED-zaklampen en LED-fietslampen zijn al bij “den Aldi” te koop, LED-TV’s vervangen zo hier en daar al LCD- en Plasma-TV’s enz.

Het opvallend geringere energieverbruik en de geringe warmteverliezen zijn belangrijke redenen om voor LED-licht te kiezen.
Maar de huidige LED’s zijn klein en duur en dat zijn negatieve factoren die de doorbraak vertragen.
Maar daar komt binnen “een paar jaar” wellicht verandering in.

Een paar dagen geleden (9 oktober) meldden wetenschappers van de Zuid-Koreaanse elektronica-gigant Samsung in Nature Photonics  dat ze er in geslaagd zijn om zeer grote LEDs te produceren op basis van een goedkoop glassubstraat.
Het werkzame bestanddeel in LEDs is galliumnitride (GaN), een halfgeleider.

Tot nu toe moest er steeds duur saffierglas gebruikt worden om er kristallen van het halfgeleidermateriaal te laten op groeien. Omdat de stukjes saffierglas beperkt zijn in afmeting, konden ook de LEDs niet groot worden. De grootste LEDs hadden een afmeting van een vijftal centimeter.
De onderzoekers van Samsung slaagden er met de nieuwe technologie LEDs te maken die tot 400 keer zo groot zijn, terwijl de kostprijs van de productie aanzienlijk veel lager is. En ook de helderheid zit goed: tot 600 Cd/m² waar er nu slechts 400 à 450 Cd/m² bereikt wordt.

Samsung wil de nieuwe reuze-LEDs gebruiken in verlichtingsinstallatie en in zeer grote schermen. Ramen in winkelruimte zouden dan b.v. als verlichtingsbron en als supergroot display kunnen gebruikt worden.
Maar dat zal wel nog even duren.
Samsung denkt nog een 10-tal jaar nodig te hebben om tot een commerciële productie te kunnen komen.
Binnen 10 jaar ben ik er 76, zou ik dan nog over LEDs bloggen?
Zou ik dan nog bloggen?

In de pas – oplossing

Als Mia en ik gelijk en in de pas vertrekken, zullen we opnieuw in de pas lopen als in de afstand die we afgelegd hebben een geheel aantal stappen van ons beiden past.
We moeten dus het kleinste gemene veelvoud (KGV, weet je ‘t nog van in de lagere school?) zoeken van 75 en 65.
Je kan natuurlijk een tabel maken met alle veelvouden van 75 en 65 en nagaan wat het KGV is.
Maar er bestaat ook een handig rekenmiddeltje om het KGV van twee getallen te bepalen:
Het KVG van twee getallen bekom je door de absolute waarde van het product van die getallen te delen door hun grootste gemene deler.
75 x 65 = 4875
De grootste gemene deler van twee getallen, is het grootste getal waardoor beide getallen deelbaar zijn zonder rest.
Daartoe kunnen we beide getallen ontbinden in hun priemfactoren. Dat zijn de priemgetallen die delers zijn van de getallen.
Voor 75 levert dat 75 = 3 x 5 x 5.
Voor 65 levert dat 65 = 5 x 13
De grootste gemene deler van 75 en 65 is dus 5
Bijgevolg is 4875 / 5 = 975 het KGV.
975 = 13 x 75
975 = 15 x 65
Dus na 13 passen van mij en 15 passen van Mia zijn we opnieuw in de pas.
En dan zetten we opnieuw allebei onze rechtervoet neer omdat zowel 15 als 13 oneven zijn.
Tot vrijdag.

Illusie voor slecht zienden

Wat hieronder staat is voor de meesten van ons niet onmiddellijk te lezen.
Denk niet te vlug dat je slechte ogen hebt: onze hersenen kunnen niet overweg met dit nogal verwarrend beeld.
Beter gaat het als je je ogen dichtknijpt en door je wimpers kijkt.
En mocht je toch slechte ogen hebben, dan weet je meteen wat je daar moet aan doen…

QR-codes: spielerei of niet?

