Eindelijk een rustig vrijdagspelletje

Ik hoor zo hier en daar dat de spelletjes die ik hier presenteer sommigen zenuwachtig maken.

Met dit exemplaar zou dat niet mogen kunnen.

Het is een doorstreepspelletje: in het begin mag een lijn trekken over twee blokjes als ze maar alletwee naast elkaar (zelfde rij) of onder elkaar (zelfde kolom) liggen. In hogere levels doe je hetzelfde met drie blokjes die in eenzelfde rij of kolom liggen enz. Alle blokjes moeten altijd weg.
Streep maar rustig door, je hebt alle tijd, maar hou de klok in de gaten want anders wordt de soep koud. 

En om de klank uit te zetten klik je op het doorstreepte nootje links bovenaan.

Hoeveel aspirientjes produceer jij?

Toen ik nog als chemieleraar in het H.-Graf aan de slag was, liet ik mijn leerlingen van het 6de jaar Techniek-Wetenschappen elk jaar acetylsalicylzuur maken.

We kennen die verbinding beter als aspirine, de naam waaronder ze in 1899 door Bayer op de markt werd gebracht.
Jarenlang gebruik en jarenlang onderzoek hebben aangetoond dat deze eenvoudige verbinding een enorm toepassingsgebied bestrijkt: pijnstiller, koortsverlager, ontstekingsremmer, preventie van hartaanval en beroerte,...
Ook ik neem iedere morgen mijn tabletje cardioaspirine. Als ik het niet vergeet ten minste, want Aspirientjes helpen spijtig genoeg niet tegen "Altzheimer-light"...

De pijnstillende werking van aspirine is vooral toe te schrijven aan de salicylzuurkern in de molecule

Het was al geweten dat de vegetariërs onder ons behoorlijk grote concentraties salicylzuur in hun bloed hebben. Dit is vrij normaal te noemen want planten produceren vrij veel van dat zuur.
Het was b.v. al van in de oudheid bekend dat extracten van wilgenbladeren (wilg = salix in het Latijn - heb je hem?) pijnstillend werken.
In het gerenomeerde tijdschrift Nature is nu recent een studie verschenen die aantoont dat planten bij beschadiging in de buurt van de wonde extra salicylzuur produceren.

Maar ook bij niet-vegetariërs vond men bij ontstekingen en andere ziektverschijnselen vrij hoge concentraties salicylzuur in het bloed.
In het Journal of Agricultural and Food Chemistry is nu een studie gepubliceerd die aantoont dat het menselijk lichaam zijn lichaamseigen salicylzuur kan aanmaken!

Mensen zullen hierin weer van elkaar verschillen: mannen en
vrouwen(!) die niet dikwijls koppijn hebben zullen wellicht een intern aspirinefabriekje hebben dat behoorlijk goed draait.
Ge moet maar chance hebben...

Loops of Zen

Zen staat voor concentratie.
Concentreer u dus op het volgend spel en klik op de onderdelen van de figuur tot er geen open uiteinde meer overblijft . Alles moet dus lussen (één of meer) vormen.
En als de Zen-muziek u irriteert: druk op m om ze het zwijgen op te leggen.

Klik op het beeld hieronder om naar het spel te gaan

Voor mijn vroege lezers: ik laat dit spel hier niet meer in een eigen venster spelen omdat het steeds automatisch opstart en dan onmiddellijk van die zagerige (vind ik toch) Zen-muziek begint te maken. Daar kreeg ik de kriebels van. Jullie ook?

Waarom het harder vriest bij zonsopgang

Het vriest ferm deze morgen in Romershoven onder het afdak waar mijn thermometer staat:

7.30u. nog donker: -6,2°C

8.30u. de zon komt op: -7,4°C.

Waarom vriest het harder bij zonsopgang dan ervoor?