Je ziet ze stilaan overal opduiken, de QR-codes.
QR staat voor Quick Response.
Het gaat om een barcode in twee dimensies.
In die code kan van alles verborgen zitten: een internetadres, een tekst, een telefoonnummer, een SMS,…
Nu smartphones en tablets meer en meer in gebruik zijn, worden QR-codes algemener toegepast, omdat op die toestellen kleine programmaatjes (“apps”) te installeren zijn waarmee die codes te scannen zijn.
Door het scannen word je onmiddellijk doorverbonden naar een website met meer informatie of… meer reclame:

Toen we deze zomer op bezoek waren in het Hunebedcentrum in Borger zag ik op het wandelpad zowaar een QR-code waarmee je onmiddellijk meer informatie over de Keientuin van het centrum kon oproepen:

Mijn schoonzoon Maarten is ook een QR-freak.
Een paar dagen geleden stuurde hij mij een QR-code met de naam van zijn pasgeboren zoontje Jesse:

Als je ook eens je eigen QR-code wil maken, dan kan dat eenvoudig op Kawa.
En wie geen smartphone of iPad2 heeft om de codes te scannen, dan dat ook vanop zijn PC, op voorwaarde dat er een webcam aanwezig is.
Je moet dan wel nog eerst Desktop QR-reader en Adobe Air installeren.
Meer informatie vind je bijvoorbeeld bij Dansl.
Is dat allemaal gelukt, dan lees je hieronder mijn QR-boodschap.
Succes!

Wegwassen

Toen ik nog “hakkelde ongeriefd” was zaterdagavond bij ons thuis de grote wasbeurt. Niet van ondergoed of lakens. Neen, mijn zus, mijn broertje en ikzelf moesten de kuip in. Niet de badkuip, want een badkamer hadden we in de 50-tiger jaren niet.
Moederke zette ons in een gegalvaniseerde zinken kuip en schrobde ons schoon terwijl Dr. Jan Albert Goris (Marnix Gijsen) ons op de radio het nieuws uit Amerika vertelde en Renaat Grassin, het Ketje, in de radiorevue “Kop en Staart” over zijn “Giel klaan moizeke“ vertelde.

En als we proper waren kregen we van ons ma een lekkere tas warme, zoete chocomelk en boterhammetjes gesmeerd met “goede boter”. Geen chocomelk uit flessen, maar zelfgemaakte, met cacaopoeder van Kwatta. En we mochten “ons bookes” soppen.
Zalige tijden waren dat. En zorgeloos. Voor óns tenminste.

Ik zag het allemaal weer vóór me toen ik las dat Spike W.S. Lee en Norbert Schwarz van de Universiteit van Michigan, uit een onderzoek leerden dat een fysieke wasbeurt ook in een psychische schoonmaak resulteert.
Je kan dus volgens hen je zorgen letterlijk wegwassen.
Maar niet alleen je zorgen. Ook het slecht gevoel nadat je b.v. gelogen hebt, of nadat je verkeerde beslissingen hebt genomen.
Religieuze rites zoals dopen om van de (erf)zonde verlost te worden zouden dus wel degelijk een positief psychologisch effect hebben. 
Net als je handen in onschuld wassen, zoals Pilatus deed.
En het gezegde “die mag zijn mond wel eens spoelen” van iemand die liegt of grove praat vertelt, steunt op dezelfde ervaring.
Oude tradities en volkswijsheden wisten dus al wat moderne psychologen nu ook achterhalen. Hou die oude wijsheden dus maar goed in ere.

In de pas

Mia en ik zijn allebei lid van de Romershovense wandelclub De Rommelaar.
Via de erg goedkope wandelsport proberen we onze conditie een beetje op peil te houden.

Veronderstel nu even de volgende situatie.
Ik neem stappen van 75cm. Mia neemt stappen van 65cm.
We starten naast en elkaar en gelijk met onze rechtervoet.
We starten dus “in de pas”.
Dat duurt natuurlijk niet lang, maar na hoeveel stappen zijn we weer even in de pas?
Stuur me jullie antwoord tegen zondagavond: herve.tavernier2@pandora.be
En maandagavond om 21.30u. vind je hier de oplossing én een mogelijke oplossingsmethode.

Een Nobelprijs voor “bijna kristallen”. Wat zijn dat?

Wie zich nog iets herinnert van zijn lessen chemie en fysica uit het middelbaar onderwijs, zal onthouden hebben dat voor het gewone dagelijks leven de materie in drie mogelijke aggregatietoestanden voorkomt: de vaste toestand, de vloeibare toestand en de gasvormige toestand.
En deze drie toestanden verschillen van elkaar door de ordening van de deeltjes waaruit de materie is opgebouwd.
In de vaste toestand zijn die deeltjes sterk geordend.
In de vloeibare toestand is die ordening vrijwel geheel verdwenen en “rollen” de materiedeeltjes over elkaar.  
In de gasvormige toestand is er geen sprake meer van ordening. De materiedeeltjes bewegen los van mekaar.
En we weten dat we door warmte (=energie) toe te voeren de ordening kunnen verbreken en zó van de vaste toestand naar de vloeibare en de gasvormige toestand kunnen overgaan.
Voor de stof water, levert dit het volgende beeld op voor de ordeningsgraad van de H₂O-moleculen in ijs, vloeibaar water en waterdamp:

De regelmatige rangschikking van de materiedeeltjes in de vaste toestand heeft als gevolgd dat de kristalvorm kenmerkend is voor vaste stoffen.
Vaste stoffen waarvan de deeltjes niet in een mooi regelmatig patroon gerangschikt zijn, zijn geen echte vaste stoffen.
Glas is zo’n geval.
Alhoewel we glas als vaste stof ervaren, is glas voor natuur- en scheikundigen geen echte vaste stof, omdat de deeltjes niet ordelijk gerangschikt zijn. Glas wordt dan ook als onderkoelde vloeistof beschouwd:

Bij echte kristallijne vaste stoffen is er nog iets extra op te merken aan die regelmatige rangschikking van de deeltjes: die regelmatige rangschikking herhaalt zich. Ze is periodiek. Zo is hieronder te zien hoe de groen gearceerde kubus zich in een stukje van de kristalstructuur van keukenzout (= natriumchloride = NaCl) zich in de drie ruimterichtingen steeds herhaalt.

Zó heb ik het altijd geleerd.
Maar…
In 1982 ontdekte prof. Daniel Shechtman, de Nobelprijswinnaar scheikunde 2011, een nieuwe vorm van rangschikking van de materiedeeltjes bij sommige vaste stoffen: een rangschikking die wel ordelijk was, maar die zich niet herhaalde, die niet periodiek was.
Het ging dus om een vaste vorm die de kristalvorm benaderde, maar ze niet echt was.
Men noemde de vaste stoffen met deze ordening daarom bijna-kristallen of quasicrystals.

Een quasikristallijne ordening bleek vooral voor te komen bij metaallegeringen en bij sommige kunststoffen (polymeren).
De bijzondere eigenschappen van bijna-kristallijne stoffen: hoge hardheid en sterkte, slechte thermische en elektrische geleiding, kleine wrijvingsweerstand, corrosiebestendigheid enz., maken ze onder andere bijzonder geschikt voor chirurgische apparatuur en voor bedekking van... braadpannen.

Nog iets.
De ontdekker van de quasikristallen, prof. Daniel Shechtman, is een Jood.
Het typische patroon van bijna-kristallen is opvallend terug te vinden in… Islamitische Arabische kunstmotieven !  Of hoe een dubbeltje rollen kan...

Energie uit het snuitje

Alternatieve, niet-fossiele energiebronnen. Wie praat er tegenwoordig niet over?
En misschien hebben jullie ook al zo’n groene (blauw-zwarte eigenlijk) energie-omzetters op jullie dak liggen?
Maar soms zit zo’n propere bron waar je ze niet zou verwachten: in je snuitje!

Professor Xudong Wang en zijn medewerkers laten in het septembernummer van Energy and Environmental Science weten, dat ze een systeem ontwikkeld hebben waarmee ze uw neus elektriciteit kunnen doen produceren!
Daarvoor laten ze de uitgeademde lucht stromen langs een dunne lamel (microlamel) van polyvinylideenfluoride (PVDF)
PVDF is een polymeer, een lange keten van koolstofatomen waarop afwisselend waterstof en fluoratomen zijn ingeplant:

Deze relatief eenvoudige stof heeft een zeer bijzondere eigenschap: ze is piezoelektrisch
Dit is een geleerde naam om te zeggen dat er in een stukje van die stof een spanning wordt opgewekt als je die stof vervormt.
En blijkbaar is de trage luchtstroom van onze ademhaling (trager dan 2m/sec)voldoende om in een dun laagje van dat materiaal het piezoelektrisch effect te veroorzaken.
Daarenboven is PVDF volgens de groep van Xudong Wang  totaal onschadelijk.

Let op! Je zal natuurlijk met dat ding al ademend je huis niet verwarmen!
Als je de grafiek hierboven bekijkt en je weet nog dat opgewekt vermogen = spanning x tijd, dan zie dat het om hier milli- en microwatts gaat.
De mogelijke toepassingen moeten dus eerder in de medische sector gezocht worden. Voeding van pacemakers b.v. of van doseerpompjes voor insuline bij diabetespatiënten.
Maar hoe zoiets praktisch gerealiseerd kan worden is mij niet duidelijk.
Waar plaatst men dat microlamelletje en hoe verbindt men dat met de te voeden apparaatjes?