Een beetje fysica kan dit verklaren.
Bij helder windstil weer verliest de aarde na zonsondergang haar warmte vrijwel uitsluitend door warmtestraling.  Het aardoppervlak koelt meer en meer af en uiteraard is die afkoeling het grootst op het moment dat de zon weer kan beginnen met warmte in te stralen. Daarom is de temperatuur aan het aardoppervlak bij zonsopgang het laagst bij helder windstil vriesweer. Dit zal zelfs het geval zijn tot enige tijd na zonsopgang omdat de zon bij opkomst 's winters te laag boven de horizon staat om het warmteverlies van de aarde snel te compenseren.
Van zodra de zon hoog genoeg staat straalt ze meer warmte in dan de aarde uitstraalt en stijgt de temperatuur weer.

Ha, ha, ik voel mij nu een klein beetje Frank Deboosere!

Voor zenuwpezen

Roger Stulens heeft mij gisterenavond een wel erg enerverend spelletje bezorgd.
Probeer het rode vierkant met de muis te verplaatsen zodat je niet botst met een blauw vierkant of rechthoek. Je mag ook de zwarte rand niet raken.

Probeer het zo lang mogelijk uit het houden.
Laat me eens weten  hoe lang je dit kan volhouden, dan weet ik of ik moet blozen of bij Pieter De Crem voor F-16-piloot mag gaan soliciteren. Maar niet liegen hé!

Klik hier of op het beeld hierboven om te spelen

Sneeuwvlokje

De sneeuw van gisteren is hier langzaam aan 't smelten in de winterzon.

Vóór het te laat is laat ik jullie toch nog een prachtige macrofoto zien van een stervormig vertakt sneeuwkristal.
Zo'n kristal is zelfs met een beetje geluk met het blote oog waar te nemen en heeft een grootte van 2 - 4 mm.

Deze foto is er één uit schitterende collectie van de Amerikaanse fysicus met een nogal Vlaamse achternaam, Kenneth Libbrecht. Wil je veel meer te weten komen over sneeuwkristallen dan kan dit op zijn zeer leerrijke sneeuwkristallenpagina.

Dieet nr. 264

Oké, mijn tweehonderddrieënzestigste dieet heeft niet tot het gewenste resultaat geleid, ik weet het.

Maar ik geef de moed toch nog niet op: tweehonderdvierenzestig staat in de steigers.

Vermageren is in theorie nochtans niet moeilijk: neem per dag minder caloriën op dan je er verbruikt en je massa slinkt zienderogen. Je weet dus duidelijk wat je te doen staat: minder calorierijke voeding en meer calorieverbruik.

Weten is één, doen is twee.

Gelukkig lees ik deze morgen in de Scientific American hoe ik dit probleem moet aanpakken!

Ik ben van nature nogal sceptisch, maar ik ga die wetenschappelijke literatuur toch maar eens grondig doornemen. Alle baten helpen zei de muis en ze piste in de zee.

Allez, ik zal dan maar een wortel eten zeker, alhoewel... de Vienetta is nog niet helemaal op...

Popular Science in Google Books

Jullie weten intussen wel dat ik een uitgesproken fan ben van wat de Google laboratoria ons allemaal via het net ter beschikking stellen.

Misschien heb je al gehoord dat ze volop bezig zijn met het digitaliseren van boeken. Zo was er al sprake van dat alle werken van de Gentse universiteitsbibliotheek in dat digitaal bestand zullen opgenomen worden.

Op Google Zoeken naar Boeken (of Google Books in het Engels) kan je al toegang krijgen tot een zeer uitgebreid archief van boeken en tijdschriften. Als je een Google account hebt (dit is gratis aan te maken), kan je boeken uit dit archief waarin je geïnteresseerd bent, in een eigen online bibliotheek opslaan zodat je ze snel kan inkijken als je wil.

Vorige maand heeft Google Books alle jaargangen van het Amerikaans populair wetenschappelijk tijdschrift Popular Science beschikbaar gesteld.
Ik vind het fantastisch om in die oude nummers te grasduinen.
Het eerste nummer dat er moest aan geloven was het julinummer van 1945, mijn geboortemaand.

Als je op bovenstaande cover klikt kan je in dit julinummer duiken.

Wat opvallend is, maar heel normaal voor die tijd: veel artikels over bewapening, oorlog, concentratiekampen,... WO II was nog maar net achter de rug.
En ook heel veel reclame en advertenties, toen ook al.

Maar op blz. 198 ook een paar mooie eenvoudige experimentjes over de basiswetten van de mechanica, de zogenaamde wetten van Newton.

En daar kom ik binnenkort zeker nog eens op terug: zowel op Newton als op zijn wetten.

Dat is beloofd!

Firenze La Bella

Firenze is voor mijn part de mooiste stad van Italië.
Tijdens mijn periode in het H.Graf te Bilzen heb ik driemaal de gelegenheid gehad om de stad te bezoeken, samen met de leerlingen van het zesde jaar tijdens hun traditionele Italiëreis. Jean Hubrechts was telkens onze zeer deskundige gids.

Het schitterende centrum met de Santa Maria del Fiore, de Duomo, het Baptisterium,... hebben een blijvende indruk op mij gemaakt.

Google Maps Streetview geeft ons nu de ongelooflijke mogelijkheid om dáár in die straten te gaan rondlopen.
Probeer dit maar eens in de kaart hieronder: je kan klikken, scrollen, zoomen, draaien, kortom je kan het wondermooie centrum online bezoeken alsof het echt was:

Bekijk hier een grotere versie

Je kan via Google Maps Streetview ook andere delen van de stad bezoeken of andere steden. Wat dacht je van Rome b.v.? Of zoek met Google maar naar "streetviews" van andere steden "elders ter wereld". Doen!

Gelukkig Nieuwjaar!

Het 3de millenium is al aan zijn negende jaar toe.

Laat ons er samen het beste van maken.

Vrede, geluk, voorspoed, gezondheid!

Laat je in het komende jaar en ook daarna, vooral niet manipuleren door de nieuwsmakers.

Blijf steeds kritisch luisteren, kijken, lezen, internetten,

want meningen en visies opdringen over alles en nog wat is tegenwoordig de mediaboodschap.

Hou je korreltje zout dus steeds klaar

ook als je dit blogje leest...

2009! 2010 is op komst...

Ik wens jullie in het komende jaar veel vreugde, geluk, voorspoed en gezondheid.

Maar om dit alles te bereiken zal je zelf hard moeten knokken.

Maak er dus maar iets moois van!

De teller stond één seconde lang op 0 (we zijn weer synchroon met de aardrotatie):

2009 is een feit!
En we tellen al af naar 2010... 

Theelichtjeschemie

Heb je bij je thuis ook meerdere theelichtjes aan in deze tijd van het jaar?

Wil je ze eens op een chemisch verantwoorde wijze doven? Ja?

Doe dat dan met zelfgemaakte CO2!

Wat heb je nodig:

1. een hoog glas of maatbeker
   
2. bakpoeder of maagzout, m.a.w. natriumbicarbonaat of natriumwaterstofcarbonaat (NaHCO3)
3. huishoudazijn CH3COOH

Doe een laagje maagzout in het glas. Giet er wat azijn over. Er onstaat CO2-gas:

NaHCO3  +  CH3COOH    --->  CH3COONa +  H2O  +  CO2

CO2 is zwaarder dan lucht en blijft dus in de beker.

Giet het CO2-gas voorzichtig over de brandende theelichtjes en hupsakee!
Het zwaardere CO2 verdringt het zuurstofgas (O2) waardoor geen verbranding meer mogelijk is. De lichtjes doven.

Wil je het gedemonstreerd zien vóór je het zelf probeert:

Zo kan ik dit jaar mijn blogje toch nog in eenvoudige chemische schoonheid afsluiten.