Nog veel vragen op te lossen dus vóór onze snuitjescentrale echt aan het werk kan.
Ach, waar is de tijd dat neuzen nog gewone snotneuzen waren?…

ALMA zoekt naar het ontstaan van het heelal

In de droge dunne lucht van Chili's Atacama woestijn, op een hoogte van 5000m boven de zeespiegel, is ALMA (de Atacama Large Milllimetre/submillimetre Array), gisteren aan zijn waarnemingswerk begonnen.
Alma is het grootste en meest complexe radiotelescoop-systeem op aarde.
Als het helemaal af is, zal het bestaan uit 66 precisie-antennes die samen werken en die waarnemingen doen in het millimeter en submillimeter golfengtegebied.
Op dit ogenblijk zijn er een 20-tal van die antennes operatief.

Het millimeter en submillimeter golflengtegebied (dat eigenlijk tot het gebied van de microgolven behoort) is belangrijk om de processen te kunnen bestuderen die zich in de eerste honderden miljoenen jaren na het ontstaan van het universum hebben afgespeeld. Slechts binnen dit golflengte gebied kunnen er beelden gemaakt worden van de meest verborgen geheimen van de cosmos, uit de donkerste, koudste en verste gebieden van het heelal.
De Hubble-ruimtetelescoop, een ander zeer belangrijk werkinstrument voor astronomen, doet waarnemingen in het golflengtegebied van het zichtbaar en infrarood licht.

Op 3 oktober heeft Alma zijn eerste beelden vrijgegeven.
Hieronder zie je een foto (bron ESO) van eenzelfde ruimtegebied, genomen zowel door Hubble als door 12 van de ALMA antennes.
Meteen is het verschil tussen beide waarnemingspatronen duidelijk.
Het is aan de astronomen om die observaties te interpreteren en ons duidelijk te maken hoe het allemaal begon.

En weer een driehoeksgeval - oplossing

Voor de eenvoud laat ik in de berekeningen de eenheden weg.
In de linkse rechthoekige driehoek: 100 = h² + x² of h² = 100² – x²       (1)
In de rechtse rechthoekige driehoek: 289 = h² + (21-x)² of
h² = 289 – 441 +42x – x²        (2)
(1) = (2) of 100 =  - 152 +42x
Of x = 6
h² = 100 – 36 = 64 of h = 8cm
Het gele driehoekje is gelijkvormig met de grote driehoek
d /21 = 21(8-d) / 8
Waaruit d = 5,8cm
Vier van de “oplossers” werken, merkwaardig genoeg, met de toch minder bekende  Formule van Heron die zegt dat de oppervlakte van een driehoek waarvan de zijden a, b en c bekend zijn, te berekenen valt met:

waarin s = de halve omtrek is van de driehoek.
Als we dit toepassen is s = 24 en O = 84
En O is natuurlijk ook 21h/2
Uit 21h/2 = 84 volgt dan h = 8cm
De rest verloopt zoals in mijn methode.
Zo zie je maar: vele wegen leiden naar Rome…

Kleur bekennen is niet altijd simpel

Bekijk de gekleurde woorden hierboven en zeg luidop en met een behoorlijk hoog tempo, DE KLEUR VAN HET WOORD, NIET HET WOORD ZELF! Het zou wel eens kunnen dat dit niet zo vlot werkt…

De lange reeks maandag-illusies in mijn blogje hebben jullie intussen wel duidelijk gemaakt dat onze hersentjes niet perfect zijn.
Dat ondervinden we ook hier weer.
Hoe komt het dat we zo’n problemen hebben met de opdracht hierboven?
Wel volgens de psycho- en fysiologen die het kunnen weten, heeft dit te maken met het gegeven dat onze rechter hersenhelft ons de kleur van het woord wil doen uitspreken. Onze linker hersenhelft wil ons echter het woord zelf doen zeggen.
Daardoor geraken "onze twee helften" in conflict en... wij in de war!

Welkom Jesse

1 oktober 2011.
Eén van de mooiste dagen van ons leven.
Om 8u. het langverwachte telefoontje: Jesse is er!
We zijn oma en opa.
Voor het eerst.
Dag Jesse, dag jongen!



Geur van honing
en jonge melk,
van een nestdiertje
dat slaapt.
Een ademhalen van dons.
En speurbaar
aan de neusvleugels
de geur van wat gebeurd is:
geboorte,
geheim.
Ida Gerhardt

Nobelprijzen 2011

Vanaf maandag a.s. worden de Nobelprijswinnaars 2011 bekend gemaakt.
Maandag 3 oktober rond 11.30u.: fysiologie / geneeskunde
Dinsdag 4 oktober rond 11.45u.: fysica
Woensdag 5 oktober rond 11.45u.: scheikunde
Vrijdag 7 oktober rond 11.00u.: vrede
Maandag 10 oktober rond 13u.: economie
Voor de bekendmaking van de Nobelprijs literatuur is er nog geen datum vastgelegd.