Toch nog even dit: let op als je dit wil proberen: denk er aan dat je met vuur speelt...

Eindejaarslijstjes 2 bis

Nog een kort staartje aan mijn vorig bericht
In 2009 zal ook de nieuwe software voor serieel datatransport,
de USB 3.0, toegepast worden in allerlei toestellen waar gegevensuitwisseling van pas komt.
Met die nieuwe software zal het transport van gegevens met een factor 10 versnellen.

Het gegevenstransport zal een snelheid kunnen halen van maximaal 4,8 Gb/s oftewel 600 MB/s.
Let eens op kinderen: Gb staat voor 1 miljard bit en MB staat voor 1miljoen byte. En 1 byte = 8 bit. Dus 4,8 Gb gedeeld door 8 = 0,6 GB = 600 MB. Zie je wel dat het klopt!
Of die snelheid ook gehaald zal worden, zal afhangen van de gebruikte verbindingskabels: alhoewel de koperen exemplaren nog bruikbaar zullen zijn, zal de maximale snelheid slechts bereikbaar zijn met optische verbindingen (glasvezel).
Het stroomverbruik zal ook beduidend lager liggen waardoor b.v. de USB-poorten op PC's zelf voor voldoende vermogen kunnen zorgen.

Als je nu op een USB 2.0-poort van een PC een USB-hubje aansluit moet je dit hubje meestal via een externe spanning voeden omdat de PC onmogelijk meerdere USB-aansluitingen op één poort van voldoende stroom kan voorzien.

Allez vooruit: weeral sneller en zuiniger. We moeten niet altijd klagen...

Eindejaarslijstjes 2

De technologische evolutie gaat gestaag door. In 2008 zijn er merkwaardige en dikwijls nog weinig bekende stappen gezet.
Wie heeft er al gehoord van de eetbare chip en ik bedoel hier niet die met zout of paprika? Binnenkort gaat het licht op groen en dan kan via zo'n ingeslikt stukje elektronica het functioneren van organen beter opgevolgd worden.
En ken je de memristor al die in de loop van 2008 in de laboratoria van HP werd ontwikkeld? De memory transistor is goed op weg om tot de fundamentele elektronicabouwstenen te gaan horen samen met de weerstand, de condensator en de inductiespoel. De memristor zal zorgen voor nog snellere en energiezuinigere computergeheugens.
Maar zowel de eetbare chip als de memristor zijn nog te exotisch om al tot de echte doorbraken van 2008 gerekend te worden. Ze zullen de volgende jaren pas echt aan de oppervlakte komen.

Wat volgens mij dit jaar wel heel duidelijk is doorgebroken is de USB-stick met flashgeheugen.
Bijna iedereen die met een PC werkt heeft wel zo'n stickje om bestanden, foto's, muziek op te slaan en uit te wisselen.
Waar is de tijd van de goede oude floppy?
Het flashgeheugen in zo'n stickje behoort tot de zogenaamde niet-vluchtige geheugens, d.w.z. dat de geheugenwerking behouden blijft als het niet onder spanning staat.
De "flash" in de naam wijst op de mogelijkheid om dit geheugen zeer snel (in één flits) geheel of gedeeltelijk te wissen. Nadien kan het (her)beschreven worden, maar dit gaat spijtijg genoeg veel minder snel.
Het grote voordeel van die flashstickjes is duidelijk: klein, robuust, geen bewegende delen en een behoorlijk grote opslagcapaciteit (orde van meerdere gigabytes = miljarden bytes) en relatief goedkoop.
Ik denk er nu aan dat mijn allereerste PC-tje uit 1981, mijn klein lief ZX-81-ske dat ik nog steeds op zolder bewaar, een intern geheugen had van 1 kilobyte = 1000 bytes en een externe geheugen-module van 16 kilobyte = 16.000 bytes! En toch waren we toen blij dat we al een computerke hadden waarmee we in onze wetenschapslessen konden experimenteren.
Computer, een magisch begrip...25 jaar geleden. Nu doodgewone kost!