De aankondiging van de laureaten is hier live te volgen:

Dat zijn ze dan

Zoals hier dinsdag aangekondigd, zijn de Ig-Nobelprijzen in de nacht van donderdag op vrijdag, in het Sanders Theater van de Harvard University te Boston USA, geproclameerd.
En dit zijn de winnaars:

1. Voor fysiologie
   Onderwerp:
   Er is geen bewijs dat geeuwen ook bij de kolenbrandersschildpad aanstekelijk werkt.
   Laureaten: Anna Wilkinson, Natalie Sebanz, Isabella Mandl en Ludwig Huber.
2. Voor scheikunde
   Onderwerp:
   Het bepalen van de ideale dichtheid van wasabi-damp om slapende mensen te kunnen wekken in geval van brand of andere nood. Met als praktische toepassing: de uitvinding van het wasabi-alarmsysteem.
   Ter informatie: wasabi is een zeer scherp ruikende specerij uit de Japanse keuken. Wasabi lijkt een beetje op mierikswortel maar is veel sterker.
   Laureaten:
   Makoto Imai, Naoki Urushihata, Hideki Tanemura, Yukinobu Tajima, Hideaki Goto, Koichiro Mizoguchi en Junichi Murakami
3. Voor geneeskunde
   Onderwerp:
   Bewijs dat mensen in sommige gevallen betere, maar in andere gevallen slechtere beslissingen nemen, als ze dringend moeten wateren.
   Laureaten:
   Mirjam Tuk,  Debra Trampe, Luk Warlop (waarempel een BELG!), Matthew Lewis, Peter Snyder, Robert Feldman, Robert Pietrzak, David Darby en Paul Maruff
4. Voor psychologie
   Onderwerp:
   Waarom mensen in het dagelijks leven zo dikwijls zuchten
   Laureaat:
   Karl Halvor Teigen
5. Voor literatuur
   Onderwerp:
   De theorie van het gestructureerd uitstelgedrag die zegt: “als je een hoog rendement wil halen, moet je altijd aan iets belangrijks werken om te vermijden dat je iets moet doen dat nog belangrijker is”
   Laureaat:
   John Perry
6. Voor biologie
   Onderwerp:
   De ontdekking dat prachtkevers zich bij het paren soms vergissen en het doen met korthalzige bierflesjes
   Laureaten:
   Darryl Gwynne en David Rentz
7. Voor fysica
   Onderwerp:
   Waarom discuswerpers duizelig worden bij het werpen en hamerslingeraars niet
   Laureaten:
   Philippe Perrin, Cyril Perrot, Dominique Deviterne, Bruno Ragaru en Herman Kingma
8. Voor wiskunde
   Laureaten:
   De voorspellers van het einde van de wereld omdat ze ons zo leerden dat we erg voorzichtig moeten zijn als we wiskundige voorspellingen en berekeningen maken.
   Dit zijn, met tussen haakjes het moment waarop ze de wereld volgens hun berekeningen zagen eindigen:
   Dorothy Martin (1954), Pat Robertson (1982), Elizabeth Clare Prophet (1990), Lee Jang Rim (1992), Credonia Mwerinde (1999) en Harold Camping ( 6 september 1994 én 21 oktober 2011)
9. Voor de vrede
   Onderwerp:
   Bewijs dat het probleem van slecht geparkeerde luxewagens kan opgelost worden door er met tanks over te rijden.
   Laureaat:
   Arturas Zuokas, burgemeester van Vilnius
10. Voor publieke veiligheid Onderwerp:
    Onderzoek naar de aandachtsvereisten bij het autorijden door het zicht van de chauffeur regelmatig te belemmeren met een klep die voor zijn ogen valt.
    Laureaat:
    John Senders

Toch wel een paar zeer rare onderwerpen!
Wie de video van ceremonie wil bekijken, kan dat op dit YouTube-adres.
Maar het gaat dan om de reportage van de hele plechtigheid en ondanks de ludieke sfeer is dit toch wel een langdurige (en soms langdradige) bedoening.
Daarom kan je beter terecht op Streamliner, waar je zelf in een menu links op het scherm kan aanklikken wat je wil zien:

Daarmee zijn de on-nobele prijzen voor 2011 weer bij de juiste personen terecht gekomen (dat veronderstellen we toch).
Vanaf maandag volgen de serieuze Nobel-medailles.
Morgen meer informatie hierover en een embedding, zodat je live de aankondigingen van de winnaars kan meemaken.