Eindejaarslijstjes 1

De tijd tussen Kerstmis en Nieuwjaar is klassiek de periode van jaaroverzichten en van lijstjes met de beste van dit en de slechtste van dat.
Ik ga mij hier ook aan zo'n kort lijstje wagen.
En aangezien ik qua vorming en interesse toch vooral een techneut ben, wil ik het even hebben over de sterkste technologische doorbraken in 2008.
Volgens mijn bescheiden mening is GPS er zeker één van.
De verkoop van GPS-toestellen voor autonavigatie is in de loop van het voorbije jaar exponentieel gegroeid. Zelfs de grootste sceptici onder mijn familie en vrienden zijn in 2008 bezweken (de meeste toch, maar er zullen altijd nakomertjes zijn...) en rijden nu met een doosje rond dat hun duidelijk maakt hoe en waar ze in het donker moeten afslaan om zonder kleerscheuren en ellenlang zoeken van Romershoven naar b.v. Langenordnach im Schwarzwald te reizen.
GPS (Global Positioning System) bestaat nochtans al lang. Het systeem is in het Amerikaanse leger operationeel sinds 1978 en voor commercieel gebruik vrijgegeven in 1993. Maar dit jaar is de integratie van de elektronica die in staat is om de zwakke signalen van de navigatiesatellieten op te vangen, enorm toegenomen. GPS-systemen zijn sinds dit jaar niet alleen te vinden in echte personal navigators, maar ook in mobiele telefoons, in iPhones, in laptops, in notebooks en...in enkelbanden van geïnterneerden. Deze "boom" in de integratie van GPS heeft alles te maken met de verderschrijdende miniaturisatie van de elektronica en de daling van de kostprijs van de noodzakelijke chips.
De nauwkeurigheid van de positiebepaling is op dit ogenblik nog beperkt tot 5 à 10 meter. Het tegenwoordige globale positiesysteem werkt met een set van 24 (militaire) satellieten die gelijkmatig verdeeld rond de aarde draaien:

Voor meer nauwkeurigheid is een nieuwe generatie navigatiesatellieten nodig die op een efficiëntere wijze radiosignalen uitzenden. Met die moderne satellieten zou de nauwkeurigheid toenemen tot 50 cm! De lancering van de eerste van die "drie-frequentie-satellieten" is voorzien voor 2009.
Maar ook aan de kant van de ontvangers is er een evolutie op komst. De nieuwe generatie, zogenaamde hybride-ontvangers, verwerken niet alleen de satellietsignalen, maar ook signalen afkomstig van TV-, radio- en GSM-masten in de buurt. De gezamenlijke verwerking van al die signalen kan een merkelijke verbetering van de nauwkeurigheid opleveren. Door het plaatsen van zenders op verschillende hoogten in flatgebouwen en op andere locaties die op verschillende hoogteniveaus gelegen zijn, hoopt men ook het probleem van de hoogtebepaling te kunnen oplossen: de GPS maakt je dan niet alleen duidelijk in welke straat je loopt, maar ook op de hoeveelste verdieping van het gebouw waarin je vrouwtje (of mannetje) centjes aan het spenderen is...
Oudjes onder ons, weet je het nog: "God ziet mij, hier vloekt men niet". Meer dan ooit waar, maar nu is het eerder "Big Brother is Watching You".

P.S.: wil je meer weten over hoe GPS werkt, dan je b.v. dit YouTube-filmpje eens bekijken. Het is in het Engels, niet zo eenvoudig maar wel degelijk. Of anders moet je maar eens "rondgoogelen"

Zalig Kerstfeest!

Maar de engel zei:’ Schrik niet, herders, want ik heb een goede boodschap voor u, een grote vreugde voor het hele volk.

Vandaag is in de stad van David uw redder geboren; hij is de Messias, de Heer.
Dit is het teken voor u: u zult een kind vinden, dat in doeken is gewikkeld en in een voerbak ligt.’ (Lc 2, 10-12).

Maak er een vredevol, gelukkig en hoopvol Kerstfeest van!

Fysicales: resonantie

Bij de inhuldiging van de London Millennium Bridge op 10 juni 2000, begon het dek van deze moderne voetgangersbrug duidelijk te trillen onder de voetstappen van de 90.000 wandelaars die op de openingsdag over de brug trokken.


Men dacht oorspronkelijk dat dit een resonantie-effect was als gevolg van het in cadans stappen van een deel van de voetgangers.
Deze week lees ik in de Scientific American dat ingenieurs van de Royal Society via computersimulaties hebben aangetoond dat het niet eens nodig is dat er in candans gestapt wordt om een brugdek in resonantie te krijgen. Van zodra het dek een beetje horizontaal beweegt gaan wandelaars hun voeten wat meer zijwaarts plaatsen om hun evenwicht te behouden. Daardoor wordt hun gewicht anders verdeeld over hun beide voeten en blijkbaar is die herverdeling van het gewicht voldoende om de trilling in de brug te versterken, zelfs als de wandelaars niet in cadans marcheren.

Het hele verhaal deed me onwillekeurig terugdenken aan het filmpje over de desastreuse resonantie in 1940 in de Tacoma Narrows Bridge (in de staat Washington USA) tengevolge van windstoten met een frequentie die samenvalt met een eigenfrequentie van de brug.
Dat filmpje heb ik jaren aan een stuk gebruikt in mijn fysicalessen in het 6de jaar middelbaar om aan te tonen welke krachten er door resonantie kunnen opgewekt worden.

Met enige heimwee naar vervlogen jaren wil ik het jullie ook nog eens laten zien.

De kerstboomcluster

Diep in het heelal zijn de merkwaardigste configuraties waar te nemen.

De schitterende collectie sterren op de foto hierboven is de zogenaamde Kerstboomcluster in het sterrenbeeld Eenhoorn dat in ons melkwegstelsel ligt op 2600 lichtjaren van ons af.

Deze cluster werd pas in de 18de eeuw ontdekt. Door de geavanceerde opnametechnieken met de 2.2-meter Max Planck Society/ESO-telescoop van het La Silla obeservatorium in de Atacamawoestijn (zoek maar eens met Google Maps!) krijgen we er nu een schitterend beeld van. De hele cluster is een echte kraamkamer voor nieuwe sterren en vooral het gebied tussen de bovenste helderste ster en de top de van kegel wordt door astronomen druk bestudeerd om meer te weten te komen over hoe een ster geboren wordt.

Christmas, a new star is born...

Zaterdags quizje

Na het vrijdags spelletje nu een zaterdags quizje.

Het onvolprezen Google Maps zorgt weer voor het decor.

Als je op de kaart hierboven klikt kom je op de website terecht.
Kies je voor de quiz over hoofdsteden, dan zie je op de kaart gele letters die samen een anagram vormen van de naam van de hoofdstad van een land (in het Engels weliswaar).
Als je de hoofdstad denkt te kennen klik je op de die letter die de ligging van die hoofdstad aangeeft en...bingo!
De foto links langs de kaart geeft je een hint. Dat hopen we toch.
Haal dus je aardrijkskunde kennis maar boven en/of leer (veel) bij...

Alt+Shift

Is het u ook al overkomen dat je toetsenbord plots van Azerty naar Qwerty overschakelt? Mij wel. Daarnet nog. Een snelle Google om dat gedoe op te lossen leidde mij regelrecht naar de Vlaamse Clickx-site, waar de remedie voor het grijpen lag: druk gelijktijdig de Alt- en de Shifttoets in en je zit weer in Azerty!

Let op: als je (zoals ik) meerdere toetsenborden geïnstalleerd hebt. Dan toggelt Alt+Shift door al die toetsenborden heen. Je moet dan even controleren of er al bent!